<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:itunes="http://www.itunes.com/dtds/podcast-1.0.dtd" xmlns:googleplay="http://www.google.com/schemas/play-podcasts/1.0"><channel><title><![CDATA[OntLaer]]></title><description><![CDATA[OntLaer is ’n Afrikaanse aanlynpublikasie wat die media- en meningskrisis takel met sloernalistiek, oop debat en inhoud wat dwarsoor die politieke spektrum strek— vir lesers wat sinvol, hoflik en met bedagte meningsvorming wil deelneem.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za</link><image><url>https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png</url><title>OntLaer</title><link>https://www.ontlaer.co.za</link></image><generator>Substack</generator><lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 09:30:51 GMT</lastBuildDate><atom:link href="https://www.ontlaer.co.za/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/><copyright><![CDATA[OntLaer]]></copyright><language><![CDATA[en]]></language><webMaster><![CDATA[ontlaer@substack.com]]></webMaster><itunes:owner><itunes:email><![CDATA[ontlaer@substack.com]]></itunes:email><itunes:name><![CDATA[OntLaer]]></itunes:name></itunes:owner><itunes:author><![CDATA[OntLaer]]></itunes:author><googleplay:owner><![CDATA[ontlaer@substack.com]]></googleplay:owner><googleplay:email><![CDATA[ontlaer@substack.com]]></googleplay:email><googleplay:author><![CDATA[OntLaer]]></googleplay:author><itunes:block><![CDATA[Yes]]></itunes:block><item><title><![CDATA[Voldag Vrydag met OntLaer (13 November 2026)]]></title><description><![CDATA[Die stemme is getel, daar bly dinge wat ons kwel.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/voldag-vrydag-met-ontlaer-13-november</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/voldag-vrydag-met-ontlaer-13-november</guid><dc:creator><![CDATA[OntLaer]]></dc:creator><pubDate>Fri, 13 Nov 2026 04:30:41 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/da1ca1bb-fff7-455f-99d8-787110c41e28_1200x630.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif" width="1456" height="291" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:291,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:526358,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/gif&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/163732599?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div></div></div></div></figure></div><h4>DIE WEEK IN DRIE SINNE:</h4><ul><li><p><a href="https://www.ontlaer.co.za/p/die-politiek-van-25-persent">Dani&#235;l</a> verwelkom ons in 'n tydsgewrig van wydverspreide koalisiepolitiek wat elders lankal normaal is, en <a href="https://www.ontlaer.co.za/p/da-anc">Piet du Plessis</a> voorspel die strategiese venstertjie wat 'n DA-ANC koalisie kan bied. </p></li><li><p><a href="https://www.ontlaer.co.za/p/die-gogo-tussen-die-slaggat-en-die">Lezli Edgar</a> ontleed die vele gesigte van ons almal se slaggat-swemmende Gogo, en <a href="https://www.ontlaer.co.za/p/ja-definitief-n-handelsmerk-met-n">Hilde</a> bekyk die unieke entrepreneuriese trekkragte van plastiekbottels.</p></li><li><p><a href="https://www.ontlaer.co.za/p/david-ansara-ikey-raad-duld-nie-afwykers">David Ansara</a> vertel oor moralistiese heksejagte by Ikeys wat die nekhare laat rys, <a href="https://www.ontlaer.co.za/p/lesersbrief-afrikaners-nou-en-oor">'n anonieme </a><em><a href="https://www.ontlaer.co.za/p/lesersbrief-afrikaners-nou-en-oor">OntLaer</a></em><a href="https://www.ontlaer.co.za/p/lesersbrief-afrikaners-nou-en-oor">-leser</a> bespied die Afrikaners tussen nou en vorentoe, en oudergewoonte het ons gister se <em>DinkWeer Donderdag-</em>rubriek, waarin <a href="https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-die-eeu-van-geleende">Dani&#235;l</a> onder andere die nuwe Notre Dame besoek.</p></li></ul><p><strong>Lekker vol. </strong><em>Lekker lees!</em></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;9d8d09bd-a03b-4508-8041-a7fb1bcd2777&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die politiek van 25 persent&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:135751980,&quot;name&quot;:&quot;Dani&#235;l Eloff&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Dani&#235;l is a South African attorney who gives legal advice by day and unsolicited opinions by night. Writes about law, liberty, and what keeps society decent. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2f48b668-9742-49f6-ae73-584a293eddbb_1024x1536.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-12T20:00:48.347Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o0A5!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb27c177e-036d-4634-8c42-4167514036f5_1200x630.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-politiek-van-25-persent&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:224280467,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;77deb322-c92c-4b48-a1f3-1e69cbe705b2&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;DA + ANC?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:255295250,&quot;name&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Afgetredene met 'n lang geskiedenis van toegepaste sosio-ekonomiese ontwikkeling. Bevryde Afrikaner wat verby self-geseling beweeg het en glo dat ek vrygemaak is om my kultuurtrots en waardes uit te leef en uit te basuin wanneer dit van pas is.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/66f5077a-72b2-432c-8fb9-68846d9e9ea6_747x747.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:8443719}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-12T19:54:56.158Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!q3kh!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43a3f5a3-6f38-440d-a2fa-f8628c58e688_1638x2048.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/da-anc&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:224271799,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;d6f0e2c6-ba25-462a-b677-4c9b1081814e&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die Gogo tussen die slaggat en die plafon&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:365194998,&quot;name&quot;:&quot;lezli&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Media-navorser en kopieskrywer met &#8217;n meestersgraad in media. Ek werk met identiteit en woorde. Hierdie Substack is my persoonlike lees van die Afrikaanse media, identiteit, kultuur, en die drie dubbele knoop hiervan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7bfe2fb0-5007-4613-926c-38751bd29c46_1176x1179.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;Am I right?&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:5634654}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-12T19:33:33.562Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6oGX!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3de4055d-1f44-41c1-bbf1-7987fde4ed39_1000x666.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-gogo-tussen-die-slaggat-en-die&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:224425591,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;291bc07b-8f35-4a1b-9ec0-c58bfd71f88a&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Ja, definitief. 'n Handelsmerk met 'n standpunt&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:372088101,&quot;name&quot;:&quot;Hilde Kruger&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;'n Grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer. Ek skryf ook so nou en dan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c8e805d5-29b8-4d0c-a600-3b889b0ef7c3_960x640.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-12T19:43:05.827Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!kFTV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F424109b6-7794-467d-95e1-37504f6b5d60_1082x718.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/ja-definitief-n-handelsmerk-met-n&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:224269044,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;9f138d3d-fb67-4636-9690-0337677b64ce&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;DAVID ANSARA | &#8220;Ikey-raad duld nie afwykers nie&#8221;&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:4276290,&quot;name&quot;:&quot;David Ansara&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Stay free.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/dafca763-47b0-4af7-b49a-257909c2a097_1052x1052.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://davidansara.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://davidansara.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;David Ansara&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:3755381}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-12T19:14:41.639Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!cLeT!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a19dd1-26ff-42ac-8efb-e25df9473dae_2000x1336.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/david-ansara-ikey-raad-duld-nie-afwykers&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:224573644,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;2cbe4ab9-e6f8-4ff1-9305-fc566a64d311&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;LESERSBRIEF | Afrikaners: Nou en oor 20 jaar&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-12T19:25:18.467Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0nuH!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e42408b-16bd-451d-a446-a78689d70d7f_1200x630.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/lesersbrief-afrikaners-nou-en-oor&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:224269573,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;74fe6538-6321-4a61-aa97-25301a03ea2a&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;DinkWeer Donderdag | Die eeu van geleende mag&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:135751980,&quot;name&quot;:&quot;Dani&#235;l Eloff&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Dani&#235;l is a South African attorney who gives legal advice by day and unsolicited opinions by night. Writes about law, liberty, and what keeps society decent. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2f48b668-9742-49f6-ae73-584a293eddbb_1024x1536.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-12T08:30:38.752Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q6zr!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc69bf110-b48b-4e1d-a9ca-7c667a00efec_1024x682.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-die-eeu-van-geleende&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:224489974,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:6,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif" width="1456" height="291" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:291,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1178384,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/gif&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/163732599?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><h4>INTERNASIONALE STORIES OM VAN KENNIS TE NEEM</h4><ol><li><p>Anders as James Bond, is daar maar min wegsteekplek vir die grootbaas van Nvidia <a href="https://www.bbc.com/news/live/c6zjry11v8w1t">Jensen Huang</a> se gulpglipse: 'n Geopolitieke drama (en baie memes) bly woed oor Huang se verhouding met die vermoedelik Chinese tegno-spioen Alice Huang.</p></li><li><p><a href="https://www.reuters.com/world/europe/us-envoys-arrive-moscow-latest-round-ukrainian-peace-talks-with-putin-2026-11-12/">Amerikaanse saakgelastigdes is in Moskou</a> om weer te probeer vrede beding in Oekra&#239;ene.</p></li><li><p>Die <a href="https://www.reuters.com/world/africa/congolese-president-signs-contested-referendum-law-amid-fears-over-third-term-2026-11-11/">DRK se president Felix Tshisekedi</a> het 'n nuwe wet onderteken wat die weg baan na grondwetlike wysigings om vir hom 'n derde termyn te verseker. </p></li><li><p><a href="https://www.reuters.com/sustainability/cop/venezuela-tells-cop31-it-has-sovereign-right-pump-more-oil-2026-11-12/">Venezuela</a>, nou onder nuwe bestuur, voer by die COP31 klimaatberaad aan dat hulle nie sal ophou olie boor nie, synde dat hulle 'n soewereine staat is. </p></li><li><p>'n <a href="https://www.reuters.com/business/world-at-work/workers-across-spain-stage-first-general-strike-14-years-anger-over-housing-2026-11-11/">24-uur staking is in Spanje</a> uitgeroep, en <a href="https://www.reuters.com/business/world-at-work/german-union-calls-24-hour-strike-auto-steel-sectors-2026-11-12/">die Duitsers</a> blyk op hul hakke te wees. </p></li></ol><div><hr></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif" width="1456" height="291" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:291,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:137290,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/gif&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/163732599?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>INHOUD VAN BUITE, MAAR BINNE ONS BELANGSTELLING:</strong></p><ol><li><p><a href="https://www.binne-land.co.za/huang-flew-east-huang-flew-west-huang-flew-over-the-cuckoos-nest/?ref=lugpos-op-n-donderdag-newsletter">Huang flew east, Huang flew west, Huang flew over the cuckoo&#8217;s nest </a>deur Willem Kempen op <em>Binne + Land</em></p></li><li><p><a href="https://www.persuasion.community/p/the-civility-industrial-complex-is?r=1v9hrm&amp;utm_medium=ios&amp;triedRedirect=true">Campuses Need More Pluralism, Not Less</a> deur Eboo Patel op <em>Persuasion</em></p></li><li><p><a href="https://substack.com/@behindthenarrative7">How the West learnt to hate itself</a> op die Behind the Narrative substack</p></li><li><p><a href="https://www.thecommonsense.co.za/Politics/these-are-coalition-deals-under-discussion">These are the coalition deals under discussion</a> op <em>The Common Sense</em></p></li><li><p><a href="https://www.noahpinion.blog/p/why-im-becoming-a-china-bear?r=1v9hrm&amp;utm_medium=ios&amp;triedRedirect=true">Why I&#8217;m becoming a China bear </a>deur Noah Smith op sy substack Noahpinions. </p></li></ol><div><hr></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p>Ons wil graag by jou terugvoer kry.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/survey/2625756?token=&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Hoe voel jy oor OntLaer?&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/survey/2625756?token="><span>Hoe voel jy oor OntLaer?</span></a></p><div><hr></div><h4>ONTVANG DAAGLIKS 'N ONTLAER ARTIKEL VIA WHATSAPP</h4><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg" width="1170" height="1118" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1118,&quot;width&quot;:1170,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:64168,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/172846125?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><h4>ONTVANG DAAGLIKS &#8216;N ONTLAER ARTIKEL VIA E-POS</h4><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png" width="1119" height="901" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:901,&quot;width&quot;:1119,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:75736,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/172846125?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div><hr></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Die politiek van 25 persent]]></title><description><![CDATA[Koalisiewerk is nou die gevestigde norm.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/die-politiek-van-25-persent</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/die-politiek-van-25-persent</guid><dc:creator><![CDATA[Daniël Eloff]]></dc:creator><pubDate>Thu, 12 Nov 2026 20:00:48 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o0A5!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb27c177e-036d-4634-8c42-4167514036f5_1200x630.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o0A5!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb27c177e-036d-4634-8c42-4167514036f5_1200x630.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o0A5!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb27c177e-036d-4634-8c42-4167514036f5_1200x630.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o0A5!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb27c177e-036d-4634-8c42-4167514036f5_1200x630.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o0A5!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb27c177e-036d-4634-8c42-4167514036f5_1200x630.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o0A5!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb27c177e-036d-4634-8c42-4167514036f5_1200x630.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o0A5!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb27c177e-036d-4634-8c42-4167514036f5_1200x630.png" width="1200" height="630" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/b27c177e-036d-4634-8c42-4167514036f5_1200x630.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:630,&quot;width&quot;:1200,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1116820,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/224280467?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb27c177e-036d-4634-8c42-4167514036f5_1200x630.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o0A5!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb27c177e-036d-4634-8c42-4167514036f5_1200x630.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o0A5!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb27c177e-036d-4634-8c42-4167514036f5_1200x630.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o0A5!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb27c177e-036d-4634-8c42-4167514036f5_1200x630.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o0A5!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb27c177e-036d-4634-8c42-4167514036f5_1200x630.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170624323?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></div></figure></div><p style="text-align: justify;">In 2006 was Kaapstad die enigste van Suid-Afrika se ses metros (Mangaung en Buffalo City is eers later as metros geklassifiseer) wat 'n koalisieregering nodig gehad het. Die ander vyf het ANC-meerderhede gehad. N&#225; hierdie jaar se verkiesing is Kaapstad nou weer die uitsondering. Die enigste van agt metros met 'n enkelpartymeerderheid, di&#233; van die DA. Elders sal partye genoeg steun by mekaar moet kry om in 'n koalisie te regeer. Binne twintig jaar het die uitsondering en die re&#235;l plekke geruil.</p><p style="text-align: justify;">Dit is maklik om mis te kyk hoe besonders hierdie ontwikkeling vir die Suid-Afrikaanse politiek is. Dink ons terug aan 2006 toe Herschelle Gibbs en Mark Boucher die 438-wedstryd gewen het, die Blou Bulle en Vrystaat die Curriebeker gedeel en Johannesburg Internasionale Lughawe OR Tambo geword het, sou min mense kon voorsien dat die politieke kaart binne twintig jaar amper presies sou omkeer.</p><p style="text-align: justify;">Tog beoordeel ons partye steeds asof 50% die enigste betekenisvolle uitslag is en die rigting waarin partye moet werk. Asof partye steeds meerderhede moet nastreef. Dit is tog verstaanbaar in 'n land waar die ANC se oorheersing die verwagtinge van 'n hele politieke geslag gevorm het. Maar daardie geskiedenis kan ons oordeel vertroebel. Hierdie koalisiepolitiek wat vir Suid-Afrikaners soos 'n afwyking voel, is vir baie parlement&#234;re demokrasie&#235; gewone politiek.</p><p style="text-align: justify;">Agter di&#233; verwagting skuil die aanname dat 'n regering in 'n uiteenlopende samelewing een politieke party nodig het om kiesers te verenig. Vir lank is geglo dat die einde van ANC-oorheersing bloot 'n vakature vir 'n nuwe oorheersende party sou word. Dit kyk natuurlik die aard van die politiek en menslike natuur mis. Ons is nou in ons koalisie-era en gaan waarskynlik hier wees vir baie, baie lank.</p><p style="text-align: justify;">Die landwye munisipale uitslag plaas die ANC op 30,76% en die DA op 24,64%. Slegs die twee partye kon 'n kwart van die stemme agter hul party verenig. In derde plek is MK met 9,76%, byna 15 persentasiepunte agter die DA. Selfs Jacob Zuma se persoonlike aanhang kon MK nie naby 'n kwart se steun bring nie. Om 'n kwart van die verkiesingsteun oor uiteenlopende gemeenskappe te verenig, is 'n politieke prestasie op sigself, en nie net in Suid-Afrika nie.</p><p style="text-align: justify;">Dit is ingelyks bemoedigend dat die DA die afgelope verkiesing meer swart steun as beide die EFF en ActionSA ontvang het. En slegs die DA kon oor verskeie groepe heen noemenswaardige steun werf.</p><div><hr></div><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1Aru!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1c8147a4-2e48-4f95-b970-6c7a2630f82c_954x1464.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1Aru!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1c8147a4-2e48-4f95-b970-6c7a2630f82c_954x1464.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1Aru!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1c8147a4-2e48-4f95-b970-6c7a2630f82c_954x1464.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1Aru!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1c8147a4-2e48-4f95-b970-6c7a2630f82c_954x1464.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1Aru!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1c8147a4-2e48-4f95-b970-6c7a2630f82c_954x1464.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1Aru!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1c8147a4-2e48-4f95-b970-6c7a2630f82c_954x1464.jpeg" width="954" height="1464" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/1c8147a4-2e48-4f95-b970-6c7a2630f82c_954x1464.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1464,&quot;width&quot;:954,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:116647,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/224280467?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1c8147a4-2e48-4f95-b970-6c7a2630f82c_954x1464.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1Aru!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1c8147a4-2e48-4f95-b970-6c7a2630f82c_954x1464.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1Aru!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1c8147a4-2e48-4f95-b970-6c7a2630f82c_954x1464.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1Aru!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1c8147a4-2e48-4f95-b970-6c7a2630f82c_954x1464.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1Aru!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1c8147a4-2e48-4f95-b970-6c7a2630f82c_954x1464.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div><hr></div><p style="text-align: justify;">Ek het vroe&#235;r vanjaar geskryf dat die idee van 'n permanente tweederdemeerderheid vir die ANC, MK en EFF al hoe minder met die werklikheid strook. Tel 'n mens die ANC, MK, EFF en nou ook die onafhanklik deelnemende SAKP bymekaar, kom di&#233; bre&#235; transformatistiese blok steeds nie by 50% uit nie. Die politieke meerderheid wat vir dekades byna vanselfsprekend as ideologies links-transformatisties aanvaar is, bestaan nie meer vanself nie. Suid-Afrika is nie bloot in 'n post-ANC-era nie, die kieserskorps self is besig om veel meer versnipperd en ideologies vloeibaar te word.</p><div><hr></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;b29ee479-166e-47d1-8e29-83adecaddcad&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;DinkWeer Donderdag | Ons is reeds in die post-ANC-era&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:135751980,&quot;name&quot;:&quot;Dani&#235;l Eloff&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Dani&#235;l is a South African attorney who gives legal advice by day and unsolicited opinions by night. Writes about law, liberty, and what keeps society decent. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2f48b668-9742-49f6-ae73-584a293eddbb_1024x1536.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-10T08:12:17.708Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!uVh9!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa5be9f08-08dc-4362-a3a0-ed3f9b727a3d_1672x941.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-ons-is-reeds-in&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:214872756,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:8,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div><hr></div><p style="text-align: justify;">Die PA het sy aandeel sedert 2021 meer as verdubbel tot sowat 2%. Dit is groei, maar plaas die party se aanlyn-aansien en geesdrif in perspektief. Dit is steeds maar 'n skamele 2%. Die gesegde staan steeds dat sosiale media nie die regte lewe is nie en talle mense wel <em>baiza.</em></p><p style="text-align: justify;">Die sosialemediakrygsvegters by GOOD het veld verloor en Mmusi Maimane se BOSA het nie die landwye deurbraak gesien waarop hulle en hul handjievol middelklas-kommentators gehoop het nie. Die EFF se 6,22% is sy swakste munisipale uitslag n&#243;g. En ActionSA se groei wys dat nuwe partye kan vorder, maar hul steun is duidelik gekonsentreerd in Gauteng en spesifiek townships in die provinsie. Die party kon self ook nie bre&#235; steun werf nie.</p><p style="text-align: justify;">Hierdie verkiesing bewys dus dat om 'n politieke party te begin is moeilik en om hom aan die gang te hou, is nog moeiliker. 'n Bekende leier kan mense laat luister en baie opgewondenheid kweek. Maar om die politieke entoesiasme te behou oor verskeie verkiesings verg plaaslike organisasie en mense wat ook tussen verkiesings werk, vra maar vir COPE, Agang en die pers koeie van 2019. 'n Party moet interne twiste oorleef en nuwe leiers kan oplewer. Baie van hierdie werk is vervelig en onsigbaar. Juis daarom onderskat 'n politieke kultuur wat persoonlikhede en aanlyn aandag beloon hoe moeilik dit is om 'n kwart van die stemme te verdien.</p><p style="text-align: justify;">Vir verdere konteks, Duitsland se CDU het in 2025 22,6% behaal en saam met die CSU was dit 28,5%. Friedrich Merz lei dus 'n regering van hierdie twee partye en saam met die SPD met net meer as 'n kwart van Duitsland se kiesers se steun.</p><p style="text-align: justify;">In Nederland lei Rob Jetten se D66-party, met 16,9% in die 2025-verkiesing, 'n minderheidskoalisie saam met die VVD en CDA. Om te regeer sonder 'n meerderheid stemme is met ander woorde die norm in verteenwoordigende demokrasie&#235;.</p><p style="text-align: justify;">Ek vermoed die Amerikaanse tweepartystelsel en Brittanje se kiesafdelingstelsel help om die indruk te skep dat sukses alleenregering beteken. Maar selfs daar is 'n meerderheid setels nie noodwendig 'n meerderheid stemme nie. Die Arbeidsparty in die VK het in 2024 met 33,7% van die stemme 'n ruim parlement&#234;re meerderheid behaal. Suid-Afrika se proporsionele stelsel maak politieke verskeidenheid veel meer sigbaar. </p><p style="text-align: justify;">Trouens, groot partye is self reeds koalisies van belange. In 'n tweepartystelsel gebeur baie van daardie onderhandeling, wat ons nou byvoorbeeld sien afspeel tussen die verskeie partye, binne die groot partye, waar uiteenlopende belange reeds saamgevoeg word. In tweepartystelsels gebeur dit binne die twee groot partye en in proporsionele demokrasie&#235; soos Suid-Afrika versplinter dit tussen 'n verskeidenheid van partye.</p><p style="text-align: justify;">Partye gaan altyd natuurlik groter steun nastreef. Tog besef politieke partye, veral na die afgelope verkiesing, dat hul hele politieke bestaansreg nie afhanklik kan wees van 'n toekomstige oorwinning bo 50% nie. Hulle moet groot genoeg word om bedingingsmag te h&#234; en betroubaar genoeg om met ander 'n werkbare regering te vorm. Dit is ons politieke voorland. Selfs die doelwit om die grootste party na 'n verkiesing te wees gaan nie vir lank die belangrikste prestasie wees nie, partye wat koalisies suksesvol na afloop van die stemproses kan onderhandel, gaan wel wees. </p><p style="text-align: justify;">Ongelukkig gaan ons koalisiepolitiek nie vanself goeie regering oplewer nie. Suid-Afrika het nog nie die politieke gewoontes daarvoor ontwikkel nie. Die volgende vyf jaar gaan waarskynlik nog baie stampe en stote bring met koalisies wat breek, klein partye wat hul posisie oorwaardeer en groter partye wat sukkel om tussen beginsel en kompromie te onderskei. Kiesers sal ook hul verwagtinge moet aanpas. In 'n koalisiestelsel kry geen party alles wat hy belowe het nie. Die toets is eerder of die uiteindelike kompromie 'n stabiele regering oplewer wat basiese dinge gedoen kry. En gelukkig is dit tans al wat Suid-Afrika nodig het. Net die basiese dinge wat eintlik gedoen word.</p><p style="text-align: justify;">Ek glo plaaslike en provinsiale meerderhede sal steeds hier en daar voorkom. Maar nasionaal lyk 'n nuwe enkelpartymeerderheid vir die afsienbare toekoms onwaarskynlik en moontlik keer dit nooit terug nie.</p><p style="text-align: justify;">Nieu-Seeland bied 'n nuttige voorbeeld van hoe die pad vorentoe lyk. Toe di&#233; land in 1996 vir die eerste keer onder sy nuwe proporsionele stelsel gestem het, het dit twee maande geneem om 'n regering te vorm. Die eerste koalisie het binne twee jaar uitmekaar geval en die nuwe stelsel het aanvanklik heelwat openbare frustrasie ontlok. Maar teen die vroe&#235; 2000's het politici &#233;n kiesers grootliks by die nuwe werklikheid aangepas, en koalisie- en minderheidsregerings het 'n normale deel van die politieke lewe geword.</p><p style="text-align: justify;">Dit is waarskynlik ook die stadium waardeur Suid-Afrika nou moet gaan. Koalisiepolitiek word nie stabiel omdat politici skielik meer deugsaam word nie, maar omdat herhaalde verkiesings hulle leer watter gedrag beloon en watter gedrag gestraf word. Ons sal waarskynlik eers deur 'n tydperk van mislukte eksperimente moet gaan voordat die re&#235;ls, verwagtinge en politieke kultuur rondom koalisies begin verstewig. </p><p style="text-align: justify;">Die era van 50% is moontlik verby en die politiek van 25% moet nou nog leer hoe om te regeer.</p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170426257?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Nog artikels deur Dani&#235;l Eloff:</strong></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;7eba4770-c9ab-49fa-b958-84a2b733da8b&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Perfeksie is nie op die stembrief nie&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:135751980,&quot;name&quot;:&quot;Dani&#235;l Eloff&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Dani&#235;l is a South African attorney who gives legal advice by day and unsolicited opinions by night. Writes about law, liberty, and what keeps society decent. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2f48b668-9742-49f6-ae73-584a293eddbb_1024x1536.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T21:05:02.549Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hJX6!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F062572c9-9527-4c8b-bf48-8312c209abce_1280x853.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/perfeksie-is-nie-op-die-stembrief&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222320799,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:6,&quot;comment_count&quot;:1,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;586a004d-6995-4fc2-837f-422f196a4bea&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Hoe groot is jou &#8220;ons&#8221;?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:135751980,&quot;name&quot;:&quot;Dani&#235;l Eloff&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Dani&#235;l is a South African attorney who gives legal advice by day and unsolicited opinions by night. Writes about law, liberty, and what keeps society decent. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2f48b668-9742-49f6-ae73-584a293eddbb_1024x1536.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-15T18:36:18.247Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!aAyk!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0339d24a-74e6-4ce9-a515-aab43da02641_1774x887.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/hoe-groot-is-jou-ons&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:220414726,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:8,&quot;comment_count&quot;:4,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;4d77f2d7-b5cd-4a8b-8309-71ed11a2ca17&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die kwessie&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:135751980,&quot;name&quot;:&quot;Dani&#235;l Eloff&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Dani&#235;l is a South African attorney who gives legal advice by day and unsolicited opinions by night. Writes about law, liberty, and what keeps society decent. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2f48b668-9742-49f6-ae73-584a293eddbb_1024x1536.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-01T20:29:07.088Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!owUY!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7ec5fbf2-3fd9-4d93-aa7d-6c6299fe2339_1672x941.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-kwessie&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:216949278,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:10,&quot;comment_count&quot;:1,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/169553153?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p><strong>INTEKEN OPSIES:</strong></p><p>Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang &#8211; weekliks of daagliks &#8211; en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/account&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Daagliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:&quot;button-wrapper&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary button-wrapper" href="https://www.ontlaer.co.za/account"><span>Ontvang Daagliks</span></a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/subscribe&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Weekliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/subscribe"><span>Ontvang Weekliks</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[DA + ANC?]]></title><description><![CDATA[Die volgende plaaslike regeringsbedeling is vol strategiese geleenthede.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/da-anc</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/da-anc</guid><dc:creator><![CDATA[PIET DU PLESSIS]]></dc:creator><pubDate>Thu, 12 Nov 2026 19:54:56 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!q3kh!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43a3f5a3-6f38-440d-a2fa-f8628c58e688_1638x2048.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!q3kh!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43a3f5a3-6f38-440d-a2fa-f8628c58e688_1638x2048.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!q3kh!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43a3f5a3-6f38-440d-a2fa-f8628c58e688_1638x2048.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!q3kh!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43a3f5a3-6f38-440d-a2fa-f8628c58e688_1638x2048.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!q3kh!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43a3f5a3-6f38-440d-a2fa-f8628c58e688_1638x2048.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!q3kh!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43a3f5a3-6f38-440d-a2fa-f8628c58e688_1638x2048.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!q3kh!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43a3f5a3-6f38-440d-a2fa-f8628c58e688_1638x2048.jpeg" width="1456" height="1820" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/43a3f5a3-6f38-440d-a2fa-f8628c58e688_1638x2048.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1820,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Dalk 'n grafiese element van kaart en teks&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Dalk 'n grafiese element van kaart en teks" title="Dalk 'n grafiese element van kaart en teks" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!q3kh!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43a3f5a3-6f38-440d-a2fa-f8628c58e688_1638x2048.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!q3kh!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43a3f5a3-6f38-440d-a2fa-f8628c58e688_1638x2048.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!q3kh!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43a3f5a3-6f38-440d-a2fa-f8628c58e688_1638x2048.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!q3kh!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43a3f5a3-6f38-440d-a2fa-f8628c58e688_1638x2048.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170624323?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></div></figure></div><p style="text-align: justify;">Die uitkoms van die verkiesing is duidelik: die ANC is nie meer naastenby die oorheersende politieke mag wat dit eens was nie. </p><p style="text-align: justify;">Die DA is 'n groeiende politieke mag wat nou ernstiger opgeneem moet word in 'n rol wat verder strek as di&#233; van bloot die grootste opposisieparty. Dit is nou inderdaad die grootste party in die meeste metro&#8217;s en baie kleiner munisipaliteite. Dit gee die DA onmiddellik meer bedingingsmag en die ANC minder daarvan. Dit is 'n kardinale verskuiwing wat 'n aansienlike invloed sal h&#234; op koalisievorming, wat nou in baie munisipaliteite aan die orde van die dag is.</p><p style="text-align: justify;">Dit lyk vir my asof die oorkoepelende koalisievraag nou is of die DA en die ANC koalisies sal vorm. Die fondamente daarvoor is reeds gel&#234; met die ontstaan en ietwat onstuimige voortbestaan van die RNE (regering van nasionale eenheid). Wat nou die re&#235;ls van die RNE sal verander, is egter die DA se nuutverkrygde, aansienlik groter bedingingsmag op munisipale vlak. Die RNE-eksperiment het duidelik gewys dat die ANC 'n veel groter stempel op die funksionering van die RNE kon afdruk vanwe&#235; sy groot meerderheid, wat gebruik is om die sleutelportefeuljes vir homself te beding (op te eis), soos natuurlik buitelandse beleid en geldsake. Dit het die ANC in staat gestel om vir alle praktiese doeleindes meestal sy eie beleide uit te rol, met min wat die DA daaraan kon doen indien hy teen sulke beleide gekant was.</p><p style="text-align: justify;">Een van die DA se grootste lesse uit sy RNE-ervaring is dus waarskynlik dat sy deelname meer simbolies van aard was as enigiets anders. Ja, 'n paar DA-ministers het goed presteer en dit het nie ongesiens by die kiesers verbygegaan nie. Dit was ook van strategiese belang vir die DA, aangesien dit bewys het dat die party nie net op munisipale vlak goed kan presteer nie, maar ook op nasionale vlak.</p><h3 style="text-align: justify;">Suksesvolle persepsiebestuur</h3><p style="text-align: justify;">Van groter belang was egter die DA se bereidwilligheid om die RNE saam met die ANC tot stand te bring. Dit het 'n doodskoot toegedien aan die persepsie van baie van die kiesers wat voorheen die DA &#8211; meestal op grond van die ANC se propaganda &#8211; as 'n wit party gesien het wat terugverlang na apartheid. Dit het duidelik die teenoorgestelde bewys en het ongetwyfeld munisipale kiesers verder oortuig dat hulle DA-stemme nie werklik anti-ANC sou wees nie, omdat die meningspeilings gewys het dat die meerderheid kiesers van die idee van die RNE gehou het. </p><p style="text-align: justify;">Dit was 'n groot simboliese deurbraak vir die DA, wat saam met sy goeie reputasie vir munisipale bestuur, 'n groot deel van die vroe&#235;re huiwering om vir die DA te stem uit die weg geruim het. Ek glo dat dit een van die redes is waarom die DA, ten spyte van interne terugslae en kritiek van sy tradisionele kiesersbasis, nie die RNE verlaat het nie. Dit was 'n baie goeie strategiese besluit, wat nou baie goed inspeel op die volgende fase van nasionale bestuur, naamlik onderhandelinge oor die samestelling van koalisies op plaaslikeregeringsvlak.</p><p style="text-align: justify;">Dit bring ons by wat talle ontleders sien as die mees logiese, praktiese en stabiele koalisieformule om nasionale stabiliteit te bevorder: koalisievorming tussen die DA en die ANC as die prim&#234;re &#8211; en verkieslik enigste &#8211; koalisievennote. Die rede waarom ek s&#234; dat hulle verkieslik die enigste koalisievennote moet wees, is die waarneming dat die ANC se destydse skuif om kleiner partye in die RNE in te bring, na my mening nie veel waarde toegevoeg het nie. Dit het soms die ANC gehelp, omdat dit vir die leiers van die kleiner partye lekker was om saam met die groot honde te blaf en soms koningmakers te speel deur hulle steun agter die grootste party van daardie era, naamlik die ANC, in te gooi. Ek dink die DA kan nou in sekere gevalle dieselfde op munisipale vlak probeer &#8211; hierdie keer tot sy voordeel as die nuwe meerderheidsparty in baie plaaslike regerings. Die ANC sal egter so 'n poging deursien, omdat dit juis sy RNE-strategie was waar hy die meerderheid gehad het. Die party sal waarskynlik dieselfde ook weer tot sy eie voordeel wil probeer, waar moontlik op plaaslikeregeringsvlak.</p><p style="text-align: justify;">Ek glo egter dat 'n poging aangewend sal word om so na as moontlik te bly by tweepartykoalisies tussen slegs die DA en die ANC, ten einde meer doeltreffende regeringspraktyk op plaaslikeregeringsvlak tot stand te bring waar die DA-ANC-som meer as 50% beloop.</p><h3 style="text-align: justify;">Die kaders is nog met ons</h3><p style="text-align: justify;">Wat natuurlik die DA se bedingingsmag in sulke koalisievorming verminder &#8211; selfs al het die party in sekere gevalle die meeste stemme &#8211; is dat die munisipale amptenare wat voorheen 'n ANC-beheerde stadsraad gedien het, in veels te veel gevalle ANC-kaders is wat ongelukkig &#8211; soos my eie ervaring oor baie jare in die binnekringe van ANC-staatsadministrasie my geleer het &#8211; nie op meriete en vanwe&#235; hulle vermo&#235;ns aangestel is nie. </p><p style="text-align: justify;">Sommige van hulle sal vervang moet word en dit sal baie spanning tussen die koalisievennote veroorsaak. As iemand wat self jare lank 'n senior staatsamptenaar onder die ANC was, kan ek persoonlik getuig hoe moeilik dit was om wettiglik van amptenare ontslae te raak. Erger nog: ek het ervaar hoe hardkoppige amptenare hulle voete kan sleep met die uitvoering van opdragte en hoe hulle selfs doelbewus opdragte &#8220;misverstaan&#8221; en dan eenvoudig s&#234; hulle is jammer oor die &#8220;misverstand&#8221;. Dit veroorsaak natuurlik groot vertragings en werp dan 'n swak lig op die raadslede in beheer.</p><p style="text-align: justify;">Baie amptenare was natuurlik ook betrokke by die korrupsie van voormalige ANC-raadslede en weet waar die spreekwoordelike lyke begrawe is. Dit gee hulle 'n houvas op die ANC-raadslede in die nuutgevormde koalisies.</p><p style="text-align: justify;">Waar die ANC natuurlik 'n groot voordeel bo die DA geniet, is sy beheer oor die nasionale regering. Die party sal dit kan gebruik om toegewings in koalisieonderhandelinge af te dwing, omdat die finansi&#235;le oordragte aan munisipaliteite die leeueaandeel uitmaak van die fondse waarmee munisipaliteite hulle verpligtinge moet nakom. Daar word ook op nasionale vlak besluit oor wetgewing wat munisipaliteite verplig om sekere beleide toe te pas. Dit kan wette wees wat pro-ANC-ideologie as uitgangspunt en einddoel het en wat dan munisipale agendas sal oorheers, ten spyte van die koalisie-ooreenkoms op plaaslike vlak.</p><p style="text-align: justify;">Die ANC se nasionale oorheersing tot minstens 2029, soos hierbo uiteengesit, beteken dat die DA ernstig sal moet streef om sy nasionale invloed deur middel van die RNE te vergroot. Sy verbeterde bedingingsmag as gevolg van sy sukses in die verkiesing op munisipale vlak sal in hierdie opsig help. <em>Quid pro quo</em> tussen die DA en die ANC &#8211; tussen munisipale en nasionale vlak &#8211; sal moet geld om te verhoed dat dooiepunte in onderhandelinge dienslewering op plaaslike vlak verlam. Dieselfde geld natuurlik met betrekking tot die verhoudings met distriksrade en provinsiale regerings.</p><div><hr></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;698e3e2c-f71c-4bc0-8034-ee21947766dd&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Moet Suid-Afrika die ANC spaar?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:255295250,&quot;name&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Afgetredene met 'n lang geskiedenis van toegepaste sosio-ekonomiese ontwikkeling. Bevryde Afrikaner wat verby self-geseling beweeg het en glo dat ek vrygemaak is om my kultuurtrots en waardes uit te leef en uit te basuin wanneer dit van pas is.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/66f5077a-72b2-432c-8fb9-68846d9e9ea6_747x747.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:8443719}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-03T18:28:25.888Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FcMq!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2f31eefb-89fd-457c-b2ac-a2358ea1fc60_1200x630.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/moet-suid-afrika-die-anc-spaar&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:213671891,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:4,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div><hr></div><p style="text-align: justify;">Nou moet ek ongelukkig my vorige wens vir die genadelose vernietiging van 'n verswakte ANC &#8211; wat ek in 'n vorige artikel op rekord gestel het (sien <a href="https://open.substack.com/pub/ontlaer/p/moet-suid-afrika-die-anc-spaar?utm_source=share&amp;utm_medium=android&amp;r=5yb7i8">my vorige artikel</a>) &#8211; ietwat temper. Die realiteite op die grond, soos ek dit in die paragrawe hierbo uiteengesit het, sal ongelukkig nog nie help om my wens te vervul nie. </p><p style="text-align: justify;">Om 'n omstrede politikus aan te haal wat van 'n bepaalde dreungesingery hou, &#8220;ten minste vir nou&#8221; sal ons nie die ANC kan afmaak nie, om al die redes hierbo genoem. Dit ges&#234;, moet ek byvoeg dat die DA-raadslede in koalisie met die ANC mini-Zilles met staal in hulle pype sal moet wees. Hulle sal toegewings en kompromie&#235; slegs in uiterste gevalle moet toelaat, waaroor hulle baie noukeurig sal moet nadink. Daar mag veral geen ruimte vir korrupsie en onbevoegdheid wees nie. Die DA sal op nasionale vlak moet besluit wat die rooi lyne is wat nie op munisipale vlak oorgesteek mag word nie, en watter kriteria gebruik sal moet word om te bepaal of, en onder watter omstandighede, uitsonderings in buitengewone gevalle gemaak mag word.</p><p style="text-align: justify;">Dit kom daarop neer dat 'n mens nooit die ANC moet vertrou nie, selfs as 'n koalisievennoot, aangesien ideolo&#235; &#8211; soos hulle &#8211; kompromie&#235; en toegewings eenvoudig sien as onvermydelike, tydelike terugslae ten opsigte van hul Marxisties-Leninistiese/sosialistiese agenda. Om die verswakte ANC 'n bietjie uitstel te gee tot by die algemene verkiesings van 2029, kan egter twee positiewe uitkomste h&#234;. </p><p style="text-align: justify;">Eerstens kan die koalisies so goed werk en presteer &#8211; en die kiesers so baie be&#239;ndruk &#8211; dat die twee partye (DA en ANC) tot die besef kom dat hulle inderdaad kan saamsmelt om 'n nuwe sentrumparty te vorm. Volgens meningspeilings bevind die meeste Suid-Afrikaanse kiesers hulle in elk geval in die politieke sentrum. Geen uitdager van buite sal so 'n alliansie/saamgesmelte party in 2029 se nasionale verkiesing kan klop nie.</p><p style="text-align: justify;">Tweedens is dit die meer gematigde ANC-leiers (nie die Mashatiles/Lesufis nie) wat bereid sal wees om die DA-ANC-koalisies wat ek voorgestel het, te vorm. Hulle sal ook waarskynlik toestem dat die nasionale RNE-re&#235;ling, wat onder kiesers gewild is, dienooreenkomstig aangepas word, soos ek ook voorgestel het. 'n Versagting van ideologiese obsessies sal dus waarskynlik onder die gematigde faksie van die ANC begin posvat. Die rede is dat hulle die suksesse wat op sowel nasionale as munisipale vlak teweeggebring sal word, sal waarneem, wat hulle opnuut sal laat dink oor hul beleide wat in die verlede misluk het.</p><h3 style="text-align: justify;">Die rol van die gematigdes</h3><p style="text-align: justify;">Die rede waarom ek vol vertroue is oor die twee genoemde positiewe uitkomste, is die feit dat slegs geliberaliseerde beleide die ontwikkelingslandskap van Suid-Afrika, nasionaal en plaaslik, sal verander. Die feit is dat die sentristiese, sosialistiese doktrines van die ANC dekades lank nie die ontwikkelingstoetse geslaag het nie. </p><p style="text-align: justify;">Om dieselfde weer te probeer, sou waansin wees. Ek dink dat die gematigde ANC-lede dit teen hierdie tyd ook al besef het. Daarom kan ek na hulle verwys as &#8220;gematig&#8221; en daarom het hulle nog nie van die ANC weggebreek nie, soos baie radikales wel gedoen het. Ek glo dat die oorblywende radikales (harde ideolo&#235;) die ANC-skip gou sal verlaat nadat die DA-ANC-koalisies wat ek propageer, 'n realiteit word. Dit sal &#8220;good riddance&#8221; wees, aangesien dit die Marxisties-Leninistiese/sosialistiese ideolo&#235; wat nog in die party is &#8211; di&#233; wat Suid-Afrika se vooruitgang terughou en dit al baie jare doen &#8211; sal dwing om die sprong uit die party te waag. As 'n mens na die onlangse plaaslikeregeringsverkiesingsuitslae kyk, het 'n groeiende meerderheid Suid-Afrikaanse kiesers ook daardie realiteit gesien en wil dit ook verander h&#234;.</p><p style="text-align: justify;">Ek glo dus dat samewerking tussen die DA en die ANC nog nooit meer sin gemaak het as juis nou n&#225; die uitslag van die munisipale verkiesings nie. Dit is 'n scenario wat die beste moontlike &#8220;stabiliteit&#8221; in munisipaliteite se sake in die kortste moontlike tyd kan teweegbring. Terselfdertyd sal dit aanpassings aan die nasionale GNU aanmoedig wat baie sin maak in die lig van die algehele boodskap wat munisipale kiesers aan die politici gegee het: verreweg die meerderheid Suid-Afrikaners vertrou die ANC en die DA.</p><ul><li><p style="text-align: justify;"><em>Piet du Plessis is 'n afgetrede konsultant met 'n agtergrond in die toegepaste maatskaplik-ekonomiese ontwikkelingsbedryf.</em></p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170426257?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Nog artikels deur Piet du Plessis:</strong></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;5c0b90da-f24f-421b-8097-de9b393d9b7e&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Europa brand. En ons?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:255295250,&quot;name&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Afgetredene met 'n lang geskiedenis van toegepaste sosio-ekonomiese ontwikkeling. Bevryde Afrikaner wat verby self-geseling beweeg het en glo dat ek vrygemaak is om my kultuurtrots en waardes uit te leef en uit te basuin wanneer dit van pas is.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/66f5077a-72b2-432c-8fb9-68846d9e9ea6_747x747.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:8443719}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-05T21:44:36.186Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xzd2!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc376e44-e75f-467d-bf2b-e0623440234c_9504x6336.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/europa-brand-en-ons&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:223683125,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:1,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;a91fbebf-9c1b-4b81-a63b-2b15b4cbaebc&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Nuutste grondhervormingspogings: Dieselfde ou foute&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:255295250,&quot;name&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Afgetredene met 'n lang geskiedenis van toegepaste sosio-ekonomiese ontwikkeling. Bevryde Afrikaner wat verby self-geseling beweeg het en glo dat ek vrygemaak is om my kultuurtrots en waardes uit te leef en uit te basuin wanneer dit van pas is.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/66f5077a-72b2-432c-8fb9-68846d9e9ea6_747x747.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:8443719}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T21:20:58.472Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bhzG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1d13cfa2-746a-4ea8-9637-0d92a8dba10d_4030x2266.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/nuutste-grondhervormingspogings-dieselfde&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222305258,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:3,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;af28f8b9-8899-4f40-8de0-fb8da0c1c785&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die ANC se wrede onge&#235;rgdheid oor migrasie&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:255295250,&quot;name&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Afgetredene met 'n lang geskiedenis van toegepaste sosio-ekonomiese ontwikkeling. Bevryde Afrikaner wat verby self-geseling beweeg het en glo dat ek vrygemaak is om my kultuurtrots en waardes uit te leef en uit te basuin wanneer dit van pas is.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/66f5077a-72b2-432c-8fb9-68846d9e9ea6_747x747.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:8443719}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-22T17:12:19.778Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!QoU6!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5fceee2c-a1de-4459-948b-e03ab694eb08_1200x858.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-anc-se-wrede-ongeergdheid-oor&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:221595438,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:5,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/169553153?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p><strong>INTEKEN OPSIES:</strong></p><p>Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang &#8211; weekliks of daagliks &#8211; en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/account&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Daagliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:&quot;button-wrapper&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary button-wrapper" href="https://www.ontlaer.co.za/account"><span>Ontvang Daagliks</span></a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/subscribe&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Weekliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/subscribe"><span>Ontvang Weekliks</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Ja, definitief. 'n Handelsmerk met 'n standpunt]]></title><description><![CDATA[Yes! Definitely kan jy jouself bemark deur middel van gebottelde water.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/ja-definitief-n-handelsmerk-met-n</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/ja-definitief-n-handelsmerk-met-n</guid><dc:creator><![CDATA[Hilde Kruger]]></dc:creator><pubDate>Thu, 12 Nov 2026 19:43:05 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!kFTV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F424109b6-7794-467d-95e1-37504f6b5d60_1082x718.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!kFTV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F424109b6-7794-467d-95e1-37504f6b5d60_1082x718.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!kFTV!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F424109b6-7794-467d-95e1-37504f6b5d60_1082x718.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!kFTV!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F424109b6-7794-467d-95e1-37504f6b5d60_1082x718.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!kFTV!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F424109b6-7794-467d-95e1-37504f6b5d60_1082x718.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!kFTV!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F424109b6-7794-467d-95e1-37504f6b5d60_1082x718.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!kFTV!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F424109b6-7794-467d-95e1-37504f6b5d60_1082x718.jpeg" width="1082" height="718" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/424109b6-7794-467d-95e1-37504f6b5d60_1082x718.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:718,&quot;width&quot;:1082,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:245695,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/224269044?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F424109b6-7794-467d-95e1-37504f6b5d60_1082x718.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!kFTV!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F424109b6-7794-467d-95e1-37504f6b5d60_1082x718.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!kFTV!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F424109b6-7794-467d-95e1-37504f6b5d60_1082x718.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!kFTV!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F424109b6-7794-467d-95e1-37504f6b5d60_1082x718.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!kFTV!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F424109b6-7794-467d-95e1-37504f6b5d60_1082x718.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170624323?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></div></figure></div><p style="text-align: justify;">Grafiese ontwerpers heg dikwels waarde aan die estetiese en materi&#235;le eienskappe van verpakking, daarom is dit nie ongewoon om versamelings van etikette, bokse, bottels en ander ontwerpvoorwerpe in 'n vertoonkas, op 'n rak of in 'n laai aan te tref nie. </p><p style="text-align: justify;">Een se oud is 'n ander se goud. 'n Le&#235; bottel, 'n gebruikte kaartjie, 'n ontwerpte servet of 'n boks waarvan die inhoud lankal verdwyn het, kan steeds die waarde van 'n handelsmerk verteenwoordig. Die rede l&#234; in die ontwerp, soos die keuse van papier, die ritme van tipografie, die verhouding tussen kleur en vorm, die uitleg en die illustrasie. Ons gebruik dit as inspirasie of selfs voorbeelde van wat om nie te doen nie. Die funksionaliteit van 'n produk kan dus verlore gaan, maar 'n handelsmerk se waardeaanbod kan in verpakking behou en bewaar word.</p><p style="text-align: justify;">Handelsmerkdifferensiasie vorm 'n kernkomponent van strategiese bemarking, veral binne mededingende markomgewings waar ondernemings soortgelyke produkte aanbied en om verbruikers se aandag meeding. <em>Yes! Definitely</em> is 'n Suid-Afrikaanse voorbeeld waardeur hierdie beginsel ondersoek kan word. Die handelsmerk se slagspreuk, &#8220;<em>It&#8217;s about the art &#8230; &amp; the environment</em>&#8221;, dui op 'n benadering waarin artistieke uitdrukking en omgewingsverantwoordelikheid as aanvullende waardes binne een handelsmerkidentiteit funksioneer.</p><h3 style="text-align: justify;"><em><strong>Yes! Definitely</strong></em><strong> se ondersteuning</strong></h3><p style="text-align: justify;"><em>Yes! Definitely</em> is deur die entrepreneur, Tracy Ruggier, ontwikkel nadat sy oorbewus geword het van die uitdagings wat plaaslike kunstenaars ervaar om erkenning en werksgeleenthede te bekom. Die oorspronklike doel was om 'n vinnig verspreibare verbruikersproduk te vind waardeur kunstenaars se werk 'n groter gehoor kan bereik. Gebottelde water het hierdie geleentheid gebied, omdat dit gereeld gekoop word en deur verskeie kleinhandelkanale versprei kan word.</p><p style="text-align: justify;">Die onderneming se naam, <em>Yes! Definitely</em>, ondersteun boonop 'n toeganklike, positiewe handelsmerkpersoonlikheid. Die naam kan simbolies as 'n stempel van goedkeuring ge&#239;nterpreteer word vir omgewingsvriendelike materiale en die kunste wat goedgekeur is. Die kunsgerigte boodskap gee die naam 'n duidelike inhoudelike rigting. Die handelsmerk word uitgesonder, omdat dit nie net water verkoop nie, maar 'n standpunt oor die waarde van kreatiwiteit en die sigbaarheid van plaaslike talent maak.</p><p style="text-align: justify;"><em>Yes! Definitely</em> nooi kunstenaars op digitale platforms uit om oorspronklike illustrasies in te dien, waarvan ses illustrasies dan gekeur word. Die onderneming se goue re&#235;l aan kunstenaars is egter dat die werk oorspronklik moet wees en nie deur kunsmatige intelligensie gegenereer of gedeeltelik daarmee gegenereer mag wees nie.</p><h3 style="text-align: justify;"><em><strong>Yes! Definitely</strong></em><strong> se strategie</strong></h3><p style="text-align: justify;">Handelsmerkwaardes kry gewoonlik eers strategiese gewig wanneer dit in die praktyk sigbaar word. In hierdie geval word die waardes reeds op die produk self tasbaar en sigbaar gemaak. Die ontwerp kan dus as 'n verlengstuk van die handelsmerkgedagte gesien word, in plaas van 'n losstaande dekoratiewe element. In <em>Yes! Definitely </em>se benadering word kuns as 'n strategiese kommunikasiemiddel gesien.</p><p style="text-align: justify;"><em>Yes! Definitely</em> se strategie behels ook die integrasie van die artistieke konsep met die fisiese eienskappe en beoogde gebruik van die produk. Volgens die onderneming berus die handelsmerkkonsep op samewerking met vrywillige illustreerders om unieke bottelontwerpe te skep wat verder as hul prim&#234;re funksie strek en verbruikers tot bewaring en hergebruik kan aanspoor. Die kunstenaars se name en skakels na die kunstenaars se ontwerpportefeuljes verskyn ook op die bottels, terwyl nuwe ontwerpe ongeveer elke drie maande op sosialemediaplatforms bekendgestel word en die verbruiker die kunstenaars agter die illustrasies kan volg.</p><p style="text-align: justify;">Hierdie benadering skep 'n samehangende waardeaanbod wat verskeie dimensies insluit.</p><ol><li><p>Die produk vervul die praktiese funksie deur drinkwater beskikbaar te stel.</p></li><li><p>Die illustrasies verleen 'n estetiese en kulturele dimensie aan die verpakking.</p></li><li><p>Erkenning en kreatiewe blootstelling word aan kunstenaars gegee.</p></li><li><p>Die hergebruik en herwinning van die waterbottels word as deel van die handelsmerk se omgewingsgerigte boodskap aangebied.</p></li></ol><p style="text-align: justify;">Die kombinasie van hierdie dimensies versterk die strategie, omdat die verskillende elemente mekaar ondersteun. Die kuns is nie losstaande van die produk nie, maar word op die produk aangebied. Die omgewingsboodskap is nie 'n slagspreuk nie, maar hou verband met die onderneming se waardeaanbod. Die kunstenaar se identiteit word eweneens nie agter 'n anonieme illustrasie verberg nie, maar word deel van die kommunikasie rondom die ontwerp.</p><p style="text-align: justify;">Die vrywillige deelname van illustreerders maak dit vir <em>Yes! Definitely</em> moontlik om illustrasiereekse ongeveer elke drie maande te vervang. <em>Yes! Definitely</em> is dus afhanklik van plaaslike kunstenaars en andersom. Dit skep die moontlikheid dat verbruikers belangstelling behou, verskillende ontwerpe versamel en die produk se bruikbare lewensduur verleng.</p><p style="text-align: justify;"><em>Yes! Definitely</em> se benadering verskuif dus die fokus vanaf die weggooibare verpakking as 'n noodsaaklike omhulsel na die verpakking as 'n voorwerp met voortgesette gebruikswaarde. Die bottel is dus nie 'n houer wat sy funksie vervul totdat die water opgebruik is nie. Die ontwerp se funksie is om die bottel se bestaansrede te versterk. Wanneer 'n verbruiker 'n bottel herhaaldelik gebruik, kan die ontwerp buite die oorspronklike verkoopsomgewing sigbaar bly. Die verpakking kan voortgaan om die handelsmerk te verteenwoordig lank nadat die aanvanklike aankoop plaasgevind het.</p><h3><strong>Geposisioneerde omgewingsbewustheid </strong></h3><p style="text-align: justify;">Omgewingsbewustheid word ook weerspie&#235;l in die onderneming se produk- en verpakkingskeuses. Die bottels is volgens <em>Yes! Definitely</em> herbruikbaar en herwinbaar, bevat herwinde plastiek en word sonder BPA vervaardig. Omgewingsbewustheid kom nie net in die keuse van materiale na vore nie, maar ook in die moontlikheid om die funksionele lewensduur van verpakking te verleng. Deur kuns en estetiese waarde te integreer, kan verpakking 'n voorwerp word wat verbruikers verkies om te behou eerder as om weg te gooi.</p><p style="text-align: justify;">Kreatiewe handelsmerkontwikkeling gaan nie altyd oor die skep van iets nuuts nie, maar dikwels oor die herinterpretasie van iets wat reeds bekend is. <em>Yes! Definitely</em> demonstreer hoe 'n alledaagse verbruikersproduk deur die integrasie van kuns, ontwerp en 'n herkenbare handelsmerkidentiteit 'n onderskeidende markposisie kan ontwikkel. Die strategiese waarde van die benadering l&#234; daarin dat die verpakking nie as 'n draer van handelsmerkinligting funksioneer nie, maar self deel van die waardeaanbod word. Deur die sigbaarheid van plaaslike kunstenaars se werke te verhoog, skep die onderneming terselfdertyd 'n kulturele dimensie wat die produk van konvensionele gebottelde water onderskei. </p><p style="text-align: justify;">Kreatiewe ontwerp vervul dus 'n dubbele funksie: dit verhoog die estetiese aantrekkingskrag van 'n produk en dra terselfdertyd by tot handelsmerkonderskeiding, verbruikersbetrokkenheid en waardeskepping.</p><ul><li><p><em>Hilde Kruger is 'n skrywer, grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer.</em></p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170426257?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Nog artikels deur Hilde Kruger:</strong></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;14ffd42e-edec-4ed2-a398-ca507ef43c9a&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die wortels van die digitale w&#234;reld&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:372088101,&quot;name&quot;:&quot;Hilde Kruger&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;'n Grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer. Ek skryf ook so nou en dan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c8e805d5-29b8-4d0c-a600-3b889b0ef7c3_960x640.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-05T21:51:18.748Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LuL!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1b0f2ad-6fae-40f7-9881-9d43411fc12e_1024x498.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-wortels-van-die-digitale-wereld&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:223682490,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:2,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;0daf5b2e-795b-487a-879b-17d836a07e70&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die gekste tyd van die jaar, Coca-Cola en 'n tikkie KI&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:372088101,&quot;name&quot;:&quot;Hilde Kruger&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;'n Grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer. Ek skryf ook so nou en dan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c8e805d5-29b8-4d0c-a600-3b889b0ef7c3_960x640.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T21:10:08.321Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KBVN!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc7fa940-51b6-49a8-ac5a-6ed07577a89b_1280x728.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-gekste-tyd-van-die-jaar-coca&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222306450,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:7,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;b411457c-64f2-48be-bf8f-ee612dc3aca1&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Grootman en sy Chery is hier!&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:372088101,&quot;name&quot;:&quot;Hilde Kruger&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;'n Grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer. Ek skryf ook so nou en dan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c8e805d5-29b8-4d0c-a600-3b889b0ef7c3_960x640.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-22T17:13:58.622Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!kxWV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F24d66954-3cb8-49c8-83bd-7b77c680ae4a_796x530.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/grootman-en-sy-chery-is-hier&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:221598864,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:9,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/169553153?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p><strong>INTEKEN OPSIES:</strong></p><p>Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang &#8211; weekliks of daagliks &#8211; en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/account&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Daagliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:&quot;button-wrapper&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary button-wrapper" href="https://www.ontlaer.co.za/account"><span>Ontvang Daagliks</span></a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/subscribe&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Weekliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/subscribe"><span>Ontvang Weekliks</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Die Gogo tussen die slaggat en die plafon]]></title><description><![CDATA[Oor politieke kommunikasiespele deur die veteraan Zille.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/die-gogo-tussen-die-slaggat-en-die</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/die-gogo-tussen-die-slaggat-en-die</guid><dc:creator><![CDATA[lezli]]></dc:creator><pubDate>Thu, 12 Nov 2026 19:33:33 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6oGX!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3de4055d-1f44-41c1-bbf1-7987fde4ed39_1000x666.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6oGX!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3de4055d-1f44-41c1-bbf1-7987fde4ed39_1000x666.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6oGX!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3de4055d-1f44-41c1-bbf1-7987fde4ed39_1000x666.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6oGX!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3de4055d-1f44-41c1-bbf1-7987fde4ed39_1000x666.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6oGX!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3de4055d-1f44-41c1-bbf1-7987fde4ed39_1000x666.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6oGX!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3de4055d-1f44-41c1-bbf1-7987fde4ed39_1000x666.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6oGX!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3de4055d-1f44-41c1-bbf1-7987fde4ed39_1000x666.jpeg" width="1000" height="666" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/3de4055d-1f44-41c1-bbf1-7987fde4ed39_1000x666.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:666,&quot;width&quot;:1000,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:171756,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/224425591?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3de4055d-1f44-41c1-bbf1-7987fde4ed39_1000x666.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6oGX!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3de4055d-1f44-41c1-bbf1-7987fde4ed39_1000x666.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6oGX!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3de4055d-1f44-41c1-bbf1-7987fde4ed39_1000x666.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6oGX!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3de4055d-1f44-41c1-bbf1-7987fde4ed39_1000x666.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6oGX!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3de4055d-1f44-41c1-bbf1-7987fde4ed39_1000x666.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170624323?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></div></figure></div><p style="text-align: justify;">Elke stem begin by 'n interpretasie. <a href="https://uwcscholar.uwc.ac.za/items/2bb413d0-29f8-4dda-86cb-2d30e1fc3c89">Cherrel Africa</a> leen by Swanson en Mancini die gedagte dat politiek altyd oorredend is en ons dwing om, bewus of onbewus, te interpreteer, te evalueer en op te tree. Dit vra agentskap van die kieser. Jy neem die woorde en dade van politici en partye in, besluit self wat dit beteken, en di&#233; betekenis bepaal waar jy jou kruisie trek.</p><p style="text-align: justify;">Min Suid-Afrikaanse politici het hulle so lank en so doelbewus besig gehou met hoe kiesers hulle lees as Helen Zille. In Maart vanjaar het sy 'n duikpak aangetrek, 'n snorkel opgesit en in 'n slaggat vol modderwater in Douglasdale gaan swem. <a href="https://blogs.lse.ac.uk/africaatlse/2026/05/19/performance-politics-colonial-controversies-and-the-race-for-johannesburg/">Die gat was glo al drie jaar daar</a>. Die burgemeester, Dada Morero, het met sy eie video by dieselfde gat geantwoord, en binne dae is dit herstel. </p><p style="text-align: justify;">In hierdie ontleding lees ek vier veldtogte waarin Zille self die gesig van die DA was: 2009, 2011, 2014 en 2026. Ek kyk na wie sy elke keer probeer bereik het en hoe kiesers gereageer het. Die draad wat deur al vier loop, is die stadige groei in swart steun vir die DA.</p><p style="text-align: justify;">Die nasionale verkiesing van 2024 is die keerpunt in hierdie storie, al word dit hier nie as veldtog ontleed nie. John Steenhuisen het die DA se veldtog gelei, en Zille was nie die gesig daarvan nie. Haar rol het n&#225; die stemdag gekom, toe sy en Tony Leon die DA se onderhandelingspan gelei het in die <a href="https://www.news24.com/politics/coalition-govt-with-anc-the-only-option-to-save-sa-from-zuma-and-malema-da-source-20240604">gesprekke</a> wat op die regering van nasionale eenheid uitgeloop het. <a href="https://www.okayafrica.com/whats-next-for-south-africa-after-unprecedented-election-results/151454">Die uitslag</a> loop wel deur die hele stuk. Die ANC het op 40,18% geval, die DA het 21,81% gekry en MK 14,58%. Vir die eerste keer het geen party 'n meerderheid gehad nie. Dit was die begin van koalisieregering op nasionale vlak, en dis die agtergrond waarteen Zille nou in Johannesburg veldtog voer.</p><h3><strong>2009: </strong><em><strong>Stop Zuma</strong></em></h3><p style="text-align: justify;">Die eerste slagspreuk was <em>Vote to Win</em>. Die <em>Stop Zuma</em>-plakkaat het op 13 April verskyn, minder as twee weke voor die stemdag. Ryan Coetzee, die strateeg agter die boodskap, het later ges&#234; die doel was om die DA se eie kernkiesers na die stembus te kry. <a href="https://inside-politics.org/2018/06/14/the-medias-short-sighted-hostility-to-the-das-2009-stop-zuma-campaign/">Hy reken</a> dit was dalk die verskil tussen wen en verloor in die Wes-Kaap.</p><p style="text-align: justify;">Sewentien jaar voor die slaggat het Zille self die eerste <em>Stop Zuma-</em>plakkaat opgesit. Sy was <a href="https://mg.co.za/news/south-africa/2009-04-24-western-cape-does-the-zille-swing/">toe DA-leier en burgemeester van Kaapstad</a>, en die veldtog is om haar gebou. Sy het sprekend in Xhosa, Afrikaans en Engels deur die land getoer. Dit was 'n gewaagde skuif om die naam van 'n ander party se president op die opposisie se plakkaat te sit. Vir my wys dit hoe gemaklik Zille en haar DA-span van destyds was met die rol van die uitgesproke leier.</p><p style="text-align: justify;">Die <a href="https://www.sowetan.co.za/news/2009-04-16-scare-tactics/">reaksie</a> was skerp. Allan Boesak van Cope het ges&#234; die veldtog ruik na &#8220;swart gevaar&#8221;, en die <em>Sowetan</em> het dit met die DP se <em>Fight Back</em>-veldtog van 1999 vergelyk. Kommentators soos Peter Bruce en John Maytham was openlik ontsteld, en die media se reaksie was byna <a href="https://inside-politics.org/2018/06/14/the-medias-short-sighted-hostility-to-the-das-2009-stop-zuma-campaign/">eenstemmig vyandig</a>.</p><p style="text-align: justify;">Die uitslag het Coetzee gelyk gegee. Die DA het nasionaal 16,66% gekry en die Wes-Kaap gewen. <a href="https://journals.sub.uni-hamburg.de/giga/afsp/article/download/127/127-127-2-PB.pdf">Southall en Daniel</a> wys egter waar die groei vandaan kom: oud-NNP-kiesers, bruin kiesers regoor die land, en wit kiesers wat in 1999 en 2004 weggebly het maar in 2009 na die stembus teruggekeer het. Volgens Southall en Daniel het Zille se opvallende pogings in ontevrede swart gemeenskappe nie 'n deurbraak gebring nie, en hulle het gewonder of die DA sy glasplafon bereik het.</p><h3><strong>2011: Kliptown</strong></h3><p style="text-align: justify;">Die wortel van die 2011-veldtog l&#234; in 2006. Coetzee het toe 'n interne dokument geskryf met die titel <em><a href="https://www.ifri.org/sites/default/files/migrated_files/documents/atoms/files/actuelles_maimane_eng.pdf">Becoming a Party for All the People</a></em>. Daarin staan dat dit die DA se ambisie is juis om hul basiese kiesers te oorskry deur 'n beduidende aantal swart stemmers te oortuig.</p><p style="text-align: justify;">Zille het die veldtog in Kliptown, Soweto, begin. Dis waar die Vryheidsmanifes in 1955 aanvaar is, en die <em>Mail &amp; Guardian</em> het die plek gelees as 'n simbool van nie-rassigheid wat die DA vir homself <a href="https://www.news24.com/citypress/Politics/News/Election-not-racial-competition-says-Zille-20110326">wou opeis</a>. Die slagspreuk was <em><a href="https://www.polity.org.za/article/da-zille-address-by-the-da-leader-at-the-2011-national-election-campaign-launch-soweto-26032011-2011-03-26https://www.polity.org.za/article/da-zille-address-by-the-da-leader-at-the-2011-national-election-campaign-launch-soweto-26032011-2011-03-26">The DA delivers for all</a></em>, en op die <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Lindiwe_Mazibuko">plakkaat</a> het sy langs Lindiwe Mazibuko en Patricia de Lille gestaan. Vir die bestaande kiesers was die boodskap dieselfde as vir almal: dienslewering. Die DA het 23,9% van die <a href="https://mg.co.za/news/south-africa/2011-05-24-da-questions-accuracy-of-vote-results/">stemme gekry</a>, teenoor 16,3% in 2006. Volgens die party het swart steun gegroei. Zille het ges&#234; die DA het <a href="https://www.timeslive.co.za/politics/2011-05-20-da-wins-wards-with-all-black-voters-zille2/">vir die eerste keer</a> wyke met net swart kiesers gewen, en dit die keerpunt genoem waarvoor sy gewag het.</p><p style="text-align: justify;">Die kritiek het 'n naam gekry: Op 'n saamtrek het <a href="https://www.youtube.com/watch?v=RVYIPc0CX5A">Julius Malema</a> Zille 'n <em>madam</em> genoem wat 'n &#8220;monkey dance&#8221; doen op soek na stemme, en hy het Mazibuko die &#8220;<em>madam</em> se tee-bediende&#8221; genoem. Die beeld het gehaak aan Zille se dans en toyi-toyi op die veldtogpad, wat haar teenstanders gekritiseer het. Kritici het haar gesien as 'n wit madam wat arm swart mense vir stemme inspan. Dieselfde kritiek duik in 2026 weer op.</p><h3><strong>2014: </strong><em><strong>Ken jou DA</strong></em></h3><p style="text-align: justify;">Die <em><a href="https://www.youtube.com/watch?v=Qh-lhFeqwrI">Know Your DA</a></em>-veldtog wou klem l&#234; op die DA se anti-apartheidsherkoms met lig spesiefiek op Helen Suzman en Zille se werk as <a href="https://zambianobserver.com/how-helen-zilles-investigation-exposed-the-savage-beating-that-killed-steve-biko-and-revealed-the-true-face-of-the-regimethe-lie-that-shook-apartheid/">joernalis</a> in die Steve Biko-saak.</p><p style="text-align: justify;">Die gesig van die veldtog in Gauteng was Mmusi Maimane, en ek glo dit was 'n doelbewuste keuse. Maimane het die geloofsbriewe en persoonlikheid om 'n veldtog te lei, maar die party het ook 'n swart gesig nodig gehad. Die tendens wys vir my dat die werwing van swart kiesers n&#225; 2007 Zille se hoofdoel geword het, en sy het jong swart leiers in sleutelposte geplaas: Mazibuko as parlement&#234;re leier en Maimane as nasionale woordvoerder. Zille het later self erken sy het <a href="https://mg.co.za/news/south-africa/2014-05-18-zille-i-made-no-attacks-on-mazibuko/">Mazibuko se kandidatuur</a> gesteun omdat sy nie kon waag dat 'n swart kandidaat verloor nie.</p><p style="text-align: justify;">Die nasionale boodskap het om Zuma gedraai. Die DA het sy veldtog gefokus op wat onder Zuma se bewind skeefgeloop het, met Nkandla in die middel. Die <em><a href="https://www.youtube.com/watch?v=g6jU2bZxGKI&amp;themeRefresh=1">Ayisafani</a></em>-advertensie het ges&#234; die ANC is nie meer dieselfde nie.</p><p style="text-align: justify;">Die DA het 22,2% gekry, sy beste nasionale uitslag tot op daardie stadium. Zille het ges&#234; sowat 760 000 swart Suid-Afrikaners het vir die DA gestem, <a href="https://iol.co.za/news/politics/2014-05-09-more-blacks-vote-for-da/">ongeveer een uit elke vyf DA-stemme</a>. Hierdie is die DA se eie skatting.</p><h3><strong>Verwarrende syfers en stadige groeikoerse</strong></h3><p style="text-align: justify;">In my navorsing hieroor is daar twee syfers wat met mekaar verwar word. Die een is hoeveel swart kiesers vir die DA stem. Die ander is hoeveel van die DA se kiesers swart is.</p><p style="text-align: justify;">Die verwarring bestaan omdat die IEC nie uitslae volgens ras tel nie. Daar is ook geen rede daarvoor nie, want demokrasie word deur die individuele kiesers gedryf, asook die geheimhouding van hul stemme. Elke syfer kom uit meningspeilings of modelle, en partye kies die syfer wat hulle die beste pas. Die twee meet verskillende dinge. Die eerste meet of die party die meerderheid van die land bereik. Die tweede meet hoe divers die DA se eie kiesers is. 'n Kleiner wit of bruin opkoms kan selfs die swart aandeel van die DA se stemme laat styg sonder dat een ekstra swart kieser van mening verander het. Wie oor transformasie skryf, moet dus eers vra watter syfer bedoel word.</p><p style="text-align: justify;">In Oktober 2013 het die DA in die Parlement vir die Wysigingswetsontwerp op Billike Indiensneming gestem en toe sy steun teruggetrek. Die reaksie binne die party het meer ges&#234; as die uitslag.</p><p style="text-align: justify;">Hier begin 'n draad wat tot by 2026 loop. Zille het reeds toe 'n <a href="https://mg.co.za/news/south-africa/2014-04-10-from-our-archives-zille-don-t-touch-me-on-my-twitter/">kanaal</a> na kiesers gehad waarby geen redakteur betrokke was nie. Op Twitter het sy self besluit wat ges&#234; word en wanneer. In 2012 het 'n ANC-lid haar in die Wes-Kaapse wetgewer gevra hoekom sy swart mense haat, na aanleiding van haar tweet oor &#8220;vlugtelinge&#8221; uit die Oos-Kaap. N&#225; die 2019-verkiesing het kommentators geskryf haar <a href="https://www.citizen.co.za/news/opinion/how-the-da-lost-the-black-vote/">Twitter-uitbarstings</a> het die party swart stemme gekos.</p><p style="text-align: justify;"><a href="https://uwcscholar.uwc.ac.za/items/2bb413d0-29f8-4dda-86cb-2d30e1fc3c89">Southall en Daniel</a> het in 2009 opgemerk dat klein partye uitgedruk is omdat hul ondersteuners vir 'n groter party gestem het sodat hul stem kan tel. Dit was 'n waarneming oor kiesers, maar die DA het daardie gewoonte al van 2004 af aangemoedig. <a href="https://uwcscholar.uwc.ac.za/items/2bb413d0-29f8-4dda-86cb-2d30e1fc3c89">Cherrel Africa</a> beskryf hoe die DA in 2014 in die Wes-Kaap pamflette en radio-advertensies gebruik het om kiesers te s&#234; dat 'n stem vir enige ander opposisieparty vermors is. Die taktiek het gewerk. Die klein partye het in die provinsie weglaatbare steun gekry.</p><p style="text-align: justify;">Dieselfde veldtog het ook rassegebaseerde boodskappe aan bruin kiesers gerig. Een pamflet het Jimmy Manyi se uitspraak aangehaal dat daar te veel bruin mense in die Wes-Kaap is. Dit het <a href="https://uwcscholar.uwc.ac.za/items/2bb413d0-29f8-4dda-86cb-2d30e1fc3c89">gewaarsku</a> dat die ANC se nuwe indiensnemingsregulasies bruin mense uit werk kan hou. Volgens Africa is die DA nie by die stembus vir di&#233; retoriek gestraf nie.</p><p style="text-align: justify;">N&#225; 2014 het die DA se <a href="https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-05-24-election-day-what-da-will-have-to-do-to-attract-black-african-voters/">nasionale steun platgeval</a>: 22,3% in 2014, 20,7% in 2019 en 21,8% in 2024. In 2019 het die party <a href="https://www.dailymaverick.co.za/article/2019-10-23-da-leaderless-after-maimane-and-trollip-resign/">stemme aan die VF+ verloor</a> terwyl swart steun nie gegroei het nie. Dieselfde jaar het Zille as voorsitter van die federale raad teruggekeer. Maimane het kort daarna bedank en haar tweets oor kolonialisme as een bron van <a href="https://www.sowetan.co.za/news/south-africa/2019-10-23-why-maimane-resigned-from-da-after-four-years-as-its-leader/">wantroue</a> genoem.</p><p style="text-align: justify;">Die redes vir die stadige klim kom telkens by twee knope uit. Die eerste is die etiket van 'n wit party. Die tweede is regstelling.</p><p style="text-align: justify;">Die prys daarvan het in <a href="https://www.okayafrica.com/whats-next-for-south-africa-after-unprecedented-election-results/151454">2024</a> sigbaar geword. Die DA het nooit deur die plafon van swart steun gebreek nie, en die ANC het in die nasionale verkiesing tot 40,18% gedaal. Jacob Zuma se nuwe MK-party het met 14,58% derde gekom. Niemand het 'n meerderheid gehad nie, en die regering van nasionale eenheid is gebore. Op plaaslike vlak het dieselfde breuk al n&#225; die 2021-verkiesing begin wys. Johannesburg het sedertdien <a href="https://www.theafricareport.com/435020/south-africa-elections-zille-zuma-and-the-battle-for-the-big-cities/">sewe burgemeesters gehad</a>.</p><h3><strong>2026: Gogo in die slaggat</strong></h3><p style="text-align: justify;">Vanjaar is Zille, op 75, self die kandidaat. Sy het haar kandidatuur op <a href="https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-13-zille-is-targeting-the-ancs-heartland-in-joburg-but-voters-are-doubtful/">20 September 2025</a> by die Eyethu-sentrum in Soweto bekendgestel en is sedertdien voor die gordyn van die politieke verhoog. Dis dieselfde openingskuif as Kliptown, veertien jaar later. In 2011 en 2014 het die DA doelbewus swart leiers vorentoe geskuif om sy boodskap aan swart kiesers te dra. In 2026 staan Zille alleen voor, en die veldtog in Soweto rus op haar eie geloofwaardigheid.</p><p style="text-align: justify;">Die vorm van die veldtog is nuut. Zille het die verkiesing na <a href="https://www.bloomberg.com/news/newsletters/2026-04-02/johannesburg-mayor-race-shifts-to-social-media-as-zille-swims-in-a-pothole">sosiale media geneem</a>, met 'n roeibootjie in 'n oorstroomde straat in Soweto en 'n BMW 325i, die gusheshe, <a href="https://www.news24.com/southafrica/news/helen-zille-spins-bmw-gusheshe-in-latest-campaign-stunt-20261016-1010">wat sy laat tol het</a>. <em><a href="https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-05-03-joburg-rows-swims-and-stumbles-towards-4-november-poll/">Daily Maverick</a></em> het berig die video&#8217;s het voorstedelike WhatsApp-groepe aan die brand gesteek en die verkiesing net oor dienslewering laat gaan. Ek meen die DA het hier die pas aangegee vir digitale veldtogvoering in Suid-Afrika. Die bewys l&#234; in die reaksie. Morero moes met sy eie video by dieselfde slaggat antwoord. Wanneer jou teenstander jou formaat moet naboots om terug te praat, stel jy die re&#235;ls van die gesprek.</p><p style="text-align: justify;"><a href="https://journals.sub.uni-hamburg.de/giga/afsp/article/download/127/127-127-2-PB.pdf">Southall en Daniel</a> het in 2009 Zille se opvallende pogings in ontevrede swart gemeenskappe beskryf. Hulle het ook geskryf dat die DA hoop om sy glasplafon te breek deur in die Wes-Kaap te wys dat hy beter aan arm gemeenskappe lewer. Die 2026-veldtog volg dieselfde resep, sewentien jaar later. Die slaggat in Douglasdale en die bootjie in Soweto is die dienslewering-argument in beeldvorm.</p><p style="text-align: justify;">'n Teatrale gebaar wys egter net die probleem uit, en kiesers wil ook die plan sien. Ayanda Mdluli skryf dat die <em><a href="https://www.businessday.co.za/bd/life/motoring/2022-12-05-bmw-gusheshe-auctioned-in-sa-for-r900000/">gusheshe</a></em>, 'n BMW-model wat in townships met misdaad en vrees verbind word, swart kultuur as 'n rekwisiet gebruik en hy vra waar die plan vir swart kiesers is. Toe <em><a href="https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-13-zille-is-targeting-the-ancs-heartland-in-joburg-but-voters-are-doubtful/https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-13-zille-is-targeting-the-ancs-heartland-in-joburg-but-vhttps://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-13-zille-is-targeting-the-ancs-heartland-in-joburg-but-voters-are-doubtful/oters-are-doubtful/">Daily Maverick</a></em> aan Zille in Soweto vra vir voorbeelde van waar die DA in Johannesburg diens gelewer het, het sy geantwoord dat die DA nie in regering was nie. Die DA het die stad tog van <a href="https://www.timeslive.co.za/politics/2026-08-21-an-insult-to-the-city-al-jama-ah-leader-hendricks-slams-habib-over-zille-mayoral-push/">2016 tot 2019 en weer van 2021 tot 2023 bestuur</a>.</p><p style="text-align: justify;"><a href="https://uwcscholar.uwc.ac.za/items/2bb413d0-29f8-4dda-86cb-2d30e1fc3c89">Africa</a> wys dat veldtogboodskappe saam met politieke gebeure werk om kiesers te oorreed. 'n Video oor 'n slaggat word dus gemeet aan wat kiesers in hul eie straat sien. Op sosiale media word die <em>gusheshe</em>-kritiek met haar ou tweets oor kolonialisme saamgevat. Dis wat Swanson en Mancini bedoel. Dieselfde video kan in een buurt as energie gelees word en in 'n ander as bespotting.</p><p style="text-align: justify;">Wat in die 2026-veldtog ontbreek, is 'n boodskap aan wit en Afrikaanse kiesers. Jonathan Moakes, 'n voormalige hoof-uitvoerende beampte van die DA, het in Maart 2026 geskryf dat die kern in die noordelike voorstede nie ernstig aan 'n ander party sal dink terwyl Zille die kandidaat is nie. Zille s&#234; self die <a href="https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-13-zille-draws-coalition-red-lines-as-da-targets-joburg-majority/">grootste struikelblok</a> is DA-ondersteuners wat nie gaan stem nie. Di&#233; kiesers word dus aan die stembus herinner, en daar eindig die gesprek.</p><p style="text-align: justify;">Die bewyse dat hul lojaliteit gewaarborg is, is dun. In 2019 het die VF+ van die DA se stemme weggeneem. Gareth van Onselen s&#234; die nuwe klein partye eet meer aan die DA as aan die ANC.</p><p style="text-align: justify;">Die DA se antwoord op klein partye is die ou een. Die party vra kiesers om nie vir kleiner partye te stem nie en waarsku teen &#8220;<em>coalitions of chaos</em>&#8221;. Zille waarsku dat 'n verdeelde opposisiestem die ANC aan bewind kan hou, en haar teiken is 490 000 stemme in totaal, die getal wat sy s&#234; die DA vir 'n volstrekte meerderheid in Johannesburg nodig het. Dis die boodskap van die 2014-pamflet, dat 'n stem vir 'n klein party vermors is, in 'n nuwe baadjie.</p><h3><strong>Die volgende draai</strong></h3><p style="text-align: justify;">Southall en Daniel het geskryf dat voorspellings van 'n twee- of driepartystelsel nog voorbarig is. Hulle het die verskuiwing raakgesien, maar gemeen die tyd daarvoor sou eers later kom. Sewentien jaar later is daardie tyd hier, al versprei die stemme oor baie meer as twee of drie partye. In <a href="https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-10-12-zille-joburg/">Johannesburg</a> staan 82 partye en onafhanklikes op die stembrief, en tussen 2022 en 2026 het 120 van 435 wyke in tussenverkiesings van party verwissel. Die peilings plaas die DA tussen 29% en 36% in Johannesburg, ver voor die ANC en ver van 'n meerderheid.</p><p style="text-align: justify;">As 2026 meer koalisies as 2024 oplewer, en dit oorspoel na 2029, is dit vir my 'n aanduiding dat Suid-Afrikaanse kiesers na kleiner partye fragmenteer, en dat die tweede rondte van die Suid-Afrikaanse demokrasie begin kop uit steek. Vir politieke leiers en partye is koalisies moeilik omdat dit samewerking verg. Tog is samewerking, en die getroue uitvoering van wat mense met hul reg om te stem doen, die kern van demokrasie.</p><p style="text-align: justify;">Die DA se boodskap om &#8220;groot&#8221; te stem word dan al moeiliker om te verkoop. Die DA verstaan egter dat die veldtog vir 2029 en daarna reeds aan die gang is. Wanneer 'n meerderheid afgebreek kan word (iets wat klaar gebeur het, en nie ten volle aan die DA toegeskryf kan word nie) mik 'n party vir sy eie meerderheid?</p><h3><strong>Die uitslag</strong></h3><p style="text-align: justify;">Die DA het 430 674 stemme in Johannesburg gekry, sowat 60 000 minder as Zille se oorspronklike teiken was. Die IEC het die finale uitslae op 8 November verklaar. Met 34,6% is die DA die grootste party in die stad, nege persentasiepunte ho&#235;r as in 2021. Met 91 van die 270 setels is dit egter ver van die 136 wat vir 'n meerderheid nodig is.</p><p style="text-align: justify;">Die DA moet dus koalisievennote vind, en die naaste een is ActionSA met 43 setels. Herman Mashaba het wel ges&#234; samewerking hang af daarvan dat die DA sy leierskap verander, en spesifiek dat Zille uit die prentjie moet wees. Toe die <em>Sunday Times</em> berig dat ActionSA dit as voorwaarde vir gesprekke stel, het Mashaba die berig wel misleidend genoem. Die DA staan by Zille en s&#234; die grootste party in 'n koalisie moet die burgemeester kies. Volgens dieselfde berig verken DA-leier Geordin Hill-Lewis ook bre&#235;r re&#235;lings, selfs een wat die ANC kan insluit.</p><p style="text-align: justify;">Selfs saam met ActionSA kom die DA op 134 setels, twee kort. 'n Derde vennoot moet dus aan boord kom, en die opsies is juis die kleiner partye: die IFP met sewe setels, en die VF+, die PA en Rise Mzansi met vyf elk.</p><p style="text-align: justify;">Die koalisiegesprekke begin nou eers, en wie in die burgemeesterstoel gaan sit, is nog nie bekend nie. Die kandidaat wat die DA gekies het om Johannesburg te wen, het intussen die naam geword waaroor die moontlike koalisie onderhandelinge struikel. Of Zille burgemeester word, l&#234; nou in die hande van die partye wat die DA kiesers gevra het om te ignoreer.</p><ul><li><p style="text-align: justify;"><em><a href="https://za.linkedin.com/in/lezliedgar">Lezli Edgar</a> is 'n media-navorser en kopieskrywer met 'n meestersgraad in mediastudies. Haar <a href="https://lezliopinies.substack.com/?utm_source=substack&amp;utm_medium=web&amp;utm_campaign=reader2">Substack </a></em><a href="https://lezliopinies.substack.com/?utm_source=substack&amp;utm_medium=web&amp;utm_campaign=reader2">Am I right?</a> <em>bied insigte oor die Afrikaanse media, identiteit, kultuur, en die driedubbele knoop daarvan.</em></p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170426257?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Nog artikels deur Lezli Edgar:</strong></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;14361063-6a09-41de-8b88-06ee3d8032b0&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Haat-lees is die internet se skaamtelose plesier&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:365194998,&quot;name&quot;:&quot;lezli&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Media-navorser en kopieskrywer met &#8217;n meestersgraad in media. Ek werk met identiteit en woorde. Hierdie Substack is my persoonlike lees van die Afrikaanse media, identiteit, kultuur, en die drie dubbele knoop hiervan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7bfe2fb0-5007-4613-926c-38751bd29c46_1176x1179.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;Am I right?&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:5634654}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T21:37:10.565Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xUDF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d52360f-b6ec-4b4e-ac70-a720152f1e69_1200x630.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/haat-lees-is-die-internet-se-skaamtelose&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222457347,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:7,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;bec7d201-b959-416e-abe5-1da44920e63b&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;UJ-pryse: Meertaligheid laat Afrikaans groei&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:365194998,&quot;name&quot;:&quot;lezli&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Media-navorser en kopieskrywer met &#8217;n meestersgraad in media. Ek werk met identiteit en woorde. Hierdie Substack is my persoonlike lees van die Afrikaanse media, identiteit, kultuur, en die drie dubbele knoop hiervan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7bfe2fb0-5007-4613-926c-38751bd29c46_1176x1179.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;Am I right?&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:5634654}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-18T04:18:39.774Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!85d_!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc9818388-384d-4f97-9b3a-fb6badc4efa5_1200x630.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/uj-pryse-meertaligheid-laat-afrikaans&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:215170299,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:5,&quot;comment_count&quot;:3,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;5926e931-9cdd-472f-a753-b15c80152df1&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die Wit Pers, home sweet home.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:365194998,&quot;name&quot;:&quot;lezli&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Media-navorser en kopieskrywer met &#8217;n meestersgraad in media. Ek werk met identiteit en woorde. Hierdie Substack is my persoonlike lees van die Afrikaanse media, identiteit, kultuur, en die drie dubbele knoop hiervan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7bfe2fb0-5007-4613-926c-38751bd29c46_1176x1179.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;Am I right?&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:5634654}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-06-18T17:40:48.018Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!uDlW!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd3994ce-fe48-4330-9f8a-ac3c9a481ecb_1200x630.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-wit-pers-home-sweet-home&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:202254627,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:5,&quot;comment_count&quot;:3,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/169553153?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p><strong>INTEKEN OPSIES:</strong></p><p>Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang &#8211; weekliks of daagliks &#8211; en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/account&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Daagliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:&quot;button-wrapper&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary button-wrapper" href="https://www.ontlaer.co.za/account"><span>Ontvang Daagliks</span></a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/subscribe&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Weekliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/subscribe"><span>Ontvang Weekliks</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[LESERSBRIEF | Afrikaners: Nou en oor 20 jaar]]></title><description><![CDATA['n Anonieme leser skryf oor die verskil tussen verantwoordelikheid en voogdyskap.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/lesersbrief-afrikaners-nou-en-oor</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/lesersbrief-afrikaners-nou-en-oor</guid><pubDate>Thu, 12 Nov 2026 19:25:18 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0nuH!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e42408b-16bd-451d-a446-a78689d70d7f_1200x630.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0nuH!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e42408b-16bd-451d-a446-a78689d70d7f_1200x630.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0nuH!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e42408b-16bd-451d-a446-a78689d70d7f_1200x630.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0nuH!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e42408b-16bd-451d-a446-a78689d70d7f_1200x630.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0nuH!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e42408b-16bd-451d-a446-a78689d70d7f_1200x630.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0nuH!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e42408b-16bd-451d-a446-a78689d70d7f_1200x630.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0nuH!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e42408b-16bd-451d-a446-a78689d70d7f_1200x630.png" width="1200" height="630" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/1e42408b-16bd-451d-a446-a78689d70d7f_1200x630.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:630,&quot;width&quot;:1200,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1112811,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/224269573?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e42408b-16bd-451d-a446-a78689d70d7f_1200x630.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0nuH!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e42408b-16bd-451d-a446-a78689d70d7f_1200x630.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0nuH!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e42408b-16bd-451d-a446-a78689d70d7f_1200x630.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0nuH!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e42408b-16bd-451d-a446-a78689d70d7f_1200x630.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0nuH!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e42408b-16bd-451d-a446-a78689d70d7f_1200x630.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170624323?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></div></figure></div><p style="text-align: justify;">Soos so dikwels in sy geskiedenis bevind die Afrikaner hom weereens in 'n posisie waar hy verantwoordelikheid vir sy eie toekoms wil neem, maar terselfdertyd ook vir die toekoms van diegene rondom hom. Met ander woorde, nie net vir die Afrikaner nie, maar ook vir die nie-Afrikaner.</p><p style="text-align: justify;">Die woord <em>voogdyskap</em> word die afgelope tyd toenemend in gesprekke binne die Orania-gemeenskap gebruik. 'n Mens kan egter nie oor hierdie begrip in di&#233; konteks praat sonder om erkenning te gee aan Dr. Wikus Buys en Dr. Carel Boshoff nie. Hulle het hulself toenemend as leidende denkers in die intellektuele debat oor Afrikanervryheid gevestig, veral wat die vraag betref wat hierdie vryheid in die praktyk behels en wat nodig is om dit te verwesenlik.</p><p style="text-align: justify;">As 'n jong Afrikaner wat in die nuwe Suid-Afrika grootgeword het, is dit nie 'n woord waarmee ek baie vertroud is nie. Tog is daar iets daaraan wat my nie los nie. Ek kry dit eenvoudig nie uit my kop nie.</p><p style="text-align: justify;"><em>Voogdyskap.</em></p><p style="text-align: justify;">Om 'n voog te wees beteken immers om verantwoordelikheid te aanvaar vir die welstand en toekoms van iemand of iets. Daar is amper iets gerusstellends aan die woord. Dit dra die gedagte van sorg en beskerming, maar ook van gesag en beheer.</p><p style="text-align: justify;">Juis hier l&#234; daar vir my 'n gevaar. Want wat gebeur wanneer ons nie meer bloot verantwoordelikheid aanvaar vir dit wat ons eie is nie, maar ook vir dit wat aan ander behoort? Kan ons dit selfs dan verantwoordelikheid noem of raak dit dan eenvoudig mag of beheer wat ons uitoefen oor ander? En hoe besluit ons waar ons verantwoordelikheid teenoor ander eindig?</p><p style="text-align: justify;">Dit is na my mening een van die belangrikste vrae waarmee die Afrikaner hom oor die volgende twintig jaar sal moet besig hou. Hoe neem ons verantwoordelikheid vir ons eie toekoms sonder om weer verantwoordelikheid vir die toekoms van ander mense namens hulle te probeer neem?</p><p style="text-align: justify;">Wanneer ek na ons Afrikaner-instellings kyk, is ek bevrees dat ons besig is om terug te keer na 'n bekende reddersrol. Ek wonder of dit nie deels spruit uit 'n ongemak om openlik en sonder verskoning te s&#234; dat ons in die eerste plek vir ons eie regte, belange en toekoms opstaan nie. Dalk is daar steeds &#234;rens diep binne ons 'n vrees dat ons nie t&#233; goed vir onsself mag doen nie, omdat dit die indruk kan skep dat ons weer ander mense onderdruk. Asof die vooruitgang van die Afrikaner noodwendig ten koste van iemand anders moet geskied.</p><p style="text-align: justify;">Ek beskou hierdie denkwyse as 'n gevaarlike kognitiewe verdraaiing. Dit skep 'n situasie waarin die Afrikaner voortdurend sy eie vooruitgang moet regverdig deur te bewys dat ander mense ook daarby baat. Ons kan dan later s&#243; besig raak om ons goeie bedoelings teenoor ander te bewys dat ons vergeet om te vra of ons werklik besig is om die langtermynbelange van ons eie gemeenskap te bevorder.</p><p style="text-align: justify;">Die Solidariteit Beweging beroep hom dikwels op die argument dat die beweging doen wat sy lede van hom verwag of dat dit die mandaat is wat sy lede aan hom gee. Dit mag inderdaad so wees. Maar 'n mandaat beteken nie noodwendig dat 'n bepaalde koers die regte een is nie. Dit beteken ook nie dat daardie koers op die lang termyn in die beste belang van die Afrikaner is nie. 'n Mandaat behoort dus nie die einde van 'n gesprek oor leierskap te wees nie. Dit behoort eerder die begin daarvan te wees.</p><p style="text-align: justify;">Ek wil daarom 'n ingrypende verandering in Solidariteit se operasionele model voorstel.</p><p style="text-align: justify;">As een van die Afrikaner se belangrikste verteenwoordigende instellings, behoort Solidariteit na my mening 'n duidelike openbare verklaring uit te reik waarin hy uiteensit hoe sy befondsingsmodel oor die volgende tien tot twintig jaar toenemend rondom drie kernbeginsels ingerig gaan word:</p><ol><li><p>Eie grond (wat moet gepaardgaan met demografiese meerderheid)</p></li><li><p>Eie arbeid</p></li><li><p>Eie instellings</p></li></ol><p style="text-align: justify;">Hierdie drie beginsels behoort nie bloot nog doelwitte tussen talle ander te wees nie. Hulle behoort die grondslag te vorm waarteen elke strategiese besluit, elke projek en uiteindelik elke rand wat bestee word, gemeet word. My voorstel is dat Solidariteit hom daartoe verbind om oor die volgende twintig jaar sy beskikbare hulpbronne toenemend en uiteindelik uitsluitlik op die verwesenliking van hierdie drie doelwitte te rig.</p><p style="text-align: justify;">Dit sal noodwendig beteken dat sekere bestaande projekte heroorweeg moet word. Die herstel van slaggate, die skoonmaak van parke en ander gemeenskapsprojekte mag waardevolle werk wees, maar ons moet onsself afvra of dit werklik die beste aanwending van beperkte hulpbronne is wanneer ons oor die voortbestaan en toekoms van 'n gemeenskap oor die volgende honderd jaar praat.</p><p style="text-align: justify;">Ek vermoed dat Solidariteit bekommerd is dat hy ondersteuning sal verloor indien hy van hierdie soort projekte wegbeweeg. Ek stem nie saam nie. Ek dink ons onderskat die Afrikaner wanneer ons aanvaar dat sy betrokkenheid hoofsaaklik afhanklik is van onmiddellike, sigbare dienslewering.</p><p style="text-align: justify;">Die Afrikaner het 'n groter roeping nodig. Nie bloot 'n organisasie wat vandag se probleme namens hom oplos nie, maar instellings wat hom help om &#8217;n werklike toekoms vir sy kinders en kleinkinders te bou.</p><p style="text-align: justify;">Die Afrikaner beskik steeds oor 'n sterk volksidentiteit, maar ek glo dat hierdie identiteit weer rondom 'n gemeenskaplike toekomsvisie gemobiliseer moet word. Solidariteit is in 'n besondere posisie om 'n betekenisvolle rol hierin te speel. Hy beskik oor die organisatoriese vermo&#235;, infrastruktuur, ervaring en vertroue van 'n groot deel van die Afrikanergemeenskap. Die vraag is of hy bereid is om hierdie posisie te gebruik om 'n veel groter langtermynvisie na te streef.</p><p style="text-align: justify;">Dit is na my mening te eenvoudig om voor te gee dat Solidariteit bloot die wense van sy lede uitvoer en self geen onafhanklike visie of rigting behoort te h&#234; nie. Die verhouding tussen 'n instelling en sy lede is immers nie eenrigtingverkeer nie. Dit is wedersyds. Net soos wat Solidariteit sy mandaat van sy lede ontvang, sluit mense by Solidariteit aan juis omdat hulle na die instelling kyk vir leierskap, rigting en hoop.</p><p style="text-align: justify;">Lede verwag nie noodwendig dat hulle leiers bloot vir hulle moet teruggee wat hulle reeds dink of verlang nie. Hulle vertrou daardie leiers ook om verder te kyk, moeilike besluite te neem en 'n toekoms voor te stel wat hulle dalk nog nie self ten volle kan raaksien nie.</p><p style="text-align: justify;">En miskien is dit juis waar die grootste geleentheid vir die volgende twintig jaar l&#234;. Om weg te beweeg van 'n ingesteldheid waarin die Afrikaner voortdurend probeer red, herstel en regmaak wat rondom hom verval, na een waarin hy doelbewus bou aan dit waarvoor hy self verantwoordelikheid kan en behoort te aanvaar.</p><p style="text-align: justify;">Nie omdat die welstand van ander mense onbelangrik is nie, maar omdat daar 'n wesenlike verskil bestaan tussen om verantwoordelik teenoor ander op te tree en om verantwoordelikheid vir hulle toekoms oor te neem.</p><p style="text-align: justify;">Die Afrikaner hoef nie weer die voog van Suid-Afrika te word om 'n betekenisvolle plek daarin te h&#234; nie.</p><p style="text-align: justify;">Hy moet eerder leer om met oortuiging verantwoordelikheid vir sy eie toekoms te aanvaar, sonder om daarvoor verskoning te vra, maar ook sonder om die reg van ander gemeenskappe om dieselfde te doen te ontken.</p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170426257?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Nog artikels op </strong><em><strong>OntLaer</strong></em><strong>:</strong></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;1ab58d5a-2df4-480f-99b1-93e3672c157c&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Hoe groot is jou &#8220;ons&#8221;?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:135751980,&quot;name&quot;:&quot;Dani&#235;l Eloff&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Dani&#235;l is a South African attorney who gives legal advice by day and unsolicited opinions by night. Writes about law, liberty, and what keeps society decent. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2f48b668-9742-49f6-ae73-584a293eddbb_1024x1536.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-15T18:36:18.247Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!aAyk!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0339d24a-74e6-4ce9-a515-aab43da02641_1774x887.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/hoe-groot-is-jou-ons&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:220414726,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:8,&quot;comment_count&quot;:4,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;a6f360e1-e9fc-4108-8462-af62cf52081d&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Alle Afrikaners moet \&quot;The Safekeep\&quot; lees&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:36545672,&quot;name&quot;:&quot;Lia Snijman&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;A South African who used to live in Canada but now lives in Germany. Writing about different cultures and my travelling (mis)adventures. A xenophile in a time of xenophobia.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/e82d2dd1-d674-4184-ae50-3db3ad29f38a_4128x4128.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://liasnij.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://liasnij.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;Sorrie for my accent&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:3057471}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-04-30T19:43:34.795Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!CMD0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F68836559-fb06-4cf4-9083-c84315aef5c7_908x907.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/alle-afrikaners-moet-the-safekeep&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:195869275,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:4,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;ab978a14-a10c-4cf8-a1e2-4fa1b19e183f&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Vorm Afrikaners 'n \&quot;Nasie\&quot;?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:255295250,&quot;name&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Afgetredene met 'n lang geskiedenis van toegepaste sosio-ekonomiese ontwikkeling. Bevryde Afrikaner wat verby self-geseling beweeg het en glo dat ek vrygemaak is om my kultuurtrots en waardes uit te leef en uit te basuin wanneer dit van pas is.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/66f5077a-72b2-432c-8fb9-68846d9e9ea6_747x747.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:8443719}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-04-16T08:01:56.614Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!88P_!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4104e89d-b080-4bad-90bb-b5f4811573e5_1536x1024.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/vorm-afrikaners-n-nasie&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:194047890,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:3,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/169553153?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p><strong>INTEKEN OPSIES:</strong></p><p>Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang &#8211; weekliks of daagliks &#8211; en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/account&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Daagliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:&quot;button-wrapper&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary button-wrapper" href="https://www.ontlaer.co.za/account"><span>Ontvang Daagliks</span></a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/subscribe&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Weekliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/subscribe"><span>Ontvang Weekliks</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[DAVID ANSARA | “Ikey-raad duld nie afwykers nie”]]></title><description><![CDATA[Antisemitisme aan die UK vier hoogty, maar die Raad jag die alarmmakers in sy midde.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/david-ansara-ikey-raad-duld-nie-afwykers</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/david-ansara-ikey-raad-duld-nie-afwykers</guid><dc:creator><![CDATA[David Ansara]]></dc:creator><pubDate>Thu, 12 Nov 2026 19:14:41 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!cLeT!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a19dd1-26ff-42ac-8efb-e25df9473dae_2000x1336.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!cLeT!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a19dd1-26ff-42ac-8efb-e25df9473dae_2000x1336.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!cLeT!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a19dd1-26ff-42ac-8efb-e25df9473dae_2000x1336.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!cLeT!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a19dd1-26ff-42ac-8efb-e25df9473dae_2000x1336.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!cLeT!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a19dd1-26ff-42ac-8efb-e25df9473dae_2000x1336.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!cLeT!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a19dd1-26ff-42ac-8efb-e25df9473dae_2000x1336.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!cLeT!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a19dd1-26ff-42ac-8efb-e25df9473dae_2000x1336.jpeg" width="1456" height="973" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/e6a19dd1-26ff-42ac-8efb-e25df9473dae_2000x1336.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:973,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;OD_GU-Main&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="OD_GU-Main" title="OD_GU-Main" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!cLeT!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a19dd1-26ff-42ac-8efb-e25df9473dae_2000x1336.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!cLeT!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a19dd1-26ff-42ac-8efb-e25df9473dae_2000x1336.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!cLeT!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a19dd1-26ff-42ac-8efb-e25df9473dae_2000x1336.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!cLeT!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a19dd1-26ff-42ac-8efb-e25df9473dae_2000x1336.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Puin en oorblyfsels van die Jagger Biblioteek aan die UK, na die brand van April 2021 (fotowerk deur Ashraf Hendricks).</figcaption></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170624323?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></div></figure></div><p style="text-align: justify;">Mark Oppenheimer, 'n vooraanstaande regsgeleerde en verdediger van vryheid van spraak, staar uitsetting uit die Raad van die Universiteit van Kaapstad (UK) in die gesig. Sy oortreding? Hy het tydens 'n podsendingsonderhoud alarm gemaak oor antisemitisme aan die universiteit. Ek staar ook skorsing in die gesig omdat ek vir Mark ondersteun het.</p><p style="text-align: justify;">Advokaat Mark Oppenheimer en ek is albei lede van die UK-Raad, die universiteit se hoogste beheerliggaam.</p><p style="text-align: justify;">Oppenheimer en ek is in 2024 behoorlik deur UK-oudstudente verkies, saam met Kelly Phelps, 'n voormalige regsakademikus aan die UK, en emeritusprofessor Brian Kantor, 'n ekonoom. Ons beklee vier van die 30 setels in die Raad, wat tans halfpad deur sy ampstermyn van vier jaar is. Die oorblywende setels word beklee deur die universiteitsbestuur, akademici, skenkerverteenwoordigers, ondersteuningspersoneel en studente, asook verskeie politieke aanstellings (die minister van ho&#235;r onderwys stel vyf lede aan, terwyl die burgemeester van Kaapstad en die premier van die Wes-Kaap elk een verteenwoordiger aanstel).</p><p style="text-align: justify;">Tydens 'n spesiale vergadering op Sondag 19 Oktober het die Raad die bevindings aanvaar van twee afgetrede regters wat aangestel is om verskeie klagtes teen sekere Raadslede te ondersoek. Hierdie klagtes is deur sowel Raadslede as persone buite die Raad ingedien.</p><p style="text-align: justify;">Tientalle klagtes is teen Oppenheimer ingedien, en twee teen my.</p><p style="text-align: justify;">N&#225; 'n ondersoek wat 'n jaar geduur het, het een van die afgetrede regters aanbeveel dat Oppenheimer uit die Raad gesit en ek geskors word. Hierdie verwikkelinge dui op 'n kommerwekkende tendens van onverdraagsaamheid teenoor afwykende menings aan die universiteit.</p><p style="text-align: justify;">In Maart 2025 was Oppenheimer 'n gas op 'n podsending wat deur Ayaan Hirsi Ali, 'n bekende skrywer en openbare kommentator, aangebied is. Hirsi Ali het uit Oos-Afrika gevlug om aan vervolging te ontkom en asiel in Europa te soek. Sy het later 'n vooraanstaande kritikus van radikale Islam geword. Sy is tans in die Verenigde State gevestig.</p><p style="text-align: justify;">Die onderhoud het 'n verskeidenheid onderwerpe gedek, waaronder rasseverhoudinge in Suid-Afrika, die invloed van die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party (SAKP) op die binnelandse politiek, Julius Malema se aanhitsing tot geweld, beurtkrag, die MIV/vigs-pandemie en die toenemende voorkoms van rasgebaseerde wetgewing in die land. Die onderhoud het ook gehandel oor antisemitisme in Suid-Afrika en die groeiende invloed van Islamisme as politieke ideologie. Die <a href="https://youtu.be/aXOsn0nM5Hc?si=hnf8djIUf0cIVaAi">episode van 49 minute</a> en die <a href="https://www.politicsweb.co.za/news/mark-oppenheimers-hatchet-job-on-south-africa">volledige transkripsie</a> is in die openbaar beskikbaar.</p><h3>Antisemitisme op kampus</h3><p style="text-align: justify;">Tydens die onderhoud het Oppenheimer verskeie kommerwekkende voorvalle van antisemitiese gedrag aan die UK uitgewys. Hy het beskryf hoe:</p><ul><li><p>Joodse studente wat plakkate van <a href="https://www.instagram.com/reels/C48YptjKr7x/">Israeliese gyselaars vertoon het</a>, aangeval is deur mense wat Hamas-T-hemde gedra en <a href="https://x.com/RenaldoGouws/status/2112101195716108373">Hezbollah-vlae geswaai het</a> (albei Islamitiese terreurorganisasies);</p></li><li><p>'n Joodse student wat besig was om die godsdienstige ritueel van die aanl&#234; van tefillien uit te voer, se kippa van sy kop afgeruk en op die grond gegooi is; en</p></li><li><p>Israeliese vlae met rooi verf besmeer is, terwyl mense die woorde &#8220;Ons is Hamas&#8221; in Joodse studente se gesigte geskree het.</p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0EIi!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F042502a2-c9ec-469d-b15e-fb42101b84f8_3055x1647.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0EIi!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F042502a2-c9ec-469d-b15e-fb42101b84f8_3055x1647.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0EIi!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F042502a2-c9ec-469d-b15e-fb42101b84f8_3055x1647.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0EIi!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F042502a2-c9ec-469d-b15e-fb42101b84f8_3055x1647.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0EIi!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F042502a2-c9ec-469d-b15e-fb42101b84f8_3055x1647.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0EIi!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F042502a2-c9ec-469d-b15e-fb42101b84f8_3055x1647.png" width="1456" height="785" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/042502a2-c9ec-469d-b15e-fb42101b84f8_3055x1647.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:785,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Article image&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Article image" title="Article image" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0EIi!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F042502a2-c9ec-469d-b15e-fb42101b84f8_3055x1647.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0EIi!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F042502a2-c9ec-469d-b15e-fb42101b84f8_3055x1647.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0EIi!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F042502a2-c9ec-469d-b15e-fb42101b84f8_3055x1647.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0EIi!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F042502a2-c9ec-469d-b15e-fb42101b84f8_3055x1647.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Skermgrepe uit 'n aanlynvideo waarin Anwar Adams, voorsitter van die UK se Palestina-solidariteitsforum (PSF), Islamitiese terreurorganisasies verheerlik n&#225; die aanvaarding van die Gaza-resolusies, omstreeks Junie 2024. <a href="https://x.com/RenaldoGouws/status/2112101195716108373?s=20">Die video kan hier besigtig word.</a></figcaption></figure></div><p style="text-align: justify;">Tydens die onderhoud het Oppenheimer verduidelik dat hierdie voorvalle die universiteit se aanvaarding van die sogenaamde Gaza-resolusies deur die universiteit in Junie 2024 voorafgegaan het. Di&#233; resolusies het in werklikheid 'n akademiese boikot teen Israel ingestel. Oppenheimer het die gebeure beskryf as 'n <em>&#8220;Islamistiese oorname van die universiteit&#8221;.</em> Daarmee het hy verwys na diegene wat die politieke ideologie van Islamisme aanhang, in teenstelling met aanhangers van die Islamitiese geloof.</p><p style="text-align: justify;">Soos Oppenheimer later teenoor <em><a href="https://dailyfriend.co.za/2026/10/18/news-focus-uct-and-free-speech/">Daily Friend</a></em> opgemerk het:<em> &#8220;Hierdie gebeure het ernstige vrae laat ontstaan oor die universiteit se bereidwilligheid om Joodse studente te beskerm en vryheid van uitdrukking te handhaaf.&#8221;</em></p><h3>Klagtes teen Oppenheimer</h3><p style="text-align: justify;">Die onderhoud het 'n stortvloed klagtes aan die Raad ontlok, almal met soortgelyke bewoording en deurdrenk van oordrywing. Die klaers beskuldig Oppenheimer onder meer van Islamofobie, rassisme en selfs godslastering.</p><p style="text-align: justify;">Die Raad het vervolgens besluit om die afgetrede regters Malcolm Wallis en Mohammed Navsa aan te stel om oor die klagtes te beslis. Regter Navsa is getaak om 24 van hierdie klagtes teen Oppenheimer te beoordeel. In sy skriftelike verto&#235; aan regter Navsa het Oppenheimer foto&#8217;s, videomateriaal en getuienis van die antisemitiese voorvalle voorgel&#234; ter stawing van die stellings wat hy tydens die podsending gemaak het.</p><p style="text-align: justify;">Oppenheimer het ook verduidelik wat hy tydens die onderhoud ges&#234; het, en wat hy ni&#233; ges&#234; het nie:</p><blockquote><p style="text-align: justify;"><em>&#8220;Ek het in wese ges&#234; dat die UK 'n akademiese boikot teen Israeliese akademici ingestel het; dat Islamistiese elemente invloed oor die instelling verkry het; dat mense wat 'n redelike standpunt probeer inneem het, ge&#239;ntimideer en geterroriseer is; en dat akademiese vryheid vertrap is. Ek het daarna verwys na ernstige antisemitiese voorvalle wat met Israeliese Apartheidsweek verband hou, insluitend studente wat hulle openlik met Hamas vereenselwig het.&#8221;</em></p></blockquote><p style="text-align: justify;">Noudat ek die onderhoud twee keer gekyk het, kan ek s&#234; dat dit 'n volkome akkurate weergawe is van wat Oppenheimer ges&#234; het. Elkeen van die punte wat hy hierbo opper, is waar.</p><p style="text-align: justify;">Oppenheimer het ontken dat hy spesifieke individue uitgesonder het, soos die klaers beweer het:</p><blockquote><p style="text-align: justify;"><em>&#8220;Ek het nie ges&#234; dat elke persoon wat die Gaza-resolusies voorgestel, ondersteun of daarvoor gestem het, 'n Islamis is nie. Ek het geen klaer, lid van die Senaat of lid van die Raad as 'n Islamis of terroris by die naam genoem nie. Ek het nie ges&#234; dat Moslems as groep beheer oor die UK oorgeneem het nie. Ek het Islam nie as 'n ras beskryf nie, en ook nie kollektiewe skuld aan Moslems toegeskryf nie.&#8221;</em></p></blockquote><p>Hy het ook die klaers se doelbewuste wanvoorstellings rakende die Gaza-resolusies aangespreek:</p><blockquote><p style="text-align: justify;"><em>&#8220;Ek het eweneens nie ges&#234; dat Islamistiese elemente &#8216;die Senaat geterroriseer het om vir&#8217; die resolusies te stem nie. Hierdie formulering kom in verskeie klagtes voor, maar dit is nie wat ek ges&#234; het nie. Die woord &#8216;terroriseer&#8217; het verwys na intimidasie en antisemitiese optrede in die kampusomgewing. Dit was nie 'n bewering dat Senaatslede hul gewetens versaak het of onder dwang gestem het nie.&#8221;</em></p></blockquote><h3>&#8220; 'n Afbreekveldtog teen Suid-Afrika&#8221;</h3><p>In sy verslag aan die Raad het regter Navsa 'n groot deel van Oppenheimer se getuienis buite rekening gelaat en sy kommer oor antisemitisme op kampus afgemaak:</p><blockquote><p style="text-align: justify;"><em>&#8220;Advokaat Oppenheimer se poging om te verduidelik dat hierdie vier voorvalle die aanleiding was tot sy stelling dat &#8216;Islamistiese elemente beheer oor die UK oorgeneem het&#8217;, moet gesien word vir wat dit is &#8211; 'n afleidingsmaneuver. Dit was voorvalle wat na bewering tydens Israeliese Apartheidsweek plaasgevind het. Dit is nie voorbeelde van enigiemand wat beheer oor die Universiteit of enige van sy samestellende akademiese, bestuurs- of beheerliggame oorgeneem het nie. Na my mening is die verduidelikings wat advokaat Oppenheimer aangebied het, <strong>niks anders as sofismes nie</strong> </em>[my beklemtoning]<em>.&#8221;</em></p></blockquote><p style="text-align: justify;">Regter Navsa het ook aanstoot geneem aan Oppenheimer se ander politieke standpunte wat hy tydens die podsending uitgespreek het, en hom op siniese wyse daarvan beskuldig dat hy:</p><blockquote><p style="text-align: justify;"><em>&#8220;... [bydra tot] &#8217;n regse narratief, insluitend 'n wanvoorstelling van Suid-Afrika se transformasiebeleid en misdaadstatistieke. Die narratief is rassisties en ondermyn die geloofwaardigheid van Suid-Afrika en die UK.&#8221;</em></p></blockquote><p style="text-align: justify;">Waarna verwys die neerhalende beskrywing &#8220;regse&#8221; hier? S&#234; regter Navsa dat slegs linksgesindes toegelaat behoort te word om setels in die UK-Raad te beklee? Hoe is dit 'n &#8220;rassistiese narratief&#8221;?</p><p style="text-align: justify;">Regter Navsa het ook sy eie politieke voorkeure verraai toe hy bygevoeg het:</p><blockquote><p style="text-align: justify;"><em>&#8220;Eenvoudig gestel, dit was <strong>'n afbreekveldtog teen Suid-Afrika</strong> </em>[my beklemtoning]<em>, en advokaat Oppenheimer het die geleentheid gebruik om ook die UK se instellings te verkleineer, in stryd met sy verpligtinge as Raadslid.&#8221;</em></p></blockquote><p style="text-align: justify;">Regter Navsa het ook daarop gewys dat Oppenheimer versuim het om die vereiste vrywaring aan die begin van die episode te verstrek. Hy het afgesluit deur aan te beveel dat Oppenheimer uit die Raad gesit word. Die voorvalle waarna Oppenheimer tydens die podsending verwys het, is te goeder trou geopper. Antisemitiese optrede op kampus verdien nadere ondersoek, veral in die lig van die <em>prima facie</em>-getuienis wat algemeen beskikbaar is. In plaas daarvan om hierdie kwessies aan te spreek, oorweeg die Raad nou om Oppenheimer te straf omdat hy sy kommer in die openbaar uitgespreek het.</p><p style="text-align: justify;">Daar is 'n duidelike dubbele standaard aan die UK: beledigende uitlatings teen Sionisme en geteikende sanksies teen Israel word as aanvaarbare politieke diskoers beskou, maar kritiek op Islamistiese politieke rolspelers wat hulle openlik met terreurorganisasies vereenselwig, word as Islamofobies bestempel en moet bestraf word.</p><p style="text-align: justify;">Dit doen die Joodse gemeenskap aan die UK &#8211; en die universiteit as geheel &#8211; 'n groot onreg aan.</p><h3>Kollaterale skade</h3><p>My oortreding is dat ek 'n <a href="https://x.com/johnbrand11/status/1901169519105581419?s=20">positiewe plasing</a> deur die afgetrede arbeidsregkenner en bemiddelaar John Brand op die sosialemediaplatform X herplaas het.</p><p>Brand het Oppenheimer geprys en ges&#234; dat &#8220;<em>dit goed is om te sien dat daar ten minste een regsgeleerde is wat dapper genoeg is om hom teenoor die w&#234;reld uit te spreek</em>&#8221;. Brand se plasing het 'n skakel na die oorspronklike onderhoud met Hirsi Ali bevat (sien die skermgreep hieronder).</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IiOy!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc2f70252-b211-482c-b566-3db6390d043e_934x379.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IiOy!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc2f70252-b211-482c-b566-3db6390d043e_934x379.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IiOy!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc2f70252-b211-482c-b566-3db6390d043e_934x379.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IiOy!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc2f70252-b211-482c-b566-3db6390d043e_934x379.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IiOy!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc2f70252-b211-482c-b566-3db6390d043e_934x379.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IiOy!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc2f70252-b211-482c-b566-3db6390d043e_934x379.jpeg" width="934" height="379" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c2f70252-b211-482c-b566-3db6390d043e_934x379.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:379,&quot;width&quot;:934,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Article image&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Article image" title="Article image" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IiOy!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc2f70252-b211-482c-b566-3db6390d043e_934x379.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IiOy!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc2f70252-b211-482c-b566-3db6390d043e_934x379.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IiOy!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc2f70252-b211-482c-b566-3db6390d043e_934x379.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IiOy!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc2f70252-b211-482c-b566-3db6390d043e_934x379.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p style="text-align: justify;">Ek het saamgestem, en daarom het ek op &#8220;herplaas&#8221; geklik. Ek stem steeds saam.</p><p style="text-align: justify;">Van die 24 klagtes wat teen Oppenheimer ingedien is, is twee gesamentlik teen my en Oppenheimer ingedien deur UK-akademici (nie een van hulle dien in die Raad nie). Een klaer het beweer dat my herplasing my skuldig maak aan die verspreiding van &#8220;<em>diskriminasie en waninligting met arrogante selfversekerdheid</em>&#8221; en dat dit:</p><blockquote><p style="text-align: justify;"><em>&#8220;... 'n toenemend opruiende, uitsluitende en outorit&#234;re politieke tendens weerspie&#235;l. Dit skep 'n vyandige omgewing vir my, my mede-Moslemakademici en ander kollegas.&#8221;</em></p></blockquote><p>Sjoe. Regtig?</p><p style="text-align: justify;">Soos Oppenheimer is ek die geleentheid gebied om skriftelike verto&#235; aan regter Navsa te rig (regter Wallis het nie oor enige van die klagtes teen my beslis nie).</p><p style="text-align: justify;">In my verto&#235; het ek verduidelik dat ek bloot John Brand se plasing herplaas het en geen verdere kommentaar oor die inhoud van die onderhoud gelewer het nie. Ek het bloot daarop gewys dat ek, deur Brand se plasing te herplaas, my vereenselwig het met sy lofwaardige beskouing van Mark Oppenheimer se karakter.</p><p>Nietemin het regter Navsa tot die gevolgtrekking gekom dat:</p><blockquote><p style="text-align: justify;"><em>&#8220;Deur die<strong> aanstootlike stellings te onderskryf</strong> </em>[my beklemtoning]<em>, het mnr. Ansara, soos advokaat Oppenheimer, sy eie sienings en vooroordele ten koste van die UK bevorder. Hy het nie, soos die Gedragskode vereis, te goeder trou, eerlik, waarheidsgetrou en met &#8217;n behoorlike doel opgetree nie, en het nie die waardigheid en aansien van die Raad gehandhaaf of sy besluite gerespekteer en nagekom nie.&#8221;</em></p></blockquote><p>Regter Navsa het voortgegaan om my daarvan te beskuldig dat ek aanstootlike standpunte verkondig het:</p><blockquote><p style="text-align: justify;"><em>&#8220;Mnr. Ansara en advokaat Oppenheimer het hulle met mekaar se aanstootlike standpunte oor die UK en Raadslede vereenselwig en dit deur middel van sosiale media verkondig. <strong>Mnr. Ansara se huidige standpunt is dat die stellings wat gemaak is, gepas en steunwaardig was</strong> </em>[my beklemtoning]<em>. Dit is waar dat mnr. Ansara nie self die stellings gemaak het nie, en dat hy mnr. Brand se lofbetuigings herplaas het. Hy het egter, soos hierbo uiteengesit, volgehou dat hy met advokaat Oppenheimer se standpunte saamstem.&#8221;</em></p></blockquote><p style="text-align: justify;">Soos in Oppenheimer se geval, het regter Navsa my ook tereggewys omdat ek nie die vereiste vrywaring by my sosialemediaplasing ingesluit het nie.</p><p style="text-align: justify;">Regter Navsa het vervolgens aanbeveel dat ek vir 'n tydperk van ses maande uit die Raad geskors word. Uit die talle klagtes wat teen verskeie Raadslede ingedien is, is Oppenheimer en ek die enigstes wat as strafwaardig ge&#239;dentifiseer is. Ek meen dat die voorgestelde sanksies buitensporig en buite verhouding is, en ek is bekommerd dat dit klaarblyklik op politieke gronde geregverdig word.</p><h3>Nog moeilikheid</h3><p style="text-align: justify;">Die aanvalle het bly kom.</p><p style="text-align: justify;">Verlede week het Yousuf Gabru, voorsitter van UK Alumni for Palestine,<a href="https://www.politicsweb.co.za/news/oppenheimer-and-ansara-must-be-suspended-from-council-uct-alumni-for-palestine"> 'n beroep op die UK-Raad gedoen om advokaat Oppenheimer en my te skors </a>nadat ons in September aan die <a href="https://www.thecommonsense.co.za/Columns/reflecting-white-cross-project">Witkruisprojek</a> in Washington, DC, deelgeneem het.</p><p style="text-align: justify;">Let wel: Gabru se brief is op 15 Oktober gestuur, nadat regter Navsa reeds sy verslag oor die vorige klagtes ingedien het.</p><p style="text-align: justify;">Gabru stel die Witkruisprojek doelbewus verkeerd voor in 'n poging om Oppenheimer en my in onguns te bring. Hy beskuldig ons daarvan dat ons ons vereenselwig &#8220;<em>met 'n rassistiese, regse, wit-meerderwaardigheidsbeweging</em>&#8221; en verklaar in 'n vlaag van verontwaardiging:</p><blockquote><p style="text-align: justify;"><em>&#8220;Daardie beweging, wat antisemiete insluit, het 'n rasgelaaide en valse narratief oor ons land bevorder. Deur daarby aan te sluit, het hulle maatskaplike samehorigheid en nasionale soewereiniteit ondermyn, hulle aan potensieel opruiende gedrag skuldig gemaak, die rassistiese agenda van 'n buitelandse moondheid bevorder en bygedra tot ekonomiese risiko&#8217;s waarvan die koste die swaarste op miljoene Suid-Afrikaners, meestal arm en swart, sal neerkom.&#8221;</em></p></blockquote><p style="text-align: justify;">Lex Libertas het daarop gereageer deur Gabru se brief as &#8220;<a href="https://www.politicsweb.co.za/news/uct-alumni-for-palestines-claims-malicious-and-defamatory-lex-libertas">kwaadwillig en lasterlik</a>&#8221; te beskryf. Dit was ook bemoedigend om te sien hoe talle ander organisasies en individue <a href="https://www.politicsweb.co.za/news/uct-inclusive-of-all-but-dissenters">hul steun uitgespreek het</a>.</p><p style="text-align: justify;">Gegewe die geko&#246;rdineerde aard van hierdie aanvalle, kan &#8217;n mens kwalik tot &#8217;n ander gevolgtrekking kom as dat georganiseerde groepe wat belange buite die universiteit verteenwoordig, probeer om behoorlik verkose Raadslede op ongegronde redes uit hul ampte te verwyder.</p><h3>Wat gebeur volgende?</h3><p style="text-align: justify;">Sover ek bewus is, moet die subkomitee wat deur die Raad aangestel is, nog vergader om oor ons lot te besluit. Tot dusver het n&#243;g Oppenheimer n&#243;g ek die geleentheid gehad om enige verto&#235; aan die subkomitee te rig.</p><p style="text-align: justify;">Oppenheimer het sy loopbaan daaraan gewy om sy talente aan te wend ter verdediging van mense wie se reg op vryheid van spraak bedreig of geskend is. Dit is uit besorgdheid oor die behoud van vryheid van uitdrukking dat ons die <a href="https://freespeech.org.za/news/fmf-relaunches-free-speech-union-to-defend-free-expression-in-south-africa/">Vryespraakunie van Suid-Afrika</a> in Mei vanjaar opnuut van stapel gestuur het (Oppenheimer is die uitvoerende direkteur, terwyl ek 'n direkteur is). Oppenheimer het 'n dik vel en is bereid om vir sy saak te veg, maar sy reg op vryheid van uitdrukking is net so belangrik soos di&#233; van enigiemand anders. Ek is daarom trots om aan Mark se sy te staan, soos hy al vir soveel ander gedoen het.</p><p style="text-align: justify;">Die UK het reeds 'n uiters moeilike dekade agter die rug. Die universiteit se probleme is goed gedokumenteer en is juis die rede waarom Oppenheimer en ek ons in die eerste plek vir verkiesing tot die Raad beskikbaar gestel het.</p><p style="text-align: justify;">Die UK-Raad behoort deeglik na te dink oor die verdere skade aan sy reputasie wat hy sal ly indien hy besluit om Mark Oppenheimer uit sy geledere te verwyder. Suid-Afrika &#8211; en die w&#234;reld &#8211; hou die gebeure dop.</p><ul><li><p style="text-align: justify;"><em>David Ansara is die hoof uitvoerende beampte van die Vryemarkstigting en 'n lid van die UK-Raad. Hy skryf nie namens die Raad of die Universiteit van Kaapstad nie. Hierdie artikel is met die vergunning van die skrywer en </em><a href="https://www.thecommonsense.co.za/Columns/silencing-dissent-university-cape-town">The Common Sense</a><em> vertaal en herplaas.</em></p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170426257?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Nog artikels op </strong><em><strong>OntLaer</strong></em><strong>:</strong></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;8e3d0527-a225-4197-b8a0-83f487ee19b2&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Hoe het die Akademie dit nie sien kom nie?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-18T04:16:12.280Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1hwY!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff3307ef3-d45e-46df-9abf-50684d5c28c0_2500x1667.webp&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/hoe-het-die-akademie-dit-nie-sien&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:216189607,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:4,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;42864778-6b57-42b6-b104-b86ddce72d4c&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Roedean-nasleep: Antisemitisme word stilweg genormaliseer&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:304656285,&quot;name&quot;:&quot;Barend Wesseloo&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Truth will prevail&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/6d142b83-9419-471f-8061-75c1b7faf7d5_637x637.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://barendwesseloo.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://barendwesseloo.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;Barend Wesseloo&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:5854879}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-02-26T21:09:53.371Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!O9Zc!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6e82cddf-4737-4457-98fc-9506f8e95512_1536x1024.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/roedean-nasleep-antisemitisme-word&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:188999079,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;7e582511-8d80-4f92-84d3-ca79fe8c4da1&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Hofbulletin | Roedean Skool: Kan litigasie nog vermy word?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:140420318,&quot;name&quot;:&quot;Mark Oppenheimer&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Mark Oppenheimer is a practicing advocate and member of the Johannesburg Bar &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1yLq!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F27b62759-0ad4-4c93-8cf6-9a3a89184f84_96x96.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://markoppenheimer1.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://markoppenheimer1.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;Brain in a Vat&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:5850111}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-02-12T19:59:23.504Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4dR4!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe0fda64c-1959-41fe-b5ac-c3dd2d98126d_1536x1024.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/hofbulletin-roedean-skool-kan-litigasie&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:187610500,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:5,&quot;comment_count&quot;:1,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/169553153?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p><strong>INTEKEN OPSIES:</strong></p><p>Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang &#8211; weekliks of daagliks &#8211; en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/account&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Daagliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:&quot;button-wrapper&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary button-wrapper" href="https://www.ontlaer.co.za/account"><span>Ontvang Daagliks</span></a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/subscribe&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Weekliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/subscribe"><span>Ontvang Weekliks</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[DinkWeer Donderdag | Die eeu van geleende mag]]></title><description><![CDATA[Meer gerief kan minder seggenskap beteken.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-die-eeu-van-geleende</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-die-eeu-van-geleende</guid><dc:creator><![CDATA[Daniël Eloff]]></dc:creator><pubDate>Thu, 12 Nov 2026 08:30:38 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q6zr!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc69bf110-b48b-4e1d-a9ca-7c667a00efec_1024x682.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q6zr!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc69bf110-b48b-4e1d-a9ca-7c667a00efec_1024x682.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q6zr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc69bf110-b48b-4e1d-a9ca-7c667a00efec_1024x682.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q6zr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc69bf110-b48b-4e1d-a9ca-7c667a00efec_1024x682.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q6zr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc69bf110-b48b-4e1d-a9ca-7c667a00efec_1024x682.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q6zr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc69bf110-b48b-4e1d-a9ca-7c667a00efec_1024x682.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q6zr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc69bf110-b48b-4e1d-a9ca-7c667a00efec_1024x682.png" width="1024" height="682" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c69bf110-b48b-4e1d-a9ca-7c667a00efec_1024x682.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:682,&quot;width&quot;:1024,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:919780,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/224489974?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc69bf110-b48b-4e1d-a9ca-7c667a00efec_1024x682.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q6zr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc69bf110-b48b-4e1d-a9ca-7c667a00efec_1024x682.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q6zr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc69bf110-b48b-4e1d-a9ca-7c667a00efec_1024x682.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q6zr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc69bf110-b48b-4e1d-a9ca-7c667a00efec_1024x682.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Q6zr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc69bf110-b48b-4e1d-a9ca-7c667a00efec_1024x682.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170624323?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></div></figure></div><p style="text-align: justify;">Toe ek 21 jaar oud geword het, het ek 'n lekker groot makietie by die De Kroonkamer by die Voortrekkermonument gehou. So toe 'n veldbrand onlangs oor die Voortrekkermonument-terrein gejaag het en die vlamme tot teenaan De Kroonkamer en sy grasdak gekom het, was ek sommer persoonlik bekommerd. Personeel, brandbestryders en vrywilligers moes saam inspring om 'n ramp af te weer. <a href="https://www.ontlaer.co.za/p/vlamme-by-voortrekkermonument-benadruk">Du Preez de Villiers</a> se verslag op <em>OntLaer</em> verlede week oor hierdie brand herinner ons aan iets wat die indrukwekkende klipwerk van daardie gebou maklik laat vergeet, naamlik dat 'n monument se voortbestaan berus op mense wat die moeite doen om dit te beskerm en te versorg.</p><p style="text-align: justify;">Toe ek na die foto's van die woeste vlamme kyk, het ek onwillekeurig gewonder wat dit sou verg om die Monument weer te bou indien die brand di&#233; keer nie betyds gestuit is nie. Nie net hoeveel geld dit sou kos nie, maar of ons nog die mense, vaardighede en kennis het om so iets weer te maak.</p><p style="text-align: justify;">Dieselfde vraag het n&#225; die brand by Notre-Dame in Parys in 2019 ontstaan. 'n Gewilde storie het kort daarna op die internet versprei dat Ubisoft se buitengewoon gedetailleerde digitale weergawe van die katedraal in die rekenaarspeletjie <em>Assassin&#8217;s Creed Unity</em> gebruik sou word om Notre-Dame te herbou. Maar dit was nie heeltemal waar nie. Die speletjie se model was indrukwekkend, maar nie naastenby akkuraat genoeg vir restourasiewerk nie. Die herbouers moes eerder staatmaak op foto's, ou bouplanne en, merkwaardig genoeg, op vaardighede wat eeue oud is. Om die Middeleeuse houtdak te herbou, is reuse-eikebalke weer met tradisionele handbyle gekap en met houtpenne en laswerk aanmekaar gesit.</p><p style="text-align: justify;">Selfs in hierdie tegnologies gevorderde samelewings moes die mensdom diep in sy beskawingsgeheue gaan grawe om uit te vind hoe om weer te bou wat mense agthonderd jaar gelede kon bou.</p><p style="text-align: justify;">Dit het my laat wonder hoeveel van die w&#234;reld rondom ons ons vandag inderdaad sou kon herskep indien ons van voor af moes begin. Stel jou voor jy word m&#244;re wakker in 'n postapokaliptiese w&#234;reld soos Mad Max s'n, waar die kragnetwerk af is (toegegee, Suid-Afrikaners sal waarskynlik op die front <em>fine</em> wees), die internet bestaan nie meer nie en die voorsieningskettings waarop ons elke dag staatmaak, het verdwyn. Hoeveel van die dinge wat jou moderne lewe moontlik maak, sou jy self weer aan die gang kon kry? Ons kennis vandag is versprei tussen miljoene mense, instellings, masjiene en stelsels. Die individu weet minder van die geheel omdat die geheel soveel meer weet.</p><p style="text-align: justify;">Ons is waarskynlik die tegnologies gevorderdste geslag wat nog geleef het, maar terselfdertyd een van die geslagte wat die minste in staat is om die tegnologie waarop ons lewens berus, self te herskep. Ons dra die w&#234;reld se kennis in ons broeksakke rond, maar bitter min van ons kan die toestel waarmee ons dit doen, self bou. Ons kan binne sekondes met iemand aan die ander kant van die aarde praat, maar hoeveel van ons verstaan werklik hoe die netwerk werk wat dit moontlik maak? Ons beskawing as geheel het slimmer geword, maar die individu het minder selfstandig geword.</p><p style="text-align: justify;">Dit is natuurlik ook die wonder van beskawing. Die verdeling van arbeid, spesialisasie en samewerking maak dit moontlik dat ons gesamentlik dinge kan vermag wat geen mens ooit alleen sou kon doen nie.</p><p style="text-align: justify;">Maar tog leef ons almal op geleende mag en geleende vaardigheid. Ons kan meer doen as enige geslag voor ons, maar die sleutels tot daardie vermo&#235;ns l&#234; toenemend in iemand anders se hande.</p><p style="text-align: justify;">Dieselfde gebeur ook op individuele vlak. Ons kontrakteer ons denke uit aan tegnologie weens die gerief. Google Maps onthou die pad vir jou en jou kalender herinner jou sorgeloos. En nou kan KI vir jou argumente formuleer, 'n vergadering opsom, die boek verduidelik en selfs s&#234; wat jy waarskynlik van 'n onderwerp behoort te dink.</p><div><hr></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;7bf51e15-7758-48a5-b85b-ea54377d229b&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;In &#8217;n era waar &#8217;n kind in Kuruman binne sekondes dieselfde toegang het tot kennis as &#8217;n professor in Cambridge (ten minste teoreties), voel dit amper arga&#239;es om nog te praat van \&quot;geheue&#8221;of &#8220;memorisering&#8221;. Wat is die nut daarvan om die datums van die Anglo-Boereoorlog te onthou, of om te weet dat mitochondria die kragstasies van die sel is, as jy dit bin&#8230;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Is Onthou Nog Relevant in die Google-eeu?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:135751980,&quot;name&quot;:&quot;Dani&#235;l Eloff&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Dani&#235;l is a South African attorney who gives legal advice by day and unsolicited opinions by night. Writes about law, liberty, and what keeps society decent. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2f48b668-9742-49f6-ae73-584a293eddbb_1024x1536.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2025-04-16T10:31:21.487Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/219ec501-3688-423b-9fa6-2354dc76063a_1024x1024.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/is-onthou-nog-relevant-in-die-google&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:160407855,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:5,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div><hr></div><p style="text-align: justify;">KI is natuurlik 'n besonderse hulpmiddel. Ek gebruik dit self. Maar daar is 'n verskil tussen 'n hulpmiddel wat jou denke versterk en een waaraan jy jou denke afgee. As 'n mens elke ongemaklike intellektuele worsteling kan omseil deur 'n prompt te tik, loop jy die gevaar dat jy die antwoord kry sonder om die vermo&#235; te ontwikkel om te weet waarom dit 'n goeie antwoord is.</p><p style="text-align: justify;">Dit is miskien die vreemdste vorm van geleende mag ooit. Om toegang te h&#234; tot byna al die mensdom se kennis, maar toenemend afhanklik te raak van iemand of iets anders om vir jou te s&#234; wat daarvan gemaak moet word.</p><p style="text-align: justify;">Dit gee aan vryheid 'n minder gerieflike betekenis as bloot die afwesigheid van iemand wat vir jou s&#234; wat jy mag doen. Vryheid vereis ook vermo&#235;. Jy moet iets kan doen met die vryheid wat jy het.</p><p style="text-align: justify;">Ek glo dus dat die mensdom weer ernstig moet besin oor wat rentmeesterskap beteken. 'n Rentmeester verstaan dat iets aan hom toevertrou is wat nie vanself sal voortbestaan nie. Tale moet gepraat word, 'n gebou moet onderhou word en 'n demokratiese kultuur moet beoefen word.</p><p style="text-align: justify;">Ons praat graag van ons regte asof hulle gegewens is. Maar baie van die dinge wat ons as vanselfsprekend aanvaar, bestaan slegs omdat vorige geslagte genoeg kundigheid, gewoontes en instellings opgebou het om dit aan ons oor te dra. Ons is dus nie bloot verbruikers wat 'n beskawing geniet nie. Ons is tydelike bewaarders daarvan, of ons dit besef of daarvan hou of nie.</p><p style="text-align: justify;">Roger Scruton het geskryf dat goeie dinge makliker vernietig as geskep word. Dit is juis omdat skepping en bewaring ondankbare werk is. Iemand wat vir twintig jaar die dak van die moedergemeente herstel, haal selde die koerant. Maar dit is di&#233; mense wat 'n beskawing aan die gang hou.</p><div><hr></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;4cfdcc75-7da3-49b4-b88f-e620891a1581&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;DinkWeer Donderdag | Groot Geraas vs. Stil Bouwerk&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:135751980,&quot;name&quot;:&quot;Dani&#235;l Eloff&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Dani&#235;l is a South African attorney who gives legal advice by day and unsolicited opinions by night. Writes about law, liberty, and what keeps society decent. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2f48b668-9742-49f6-ae73-584a293eddbb_1024x1536.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2025-11-27T09:01:48.706Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!C7XB!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa5313ced-f593-4752-9b02-ebaa50468fc2_750x743.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-groot-geraas-vs&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:179905181,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:11,&quot;comment_count&quot;:1,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div><hr></div><p style="text-align: justify;">Rentmeesterskap is daarom amper die teenoorgestelde van geleende mag. Dit s&#234; nie dat jy alles self moet kan doen nie. Dit s&#234; eerder dat jy verantwoordelikheid aanvaar om genoeg kennis, vermo&#235; en instellings te behou dat jy nie volkome magteloos staan wanneer die dinge waarop jy staatmaak ophou werk nie.</p><p style="text-align: justify;">Die uiteindelike toets van vryheid is dus dalk nie hoeveel dinge tot jou beskikking is wat jy vrylik kan aanwend nie, maar hoeveel daarvan jy nog kan versorg, verstaan, herstel en aan die volgende geslag oorhandig.</p><div><hr></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;804ea24d-babc-40f4-aae7-d953b4a3d31a&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die wortels van die digitale w&#234;reld&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:372088101,&quot;name&quot;:&quot;Hilde Kruger&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;'n Grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer. Ek skryf ook so nou en dan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c8e805d5-29b8-4d0c-a600-3b889b0ef7c3_960x640.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-05T21:51:18.748Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LuL!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1b0f2ad-6fae-40f7-9881-9d43411fc12e_1024x498.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-wortels-van-die-digitale-wereld&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:223682490,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:3,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div><hr></div><p style="text-align: justify;">Hilde Kruger wys op die kabels, elektrisiteit, water en grondstowwe waarop ons digitale lewe berus, en die verantwoordelikheid om di&#233; infrastruktuur te onderhou en te herwin. Die beeld van die wolk laat ons maklik vergeet dat ons toegang tot die w&#234;reld van baie aardse dinge afhang. Wanneer die fisiese koste onsigbaar is raak, dit ook makliker om die mense en besluite agter ons digitale gerief mis te kyk.</p><div><hr></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;122a92c7-ae7c-4f7a-84e8-e41dfe24e18d&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;JOHAN HEINRICH LEEUW: Soewereiniteit is 'n kontrak&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:469834478,&quot;name&quot;:&quot;Heinrich Leeuw&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Currently Honors Student at Unisa specializing in cyberdiplomacy and security studies&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/cd6dda6b-6007-457f-a975-a9eac2f24b7e_2656x2656.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-05T21:16:00.487Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iARQ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F10bb26e2-7c1f-4495-b02d-7a00864030af_1200x737.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/johan-heinrich-leeuw-soewereiniteit&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:223680499,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:2,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div><hr></div><p style="text-align: justify;">Van kameras langs Amerikaanse strate tot die Britse gesondheidsdiens volg Heinrich Leeuw die kontrakte waardeur regerings van private tegnologie afhanklik raak. 'n Staat kan s&#243; sterker teenoor sy burgers word terwyl sy eie beweegruimte teenoor 'n verskaffer krimp. Die vraag is hoeveel regeringsmag oorbly wanneer die regering nie meer sonder sy kontrakteur kan klaarkom nie.</p><div><hr></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;5dae942d-b8e4-4394-abfe-5ce5002b1477&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Europa brand. En ons?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:255295250,&quot;name&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Afgetredene met 'n lang geskiedenis van toegepaste sosio-ekonomiese ontwikkeling. Bevryde Afrikaner wat verby self-geseling beweeg het en glo dat ek vrygemaak is om my kultuurtrots en waardes uit te leef en uit te basuin wanneer dit van pas is.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/66f5077a-72b2-432c-8fb9-68846d9e9ea6_747x747.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:8443719}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-05T21:44:36.186Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xzd2!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc376e44-e75f-467d-bf2b-e0623440234c_9504x6336.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/europa-brand-en-ons&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:223683125,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:1,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div><hr></div><p style="text-align: justify;">Piet du Plessis gebruik Europese onrus as 'n spie&#235;l vir Suid-Afrika se werkloosheid, diensverval en verswakte vertroue in die staat. Gelees teen die tema van geleende mag, gaan dit ook oor regerings wat voorbestaan al is die sosiale kontrak waarop dit berus broos omdat die burger sy verpligtinge moet nakom terwyl die staat nie doen nie.</p><div><hr></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;b1267d3f-30e1-4eb5-bf82-c215f401147b&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Twee verkiesings, dieselfde boodskap&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:340963429,&quot;name&quot;:&quot;Dr Eugene Brink&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ontleder, entrepreneur en sakekonsultant van die Paarl. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/3bf0b820-9139-4d0e-96f6-178bad82ae18_400x400.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-05T20:51:31.741Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!23S8!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcba87da4-daaa-424f-bedf-43ecde4db8d4_696x520.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/twee-verkiesings-dieselfde-boodskap&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:223680071,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:2,&quot;comment_count&quot;:4,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div><hr></div><p style="text-align: justify;">Eugene Brink lees die verkiesings in Suid-Afrika en die VSA as 'n afrekening met leiers wat kiesers se ekonomiese pyn en ongeduld onderskat het. In sommige gevalle kan die burgery hul geleende mag herroep en verkiesings bly die mees direkte meganisme om dit te doen, selfs in Suid-Afrika.</p><div><hr></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;5d0534e4-4cd5-4796-bebc-2e96e7940f14&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;'n Veldbrand wat onlangs op die Voortrekkermonument-terrein gewoed het, het die broosheid van Suid-Afrika se historiese erfenisbakens opnuut in die kollig geplaas en die groot verantwoordelikheid beklemtoon wat dit verg om die Afrikaner se erfenis vir toekomstige geslagte te bewaar.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Vlamme by Voortrekkermonument benadruk brose erfenis&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:569510993,&quot;name&quot;:&quot;Du Preez de Villiers&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Joernalis en skakelbeampte by die Kultuurtuiste.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7a45b348-3202-4c49-a86e-b7ab84ab8daa_664x664.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://dupreezdevilliers.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://dupreezdevilliers.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;Du Preez de Villiers&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:12130795}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-05T21:33:05.193Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!oauJ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F066e38fe-d6ea-4e9f-829f-2ac16cc82ba4_720x1280.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/vlamme-by-voortrekkermonument-benadruk&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:223681496,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:3,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div><hr></div><p style="text-align: justify;">Du Preez de Villiers se verslag oor die brand by die Voortrekkermonument wys hoe erfenisbewaring van personeel, vrywilligers en die beskeie, gereelde bydraes van gewone mense afhang.</p><div><hr></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;aba40a21-1bb4-41d4-869a-03ed1462b14b&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;DinkWeer Donderdag | KI en die nuwe onmondigheid&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:328633223,&quot;name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;OntLaer is &#8217;n Afrikaanse aanlyn publikasie wat die media- en meningskrisis takel met laekoste sloernalistiek, oop debat en inhoud wat dwarsoor die politieke spektrum strek&#8212;vir lesers wat sinvol, hoflik en met bedagte meningsvorming wil deelneem.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8e45192d-d7de-439c-8f60-559e56c7a8df_500x500.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null},{&quot;id&quot;:130802541,&quot;name&quot;:&quot;Paul Maritz&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ou siel in 'n nuwe w&#234;reld.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ba9f3ee2-bda5-45ba-9bcf-59a9e8140310_897x897.webp&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-05T09:02:12.638Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tpFG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febf44b3e-bf55-4283-bbab-f554e3d2e1e8_1536x1024.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-ki-en-die-nuwe&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:223584565,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:3,&quot;comment_count&quot;:1,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div><hr></div><p style="text-align: justify;">In verlede week se DinkWeer Donderdag verbind Paul Maritz 'n jong familielid se versoek om KI-hulp by 'n Catan-bord met Kant se begrip van onmondigheid. Daarmee bring hy geleende mag tot binne-in die mens: jy kan die antwoord ontvang en terselfdertyd die geleentheid prysgee om jou oordeel te oefen. Mondigheid vra dat ons ook met 'n slim hulpmiddel langs ons steeds self vir ons oordeel instaan.</p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170426257?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Vorige weke se </strong><em><strong>DinkWeer Donderdag</strong></em><strong>:</strong></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;c27eec60-6c30-4049-bbaf-a5a15e61465f&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;DinkWeer Donderdag | KI en die nuwe onmondigheid&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:328633223,&quot;name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;OntLaer is &#8217;n Afrikaanse aanlyn publikasie wat die media- en meningskrisis takel met laekoste sloernalistiek, oop debat en inhoud wat dwarsoor die politieke spektrum strek&#8212;vir lesers wat sinvol, hoflik en met bedagte meningsvorming wil deelneem.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8e45192d-d7de-439c-8f60-559e56c7a8df_500x500.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null},{&quot;id&quot;:130802541,&quot;name&quot;:&quot;Paul Maritz&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ou siel in 'n nuwe w&#234;reld.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ba9f3ee2-bda5-45ba-9bcf-59a9e8140310_897x897.webp&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-05T09:02:12.638Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tpFG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febf44b3e-bf55-4283-bbab-f554e3d2e1e8_1536x1024.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-ki-en-die-nuwe&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:223584565,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:3,&quot;comment_count&quot;:1,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;2c85b01d-4611-42d2-aecb-5d5546b680ab&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;DinkWeer Donderdag | Gimme Shelter&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:112977202,&quot;name&quot;:&quot;Frederik van Dyk&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Co-editor / Mede-redakteur: OntLaer. Regsgeleerde &amp; meningsvormer / Lawyer &amp; polemicist. Based in Johannesburg, South Africa.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/1bb8dfa3-62c3-414c-a9fc-5ed7f4ac22f9_1024x1024.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null},{&quot;id&quot;:328633223,&quot;name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;OntLaer is &#8217;n Afrikaanse aanlyn publikasie wat die media- en meningskrisis takel met laekoste sloernalistiek, oop debat en inhoud wat dwarsoor die politieke spektrum strek&#8212;vir lesers wat sinvol, hoflik en met bedagte meningsvorming wil deelneem.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8e45192d-d7de-439c-8f60-559e56c7a8df_500x500.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T08:59:12.085Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZAKy!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F349b1697-42fa-4d5f-9f3b-99ab44824ff4_1200x675.webp&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-gimme-shelter&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222611869,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:4,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;bc052d1a-9061-41c4-be72-2b6726cdf8d7&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;DinkWeer Donderdag | Moord en ander kwessies verdien die regte debatte&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:340963429,&quot;name&quot;:&quot;Dr Eugene Brink&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ontleder, entrepreneur en sakekonsultant van die Paarl. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/3bf0b820-9139-4d0e-96f6-178bad82ae18_400x400.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-22T09:00:53.571Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Fe8v!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d4dc80b-1192-4233-bc0c-9b3329183391_1536x1024.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-moord-en-ander&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:221471638,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:7,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/169553153?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p><strong>INTEKEN OPSIES:</strong></p><p>Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang &#8211; weekliks of daagliks &#8211; en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/account&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Daagliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:&quot;button-wrapper&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary button-wrapper" href="https://www.ontlaer.co.za/account"><span>Ontvang Daagliks</span></a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/subscribe&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Weekliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/subscribe"><span>Ontvang Weekliks</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Voldag Vrydag met OntLaer (6 November 2026)]]></title><description><![CDATA[Volgeprop met vars denke vir jou Vrydag.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/voldag-vrydag-met-ontlaer-6-november</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/voldag-vrydag-met-ontlaer-6-november</guid><dc:creator><![CDATA[OntLaer]]></dc:creator><pubDate>Fri, 06 Nov 2026 04:30:36 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/48b8ea67-debe-4deb-be6d-1bb702d1aeae_1200x630.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif" width="1456" height="291" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:291,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:526358,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/gif&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/163732599?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div></div></div></div></figure></div><h4>DIE WEEK IN DRIE SINNE:</h4><ul><li><p><a href="https://www.ontlaer.co.za/p/twee-verkiesings-dieselfde-boodskap">Eugene</a> stel sy mikroskoop op hierdie week se verkiesings in Suid-Afrika en die VSA in, terwyl <a href="https://www.ontlaer.co.za/p/europa-brand-en-ons">Piet du Plessis</a> bekommerd na onluste in Europa loer. </p></li><li><p><a href="https://www.ontlaer.co.za/p/vlamme-by-voortrekkermonument-benadruk">Du Preez de Villiers</a> vind die belangrikheid van erfenis in die vlamme wat die Voortrekkermonument onlangs omsingel het, en <a href="https://www.ontlaer.co.za/p/die-wortels-van-die-digitale-wereld">Hilde</a> diep digitaleit se wortels op.</p></li><li><p><a href="https://www.ontlaer.co.za/p/johan-heinrich-leeuw-soewereiniteit">Johan Heinrich Leeuw</a> wys uit hoe KI stelselmatig mag oorneem, en in sy DinkWeer Donderdag terugskouing vra <a href="https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-ki-en-die-nuwe">Paul</a> en Immanuel Kant vir Grok en ChatGPT waarheen nou.</p></li></ul><p><strong>Lekker vol. </strong><em>Lekker lees!</em></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;6bcd2387-ee81-4b0d-9b74-d9b9f411ceb5&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Twee verkiesings, dieselfde boodskap&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:340963429,&quot;name&quot;:&quot;Dr Eugene Brink&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ontleder, entrepreneur en sakekonsultant van die Paarl. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/3bf0b820-9139-4d0e-96f6-178bad82ae18_400x400.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-05T20:51:31.741Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!23S8!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcba87da4-daaa-424f-bedf-43ecde4db8d4_696x520.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/twee-verkiesings-dieselfde-boodskap&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:223680071,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;5c92cf99-4597-43d3-84e2-156cb5ebdb8f&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Europa brand. En ons?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:255295250,&quot;name&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Afgetredene met 'n lang geskiedenis van toegepaste sosio-ekonomiese ontwikkeling. Bevryde Afrikaner wat verby self-geseling beweeg het en glo dat ek vrygemaak is om my kultuurtrots en waardes uit te leef en uit te basuin wanneer dit van pas is.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/66f5077a-72b2-432c-8fb9-68846d9e9ea6_747x747.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:8443719}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-05T21:44:36.186Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xzd2!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc376e44-e75f-467d-bf2b-e0623440234c_9504x6336.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/europa-brand-en-ons&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:223683125,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;849612ba-4202-4bd7-97d3-78d83057a3ed&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;'n Veldbrand wat onlangs op die Voortrekkermonument-terrein gewoed het, het die broosheid van Suid-Afrika se historiese erfenisbakens opnuut in die kollig geplaas en die groot verantwoordelikheid beklemtoon wat dit verg om die Afrikaner se erfenis vir toekomstige geslagte te bewaar.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Vlamme by Voortrekkermonument benadruk brose erfenis&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:569510993,&quot;name&quot;:&quot;Du Preez de Villiers&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Joernalis en skakelbeampte by die Kultuurtuiste.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7a45b348-3202-4c49-a86e-b7ab84ab8daa_664x664.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://dupreezdevilliers.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://dupreezdevilliers.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;Du Preez de Villiers&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:12130795}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-05T21:33:05.193Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!oauJ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F066e38fe-d6ea-4e9f-829f-2ac16cc82ba4_720x1280.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/vlamme-by-voortrekkermonument-benadruk&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:223681496,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;ef32c35b-f1b3-4d01-b200-b587850f3e5a&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die wortels van die digitale w&#234;reld&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:372088101,&quot;name&quot;:&quot;Hilde Kruger&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;'n Grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer. Ek skryf ook so nou en dan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c8e805d5-29b8-4d0c-a600-3b889b0ef7c3_960x640.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-05T21:51:18.748Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LuL!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1b0f2ad-6fae-40f7-9881-9d43411fc12e_1024x498.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-wortels-van-die-digitale-wereld&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:223682490,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;e6558bb5-bbaf-443d-8464-beadbc7025c1&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;JOHAN HEINRICH LEEUW: Soewereiniteit is 'n kontrak&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-05T21:16:00.487Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iARQ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F10bb26e2-7c1f-4495-b02d-7a00864030af_1200x737.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/johan-heinrich-leeuw-soewereiniteit&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:223680499,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;b9e108dd-eaea-4d90-b45c-c27296a8fc32&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;DinkWeer Donderdag | KI en die nuwe onmondigheid&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:328633223,&quot;name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;OntLaer is &#8217;n Afrikaanse aanlyn publikasie wat die media- en meningskrisis takel met laekoste sloernalistiek, oop debat en inhoud wat dwarsoor die politieke spektrum strek&#8212;vir lesers wat sinvol, hoflik en met bedagte meningsvorming wil deelneem.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8e45192d-d7de-439c-8f60-559e56c7a8df_500x500.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null},{&quot;id&quot;:130802541,&quot;name&quot;:&quot;Paul Maritz&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ou siel in 'n nuwe w&#234;reld.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ba9f3ee2-bda5-45ba-9bcf-59a9e8140310_897x897.webp&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-11-05T09:02:12.638Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tpFG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febf44b3e-bf55-4283-bbab-f554e3d2e1e8_1536x1024.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-ki-en-die-nuwe&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:223584565,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:3,&quot;comment_count&quot;:1,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif" width="1456" height="291" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:291,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1178384,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/gif&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/163732599?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><h4>INTERNASIONALE STORIES OM VAN KENNIS TE NEEM</h4><ol><li><p>In die <a href="https://www.cnbc.com/2026/11/04/2026-midterm-election-results-live-updates.html">Verenigde State</a> het die Demokratiese Party 'n groot oorwinning tydens die middeltermyn-verkiesings behaal. </p></li><li><p>In <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/11/5/workers-strike-across-france-hundreds-of-thousands-expected-to-protest">Frankryk</a> het honderdduisende mense betoog teen die stygende lewenskoste, wat gelei het tot grootskaalse optogte en honderde arresteerbevele in Parys.</p></li><li><p>Die <a href="https://edition.cnn.com/2026/11/02/politics/us-strikes-iran-qeshm-island">Midde-Oosterse spanning</a> het verder opgevlam nadat die Amerikaanse weermag beperkte teikenstakings op Iran se Qeshm-eiland uitgevoer het te midde van voortgesette konflik.</p></li><li><p>Die <a href="https://www.ecdc.europa.eu/en/ebola-disease-multi-country-outbreak-2026">Demokratiese Republiek die Kongo</a> is in 'n krisis dompel nadat die dodetal van &#8216;n aggresiewe nuwe Ebola-uitbraak (die Bundibugyo-straming) sedert Mei vanjaar die grens van 5 000 sterftes verbygesteek het te midde van kommer oor verdere verspreiding na buurlande.</p></li></ol><div><hr></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif" width="1456" height="291" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:291,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:137290,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/gif&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/163732599?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>INHOUD VAN BUITE, MAAR BINNE ONS BELANGSTELLING:</strong></p><ol><li><p><a href="https://www.persuasion.community/p/eizenkots-choice?r=1v9hrm&amp;triedRedirect=true">Eizenkot&#8217;s Choice</a> deur Amichai Magen op Persuasion.</p></li><li><p><a href="https://wsjfreeexpression.substack.com/p/thank-god-for-brave-men">Thank God for Brave Men</a> deur Louise Perry op WSJ Opinion Free Expression.</p></li><li><p><a href="https://www.persuasion.community/p/what-mark-carney-gets-about-liberalism">The Banker Trying To Save Liberalism</a> deur Jeffrey Tyler Syck op Persuasion.</p></li><li><p><a href="https://www.thefp.com/p/trump-lost-because-he-betrayed-america-first">Trump Lost Because He Betrayed America First</a> deur Michael Dougherty op The Free Press.</p></li><li><p><a href="https://www.persuasion.community/p/a-lot-of-conventional-wisdom-just">A Different Kind of Election</a> deur Charles Lane op Persuasion.</p></li></ol><div><hr></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p>Ons wil graag by jou terugvoer kry.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/survey/2625756?token=&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Hoe voel jy oor OntLaer?&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/survey/2625756?token="><span>Hoe voel jy oor OntLaer?</span></a></p><div><hr></div><h4>ONTVANG DAAGLIKS 'N ONTLAER ARTIKEL VIA WHATSAPP</h4><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg" width="1170" height="1118" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1118,&quot;width&quot;:1170,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:64168,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/172846125?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><h4>ONTVANG DAAGLIKS &#8216;N ONTLAER ARTIKEL VIA E-POS</h4><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png" width="1119" height="901" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:901,&quot;width&quot;:1119,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:75736,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/172846125?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div><hr></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Die wortels van die digitale wêreld]]></title><description><![CDATA[Die omgewingsimpak van digitale infrastruktuur.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/die-wortels-van-die-digitale-wereld</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/die-wortels-van-die-digitale-wereld</guid><dc:creator><![CDATA[Hilde Kruger]]></dc:creator><pubDate>Thu, 05 Nov 2026 21:51:18 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LuL!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1b0f2ad-6fae-40f7-9881-9d43411fc12e_1024x498.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LuL!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1b0f2ad-6fae-40f7-9881-9d43411fc12e_1024x498.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LuL!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1b0f2ad-6fae-40f7-9881-9d43411fc12e_1024x498.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LuL!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1b0f2ad-6fae-40f7-9881-9d43411fc12e_1024x498.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LuL!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1b0f2ad-6fae-40f7-9881-9d43411fc12e_1024x498.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LuL!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1b0f2ad-6fae-40f7-9881-9d43411fc12e_1024x498.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LuL!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1b0f2ad-6fae-40f7-9881-9d43411fc12e_1024x498.jpeg" width="1024" height="498" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/e1b0f2ad-6fae-40f7-9881-9d43411fc12e_1024x498.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:498,&quot;width&quot;:1024,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:146687,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/223682490?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1b0f2ad-6fae-40f7-9881-9d43411fc12e_1024x498.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LuL!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1b0f2ad-6fae-40f7-9881-9d43411fc12e_1024x498.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LuL!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1b0f2ad-6fae-40f7-9881-9d43411fc12e_1024x498.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LuL!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1b0f2ad-6fae-40f7-9881-9d43411fc12e_1024x498.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LuL!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1b0f2ad-6fae-40f7-9881-9d43411fc12e_1024x498.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170624323?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></div></figure></div><p style="text-align: justify;">Volgens oorlewering dateer Suid-Afrika se vroe&#235; poskommunikasie uit die vroe&#235; 1500&#8217;s, toe die Portugese seevaarder Pedro de Ata&#237;de, 'n brief in 'n ou skoen by 'n melkhoutboom in Mosselbaai versteek het. Vandag staan di&#233; boom beter bekend as die Posboom. In die vroe&#235; 1600&#8217;s het die Engelse seevaarder Anthony Hippon, na bewering briewe onder 'n klip in Tafelbaai geplaas, en posstene is later ook as 'n manier gebruik om boodskappe tussen seevaarders oor te dra. Op 2 Maart 1792 is Suid-Afrika se eerste poskantoor in die Kasteel de Goede Hoop in Kaapstad gestig. Op 8 Junie 1860 is die eerste openbare posbusse in die Kaap opgerig, wat briefversameling en -verspreiding verder vergemaklik het. Dit is 'n kort oorsig van die ontwikkeling van kommunikasie in Suid-Afrika. Hoewel die posdiens 'n belangrike rol in Suid-Afrika se kommunikasiegeskiedenis gespeel het, het die verval van sommige poskantore en gevalle van vandalisme vrae laat ontstaan oor die instandhouding van di&#233; infrastruktuur.</p><p style="text-align: justify;">Datasentrums, bedieners, verkoelingstelsels, elektrisiteitsinfrastruktuur en ondersese veseloptiese kabels vorm deel van die tegnologiese infrastruktuur wat dit vandag moontlik maak om binne sekondes met mense op ander kontinente te kommunikeer en kunsmatige intelligensie te gebruik om komplekse vrae te beantwoord. Volgens DataReportal se <em>Digital 2025: South Africa-verslag</em> was daar in Januarie 2025 ongeveer 26,7 miljoen aktiewe sosialemediagebruikersidentiteite in Suid-Afrika.</p><p style="text-align: justify;">Ondersese veseloptiese kabels kan metafories as die wortels van 'n boom beskou word, aangesien dit kontinente en geografies verspreide netwerke verbind en die grondslag vir internasionale data-uitruiling vorm. Datasentrums kan binne hierdie beeldspraak as die stam en vertakkings van die boom beskou word, aangesien dit die verwerking, berging en verspreiding van data moontlik maak. Tog kan selfs die sterkste boom nie sonder 'n gesonde wortelstelsel voortbestaan nie. Die digitale ekonomie se stabiliteit berus eweneens op die toestand van die ondersese verbindings wat die w&#234;reld se digitale landskap aanmekaar hou. 'n Volhoubare benadering tot die bestuur daarvan moet die volledige infrastruktuurlewensiklus insluit. Dit behels verantwoordelike beplanning, ontwerp, installasie, instandhouding en herstel, asook die toepaslike verwydering en herwinning van kabels wat buite diens gestel is.</p><h3 style="text-align: justify;"><strong>Die fisiese koste van digitale vooruitgang</strong></h3><p style="text-align: justify;">Datasentrums bestaan uit ge&#239;ntegreerde tegnologiese infrastruktuur wat digitale data op groot skaal verwerk, stoor en versprei. Wolkrekenaarsdienste, aanlynkommunikasie en kunsmatige intelligensie is enkele funksies wat op hierdie infrastruktuur aangewese is. Soos enige komplekse stelsel vereis dit 'n konstante toevoer van energie en doeltreffende verkoeling om volhoubaar te funksioneer. Volgens die <em><a href="https://www.iea.org/">International Energy Agency</a></em> (IEA) het datasentrums in 2024 ongeveer 415 terawattuur (TWh) elektrisiteit verbruik en word daar voorspel dat die verbruik teen 2030 tot ongeveer 945 TWh kan toeneem.</p><p style="text-align: justify;">Die omgewingsimpak van datasentrums kan nie net aan die elektrisiteitsverbruik gelykgestel word nie. Die koolstofvoetspoor van 'n fasiliteit word ook be&#239;nvloed deur die bronne waaruit die elektrisiteit opgewek word. Daarbenewens kan verkoelingstelsels water benodig, terwyl die vervaardiging en vervanging van bedieners, verwerkers en netwerktoerusting grondstowwe en energie verg. Die bou van nuwe fasiliteite vereis verder grond, konstruksiemateriaal en infrastruktuur om voldoende krag en konnektiwiteit te verseker. Die omgewingsvoetspoor van 'n datasentrum word dus deur verskeie faktore bepaal, soos die geografiese ligging, die beskikbaarheid van water en elektrisiteit, die doeltreffendheid van die verkoelingstelsel en die benuttingsgraad van die beskikbare rekenaarkapasiteit.</p><p style="text-align: justify;">Die Amerikaanse datasentrummaatskappy Equinix het in April 2026 die aankoop van grond in Johannesburg en Kaapstad ter waarde van ongeveer R890 miljoen aangekondig as deel van 'n beplande belegging van sowat R7,5 miljard om sy datasentruminfrastruktuur en verwerkingskapasiteit in Suid-Afrika uit te brei. Volgens die maatskappy se Suid-Afrikaanse besturende direkteur beloop die totale oppervlakte van die grond wat tot dusver bekom is 327 000 m&#178;. Die grondverkryging vorm deel van 'n beplande uitbreiding wat &#8217;n verdere 160 MW se datasentrumkapasiteit moet moontlik maak.</p><h3 style="text-align: justify;"><strong>Tekseenhede en spoed</strong></h3><p style="text-align: justify;">Wanneer 'n KI-model teks genereer, word die inhoud in kleiner verwerkingseenhede, ook bekend as <em>tokens</em>, opgebreek. Dit kan 'n hele woord, 'n gedeelte van 'n woord, 'n leesteken of 'n ander teksfragment wees. Die model voorspel watter eenheid volgende behoort te verskyn, voeg dit by die bestaande teks en herhaal die proses totdat die antwoord voltooi is.</p><p style="text-align: justify;">Die uitvoering van hierdie berekeninge vereis gespesialiseerde verwerkingshardeware, soos grafiese verwerkingseenhede (GPU&#8217;s) en ander KI-versnellers. Die hoeveelheid energie wat verbruik word, hang natuurlik af van die omvang van die model, die lengte en kompleksiteit van die versoek en die doeltreffendheid van die toerusting.</p><p style="text-align: justify;">Die spoed waarteen gebruikers antwoorde verwag, maak hierdie proses nog meer veeleisend. Wanneer talle gebruikers gelyktydig antwoorde versoek, moet datasentrums genoeg verwerkingskapasiteit beskikbaar stel om die aanvraag te hanteer. Hoewel doeltreffende modelle en beter bedienerbenutting die energieverbruik per <em>token</em> kan verminder, word die totale energiebehoefte ook deur die omvang en intensiteit van KI-gebruik bepaal.</p><h3 style="text-align: justify;"><strong>Maak soos Mertech Marine</strong></h3><p style="text-align: justify;">Mertech Marine is 'n Suid-Afrikaanse onderneming wat in 1998 gestig is en sedert 2004 gespesialiseerde dienste aan die ondersese telekommunikasiebedryf lewer. Die onderneming fokus hoofsaaklik op die verwydering en herwinning van buitediensgestelde ondersese kabels.</p><p style="text-align: justify;">Volgens 'n mediaverklaring deur Metier (2024), het Mertech Marine teen daardie tyd reeds meer as 105 000 kilometer ondersese kabels verwerk en ongeveer 250 000 ton koolstofdioksiedekwivalent aan kweekhuisgasvrystellings deur die herwinning van buitediensgestelde kabels vermy.</p><p style="text-align: justify;">Die herwinningsproses is belangrik, aangesien buitediensgestelde kabels waardevolle materiale, soos koper, staal en plastiek, bevat. Deur hierdie materiale te herwin, kan dit weer as grondstowwe in die ekonomie beskikbaar gestel word.</p><p style="text-align: justify;">Mertech Marine se bedrywighede sluit dus by die beginsels van die sirkul&#234;re ekonomie aan. In plaas daarvan om materiaal as waardelose afval te beskou wanneer 'n kabel buite diens gestel word, word die moontlikheid ondersoek om die materiaal terug in produksieprosesse te plaas. Die onderneming se meganiese verwerkingsfasiliteite maak dit moontlik om verskillende komponente te skei en vir verdere gebruik beskikbaar te stel.</p><p style="text-align: justify;">Mertech Marine beklemtoon dus hoe die einde van 'n ondersese kabel se dienslewe die begin van 'n nuwe ekonomiese lewensiklus kan beteken. Die waarde van 'n ondersese kabel l&#234; dus nie net in die data wat vervoer word nie, maar ook in die moontlikheid om die materiaal n&#225; buitediensstelling te herwin en weer ekonomies te benut.</p><p style="text-align: justify;">Kabeloperateurs, datasentrumverskaffers, beleggers en regerings behoort die volledige lewensiklus van digitale infrastruktuur as 'n integrale deel van hul strategiese beplanning te beskou. Dit sluit die beskerming van aktiewe kabelverbindings, die ontwikkeling van alternatiewe netwerkroetes en die verantwoordelike verwerking van infrastruktuur wat die einde van sy dienslewe bereik het, in. Datasentrumoperateurs moet eweneens aandag gee aan die verantwoordelike gebruik van elektrisiteit en water, die verlenging van hardeware se bruikbare lewensduur en die herwinning van toerusting. Wanneer hierdie verantwoordelikhede deel van die beplanning vorm, word die moontlikheid geskep om nie net infrastruktuur meer betroubaar te maak nie, maar ook om waardevolle hulpbronne langer in die ekonomie te behou.</p><ul><li><p><em>Hilde Kruger is 'n skrywer, grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer.</em></p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170426257?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Nog artikels op </strong><em><strong>OntLaer</strong></em><strong>:</strong></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;4e501360-f1d0-4e58-bbf3-72bf3fd12b64&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die gekste tyd van die jaar, Coca-Cola en 'n tikkie KI&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:372088101,&quot;name&quot;:&quot;Hilde Kruger&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;'n Grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer. Ek skryf ook so nou en dan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c8e805d5-29b8-4d0c-a600-3b889b0ef7c3_960x640.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T21:10:08.321Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KBVN!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc7fa940-51b6-49a8-ac5a-6ed07577a89b_1280x728.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-gekste-tyd-van-die-jaar-coca&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222306450,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:7,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;0fbf207c-aeb6-4c3c-bfff-a20f5e9d57cb&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Grootman en sy Chery is hier!&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:372088101,&quot;name&quot;:&quot;Hilde Kruger&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;'n Grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer. Ek skryf ook so nou en dan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c8e805d5-29b8-4d0c-a600-3b889b0ef7c3_960x640.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-22T17:13:58.622Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!kxWV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F24d66954-3cb8-49c8-83bd-7b77c680ae4a_796x530.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/grootman-en-sy-chery-is-hier&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:221598864,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:9,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;fde6a9e3-741a-4123-81c9-b35bd25cefe2&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Die w&#234;reldbekende motiveringspreker, entrepreneur en skrywer, Simon Sinek, het telkemale omstredenheid ontlok met sy stelling dat smaakmakers die vryskutwerkers van die algoritme is. As die algoritme verander, kan smaakmakers, volgens Sinek, dadelik sonder besigheid of inkomste wees. Hy voer verder aan dat dit vandag vir enige iemand moontlik is om 'n s&#8230;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die vryskut se ekonomiese waarde&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:372088101,&quot;name&quot;:&quot;Hilde Kruger&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;'n Grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer. Ek skryf ook so nou en dan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c8e805d5-29b8-4d0c-a600-3b889b0ef7c3_960x640.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-15T18:41:41.106Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/youtube/w_728,c_limit/MPQ7GJ0OxjM&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-vryskutekonomiese-waarde-agter&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:219554926,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:6,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/169553153?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p><strong>INTEKEN OPSIES:</strong></p><p>Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang &#8211; weekliks of daagliks &#8211; en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/account&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Daagliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:&quot;button-wrapper&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary button-wrapper" href="https://www.ontlaer.co.za/account"><span>Ontvang Daagliks</span></a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/subscribe&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Weekliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/subscribe"><span>Ontvang Weekliks</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Europa brand. En ons?]]></title><description><![CDATA[Is wat tans in Europa gebeur bloot 'n verre verskynsel wat deur Suid-Afrikaners gadegeslaan word?]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/europa-brand-en-ons</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/europa-brand-en-ons</guid><dc:creator><![CDATA[PIET DU PLESSIS]]></dc:creator><pubDate>Thu, 05 Nov 2026 21:44:36 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xzd2!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc376e44-e75f-467d-bf2b-e0623440234c_9504x6336.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xzd2!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc376e44-e75f-467d-bf2b-e0623440234c_9504x6336.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xzd2!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc376e44-e75f-467d-bf2b-e0623440234c_9504x6336.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xzd2!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc376e44-e75f-467d-bf2b-e0623440234c_9504x6336.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xzd2!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc376e44-e75f-467d-bf2b-e0623440234c_9504x6336.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xzd2!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc376e44-e75f-467d-bf2b-e0623440234c_9504x6336.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xzd2!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc376e44-e75f-467d-bf2b-e0623440234c_9504x6336.jpeg" width="1456" height="971" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/bc376e44-e75f-467d-bf2b-e0623440234c_9504x6336.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:971,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:2762579,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/223683125?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc376e44-e75f-467d-bf2b-e0623440234c_9504x6336.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xzd2!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc376e44-e75f-467d-bf2b-e0623440234c_9504x6336.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xzd2!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc376e44-e75f-467d-bf2b-e0623440234c_9504x6336.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xzd2!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc376e44-e75f-467d-bf2b-e0623440234c_9504x6336.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xzd2!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc376e44-e75f-467d-bf2b-e0623440234c_9504x6336.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170624323?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></div></figure></div><p style="text-align: justify;">Die geweldpleging en verwoesting wat onlangs in Parys ontstaan het en verder deur Frankryk en na talle ander Europese stede versprei het, wek internasionaal groot opspraak. In Suid-Afrika is my waarneming op grond van kommentare op sosiale media dat reaksies soos gewoonlik in twee &#8220;kampe&#8221; ingedeel kan word:</p><p style="text-align: justify;">Kamp een voel min of meer dat Westerse waardes en die Westerse beskawing besig is om ernstig bedreig te word. Hulle meen selfs dat dit nou vinnig die &#8220;point of no return&#8221; nader. Dit maak die &#8220;Westerse kamp&#8221; in Suid-Afrika baie hartseer en bekommerd, want hoewel daardie &#8220;kampinwoners&#8221; al vir baie geslagte in Afrika bly, l&#234; Westerse waardes &#8212; en wat hulle leer ken het as die Westerse beskawing &#8212; nog steeds na aan hulle harte. Dit maak hulle nie mindere Afrikane nie, want hulle is diep gewortel in die Afrikagrond &#8212; soveel so dat sommige van hulle hulself na Afrika vernoem het om as Afrikaners bekend te staan.</p><p style="text-align: justify;">Kamp twee, so klink dit vir my, kry bykans lekker oor die Europese gebeure. Hulle glo dat dit 'n welkome einde gaan bring aan die meerderwaardige Europese ingesteldheid van die verlede, toe daar neergekyk is op alles wat nie Westers was nie. Dit strek eeue terug in die geskiedenis, toe Europe&#235;rs met hul skepe ander kontinente kon ontdek en verken en in die proses die plaaslike &#8220;barbare&#8221; kon waarneem wat in bykans alle opsigte van hulle as Europe&#235;rs verskil het. Dit het die Europese nasies selfs laat glo dat dit hul plig was om die &#8220;barbare&#8221; op te hef deur hul grondgebiede as kolonies te annekseer en vir baie dekades te regeer, met die verwagting dat die plaaslike bevolkings onderdanig sou wees. Nou ja, dit het wrewel veroorsaak wat van geslag tot geslag oorgedra is en aldus amper blydskap by die inwoners van kamp twee veroorsaak wanneer hulle tekens sien van die val van Europa se Westerse kultuur.</p><p style="text-align: justify;">Dis nutteloos om te probeer besluit watter kamp dit reg het, want dis diepgewortelde waardebepalings wat op 'n baie persoonlike vlak gemaak word en aldus die vorm aanneem van ideologiese voorkeure wat moeilik &#8212; indien enigsins &#8212; deur oorreding verander kan word.</p><p style="text-align: justify;">Maar kom ons vergelyk wat in Europa aan die gebeur is met die Suid-Afrikaanse werklikhede &#8212; uiteenlopende ideologiese oortuigings vir eers opsy geskuif.</p><p style="text-align: justify;">Wat word in die media as die grondoorsake van die Europese gebeure aangedui? (Nie volgens die graad van invloed gerangskik nie.)</p><ul><li><p style="text-align: justify;">Eerstens, jeugwerkloosheid: die skerp agteruitgang in werksekerheid en lewenstandaarde. Jongmense voel uitgesluit van stabiele werksgeleenthede, gaan gebuk onder ho&#235; lewenskoste en voel vervreem van tradisionele politieke prosesse. Die skoolgaande jeug is ook van mening dat onderbesteding op onderwysterrein plaasvind, wat hulle n&#243;g meer onvoorbereid gaan laat om die arbeidsmark te betree.</p></li><li><p style="text-align: justify;">Tweedens, die mislukking van openbare dienslewering en die gevolglike bevraagtekening van die staat se legitimiteit. Die gevoel het begin ontstaan dat die staat die sosiale kontrak tussen staat en burgery versaak het. Burgers in Europese state betoog toenemend teen die agteruitgang van openbare dienste &#8212; vervalle skole, oorbelaste gesondheidstelsels en besuinigingsgedrewe begrotingsbesnoeiings.</p></li><li><p style="text-align: justify;">Derdens is die onlangse onrus in Europese stede (van Parys tot Madrid en Lissabon) aangevuur deur 'n akute lewenskostekrisis &#8212; inflasie ten opsigte van noodsaaklike goedere, onbekostigbare energierekeninge en onbekostigbare behuising.</p></li><li><p style="text-align: justify;">Vierdens, die persepsie in baie Europese stede van 'n tweevlakgemeenskap: die elite floreer terwyl die werkersklasbevolkings en voorstedelike randgebiede afgeskeep word. Dit voed woede teen die landsregerings.</p></li></ul><p style="text-align: justify;">Daar is sekerlik ook nog ander oorsake &#8212; sommige wat die hoofstroommedia en liberale regerings dikwels eerder wil wegdink: Europa se immigrasiebedeling het tot 'n oorvloedige instroming van vreemdelinge (vreemd aan die tradisionele Westerse kultuur) aanleiding gegee. Assimilasie is meestal nie 'n opsie vir baie van die kulturele en godsdienstige groepe wat hulle in Europa gaan vestig het nie. Aangesien die Europe&#235;rs min of geen weerstand gebied het teen die verwatering van hul eie kulture &#8212; weens oordrewe verdraagsaamheid &#8212; het die inkomelinge daardie swakhede begin uitbuit ten einde hul eie sieninge en waardes op die Europese gasheerlande af te druk. Gewelddadige opstande bied uiters waardevolle geleenthede om die proses van oorname te versnel. Selfs uiters legitieme opstandigheid word aldus uitgebuit ten einde die groter doel van kulturele staatskaping in Europese state te bewerkstellig of te versnel.</p><p style="text-align: justify;">Onderliggende ekonomiese swakhede in Europa help ook die vervalprosesse aan. Europese ekonomiese groei is al lank ver onder wat dit behoort te wees en wat dit kan wees. Groot staatsskuldlaste en massiewe en onbekostigde maatskaplike ondersteuningsprogramme jaag skuldlaste op en demp ook produktiwiteit, omrede oordrewe maatskaplike staatsondersteuning dikwels privaatinisiatief en entrepreneurskap ontmoedig.</p><p style="text-align: justify;">Kom ons keer terug na Suid-Afrika. Sien lesers die ooreenkomste met Europa aan die hand van my analogie van die twee kampe?</p><ul><li><p style="text-align: justify;">Eerstens, jeugwerkloosheid van meer as 60% in Suid-Afrika: jongmense bevind hulle uitgesluit van stabiele werksgeleenthede, gaan gebuk onder ho&#235; lewenskoste en voel vervreem van tradisionele politieke prosesse wat hulle as nutteloos beskou om verandering mee te bring. Op onderwysterrein is die uitkomste in Suid-Afrika, veral onder die armer massas, uiters power, wat ons jeug n&#243;g meer onvoorbereid laat om die reeds beperkte arbeidsmark te betree.</p></li><li><p style="text-align: justify;">Tweedens, die mislukking van openbare dienslewering en die gevolglike bevraagtekening van die staat se legitimiteit. Die gevoel het begin ontstaan dat die staat die sosiale kontrak tussen staat en burgery versaak het. Burgers betoog toenemend teen die agteruitgang van openbare dienste &#8212; verkrummelende munisipale infrastruktuur, vervalle skole, 'n openbare gesondheidstelsel wat veel te wense oorlaat en oorstroom word deur hulpsoekendes, sowel as misdaadbekamping wat uiters gebrekkig is.</p></li><li><p style="text-align: justify;">Derdens word onrus in Suid-Afrika toenemend ook aangevuur deur 'n akute lewenskostekrisis &#8212; die koste van noodsaaklike goedere, onbekostigbare elektrisiteit en 'n steeds groter wordende behuisingstekort onder lae-inkomstegesinne, asook voortdurend stygende vervoerkoste.</p></li><li><p style="text-align: justify;">Vierdens bestaan daar ook in Suid-Afrika 'n toenemende persepsie van 'n tweevlakgemeenskap: die ANC-elite floreer terwyl die gewone burgers afgeskeep word. Dit voed woede teen die landsregering. Een van die min teenvoeters in Suid-Afrika wat tot dusver 'n totale landswye burgerlike opstand verhoed het, is die maatskaplike toelaes wat elke maand aan ongeveer 26 miljoen burgers uitbetaal word. Daar is egter geen twyfel dat die las daarvan onvolhoubaar is in 'n ekonomie wat nie groei nie en waarvan die belastingbasis voortdurend krimp. Die staat se voortdurende verhoging van staatskuld is allesbehalwe 'n volhoubare oplossing, omdat daar altyd 'n tyd van verrekening aanbreek wanneer skuld 'n land oor die afgrond laat stort (die oorskryding van die sogenaamde &#8220;indebtedness cliff&#8221;).</p></li><li><p style="text-align: justify;">Vyfdens kan Suid-Afrika se immigrasiekrisis ook nie buite rekening gelaat word nie. Die opkoms van bewegings soos March and March in 2026 en die daaropvolgende onrus in stedelike sentrums soos Durban en Soweto wys op 'n ineenstorting van die staat se monopolie op geweld, ten spyte daarvan dat dit konstitusioneel verskans is. Die staat het inteendeel grootliks 'n toeskouer geword. Wanneer burgers die polisi&#235;ring in eie hande neem, word die staat se versuim om orde te handhaaf en menseregte binne sy grense te beskerm 'n ernstige versuim van sy grondwetlike en internasionale verpligtinge.</p></li></ul><p style="text-align: justify;">Vergelyk ons nou Europa se situasie direk met di&#233; van Suid-Afrika, is daar baie onrusbarende ooreenkomste &#8212; soos reeds uit die voorgaande afgelei kon word &#8212; maar met onheilspellende Suid-Afrikaanse tendense wat die potensiaal het om Europa se stuwinge ver te oorskry.</p><p style="text-align: justify;">Europa het oor die algemeen sterk maatskaplike veiligheidsnette. Baie Europese state is welsynstate met werkloosheidsvoordele en universele gesondheidsorg wat ekonomiese onstabiliteit versag en relatiewe welgesteldheid verseker. Suid-Afrika se veiligheidsnet van maatskaplike toelaes vir miljoene laat die ontvangers daarenteen op sy beste naby aan die absolute armoedegrens, maar meestal nog steeds daaronder.</p><p style="text-align: justify;">Europese staatskapasiteit maak dat wetstoepassers meestal goed toegerus is om orde vinnig te herstel, indien die regering natuurlik die wil het om dit te doen (wat duidelik aanvanklik in Frankryk nie die geval was nie). Wetstoepassingsinstansies in Suid-Afrika is daarenteen dikwels oorbelas of onderbeman, wat lei tot 'n veiligheidsvakuum tydens grootskaalse onrus. Durban in 2021 was 'n goeie demonstrasie daarvan, en so ook die onlangse veldtog van March and March, wat dit laat lyk het asof burgerlike magte eerder as die Suid-Afrikaanse staat in beheer van 'n ernstige nasionale krisis was. Weermaglede moes selfs onlangs in Durban/KZN ontplooi word.</p><p style="text-align: justify;">In Europa is armoede meestal relatief ('n lae inkomste relatief tot die nasionale lewenstandaard). In Suid-Afrika is absolute armoede en voedselonsekerheid wydverspreide werklikhede.</p><p style="text-align: justify;">Die syfers vir gewelddadige misdaad in Europa is laag in vergelyking met di&#233; van Suid-Afrika. Suid-Afrika se buitengewoon ho&#235; daaglikse syfers vir gewelddadige misdaad maak onrus hier potensieel ook meer dodelik.</p><h2>Gevolgtrekking</h2><p style="text-align: justify;">Uitsluiting van die jeug, onbekostigbare lewenskoste, verswakkende openbare ondersteuning en dienste, sowel as wantroue in politieke leierskap, is universele dinamika wat tans Europese nasies ontwrig, maar wat terselfdertyd die potensiaal inhou vir groot ontwrigting in Suid-Afrika &#8212; selfs baie groter as in Europa. Sowel Europa as Suid-Afrika worstel ook met immigrasieprobleme, en Suid-Afrika se ongelyke inkomste- en welvaartverdeling laat Europa s&#8217;n uit 'n Suid-Afrikaanse oogpunt in relatiewe terme bykans goed lyk.</p><p style="text-align: justify;">Aangesien Suid-Afrika egter met 'n baie ho&#235;r basislyn van armoede, swakker staatskapasiteit en groter strukturele ongelykheid funksioneer, is die risiko van 'n vinnige meesleuring in destruktiewe onrus inherent ho&#235;r in Suid-Afrika as in Europa. Europa se betogings weerspie&#235;l 'n sosiale kontrak wat besig is om te erodeer, terwyl Suid-Afrika s'n 'n sosiale kontrak weerspie&#235;l wat nog nooit ten volle in die belang van die meerderheid gewerk het nie.</p><p style="text-align: justify;">Wat tans in Europa gebeur, is in geografiese terme duisende kilometers van Suid-Afrika verwyder. Wat sosiaal-maatskaplike, politieke en ekonomiese aangeleenthede aanbetref, toon die oorsaaklike faktore vir onrus en geweld in Europa en Suid-Afrika egter merkwaardige ooreenkomste. Dan het ons ook daadwerklik binne-in Suid-Afrika se grense 'n &#8220;Westerse kamp&#8221;, waarna ek ter inleiding verwys het, met &#8220;kampinwoners&#8221; wat al vir baie geslagte in Afrika bly, maar vir wie Westerse waardes &#8212; en wat hulle leer ken het as die Westerse beskawing &#8212; nog steeds na aan hulle harte l&#234;. Dit maak hulle nie mindere Afrikane nie, want hulle is diep gewortel in die Afrikagrond &#8212; soveel so dat sommige van hulle hulself na Afrika vernoem het om as Afrikaners bekend te staan.</p><p style="text-align: justify;">Dit laat 'n mens egter tog onwillekeurig dink dat Europese gebeure heel moontlik soortgelyke konsekwensies vir ons eie &#8220;Westerse kampinwoners&#8221; in Suid-Afrika kan inhou: naamlik vir diegene wat n&#237;&#233; bykans lekker kry oor die Europese gebeure nie.</p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170426257?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Nog artikels op </strong><em><strong>OntLaer</strong></em><strong>:</strong></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;0dd352d7-cb59-4a91-9ab2-8eda7b6c71de&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Nuutste grondhervormingspogings: Dieselfde ou foute&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:255295250,&quot;name&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Afgetredene met 'n lang geskiedenis van toegepaste sosio-ekonomiese ontwikkeling. Bevryde Afrikaner wat verby self-geseling beweeg het en glo dat ek vrygemaak is om my kultuurtrots en waardes uit te leef en uit te basuin wanneer dit van pas is.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/66f5077a-72b2-432c-8fb9-68846d9e9ea6_747x747.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:8443719}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T21:20:58.472Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bhzG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1d13cfa2-746a-4ea8-9637-0d92a8dba10d_4030x2266.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/nuutste-grondhervormingspogings-dieselfde&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222305258,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:3,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;ce57b7e7-3fb4-4989-b0e6-222ffec0911f&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die ANC se wrede onge&#235;rgdheid oor migrasie&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:255295250,&quot;name&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Afgetredene met 'n lang geskiedenis van toegepaste sosio-ekonomiese ontwikkeling. Bevryde Afrikaner wat verby self-geseling beweeg het en glo dat ek vrygemaak is om my kultuurtrots en waardes uit te leef en uit te basuin wanneer dit van pas is.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/66f5077a-72b2-432c-8fb9-68846d9e9ea6_747x747.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:8443719}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-22T17:12:19.778Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!QoU6!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5fceee2c-a1de-4459-948b-e03ab694eb08_1200x858.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-anc-se-wrede-ongeergdheid-oor&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:221595438,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:5,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;8dc5dcba-e815-4c24-b746-d026d995a37e&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Versigtiger met &#8220;volksmoord&#8221;&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:255295250,&quot;name&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Afgetredene met 'n lang geskiedenis van toegepaste sosio-ekonomiese ontwikkeling. Bevryde Afrikaner wat verby self-geseling beweeg het en glo dat ek vrygemaak is om my kultuurtrots en waardes uit te leef en uit te basuin wanneer dit van pas is.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/66f5077a-72b2-432c-8fb9-68846d9e9ea6_747x747.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:8443719}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-08T19:12:15.893Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!OBIG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb4020076-a85b-49b5-9a05-780b5a265ac1_1422x946.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/versigtiger-met-volksmoord&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:218889085,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:4,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/169553153?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p><strong>INTEKEN OPSIES:</strong></p><p>Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang &#8211; weekliks of daagliks &#8211; en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/account&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Daagliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:&quot;button-wrapper&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary button-wrapper" href="https://www.ontlaer.co.za/account"><span>Ontvang Daagliks</span></a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/subscribe&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Weekliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/subscribe"><span>Ontvang Weekliks</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Vlamme by Voortrekkermonument benadruk brose erfenis]]></title><description><![CDATA[Brand beklemtoon dringende behoefte aan erfenisbewaring.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/vlamme-by-voortrekkermonument-benadruk</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/vlamme-by-voortrekkermonument-benadruk</guid><dc:creator><![CDATA[Du Preez de Villiers]]></dc:creator><pubDate>Thu, 05 Nov 2026 21:33:05 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!oauJ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F066e38fe-d6ea-4e9f-829f-2ac16cc82ba4_720x1280.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="image-gallery-embed" data-attrs="{&quot;gallery&quot;:{&quot;images&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/066e38fe-d6ea-4e9f-829f-2ac16cc82ba4_720x1280.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ce7f07f2-a53f-4cf3-9b70-05cddf1ed44c_2758x1542.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/9e845024-8fdb-4654-9083-5022dca4a3a9_1280x960.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/a131b82e-a0ca-4531-bbea-6d9f33504e91_1280x960.jpeg&quot;}],&quot;caption&quot;:&quot;Die brand op die Voortrekkermonument-terrein het groot skade aan die weiding en infrastruktuur aangerig. (Foto's: Johan Oberholzer en Ni&#235;l Langner)&quot;,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;staticGalleryImage&quot;:{&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/e9260054-fba5-4115-8524-4bdc426a8581_1456x1456.png&quot;}},&quot;isEditorNode&quot;:true}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170624323?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div></div></div></div></figure></div><p style="text-align: justify;">'n Veldbrand wat onlangs op die Voortrekkermonument-terrein gewoed het, het die broosheid van Suid-Afrika se historiese erfenisbakens opnuut in die kollig geplaas en die groot verantwoordelikheid beklemtoon wat dit verg om die Afrikaner se erfenis vir toekomstige geslagte te bewaar.</p><p style="text-align: justify;">Wat aanvanklik as 'n laerisiko-voorval beskou is, het weens uiters dro&#235; veldtoestande, skielike veranderings in windrigting en windsnelhede van tot 24 km/h vinnig in 'n krisis ontaard. Hoewel Kultuurtuiste-personeel met brandbestrydingsopleiding onmiddellik gemobiliseer is, het die werklike omvang van die bedreiging hulle verras. Die vlamme het in 'n stadium tot teenaan De Kroonkamer, 'n spogfasiliteit met 'n grasdak, gewoed. Danksy die samewerking van die gemeenskap en die vinnige ingryping van verskeie brandbestrydingsdienste en vrywilligers kon 'n groot ramp afgeweer word. Daar is tot diep in die vroe&#235; oggendure gespook om die brand onder beheer te bring.</p><p style="text-align: justify;">Wonder bo wonder is geen geboue of onvervangbare erfenisskatte beskadig nie. Die brand het egter groot skade aan die terrein se krag- en waterinfrastruktuur aangerig. Hierdie voorval &#8211; die eerste soortgelyke brand sedert Oktober 2023 &#8211; het gewys hoe vinnig 'n risikoprofiel kan verander wanneer die elemente draai.</p><p style="text-align: justify;">Hoewel 'n versekeringseis ingedien is, sal die uitbetaling daarvan nie voldoende wees om die nodige opgraderings aan brandbeheer- en brandbestrydingsstelsels te finansier nie. Die voorval het opnuut die Voortrekkermonument se finansi&#235;le uitdagings blootgel&#234; en die dringende behoefte aan gemeenskapsondersteuning beklemtoon. Vir die Kultuurtuiste, wat die Voortrekkermonument, FAK, die Erfenisstigting, die Bloedrivier-erfenisterrein en Udolpho-Rivierplaas insluit, is dit 'n werklikheid wat daagliks die hoof gebied moet word.</p><p style="text-align: justify;"></p><h3><strong>Nasionale baken deur selfdoen in stand gehou</strong></h3><p style="text-align: justify;">Die Voortrekkermonument is veel meer as 'n indrukwekkende argitektoniese landmerk. Dit is 'n amptelike graad 1-erfenisterrein kragtens die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (Wet 25 van 1999). Hierdie wet plaas 'n duidelike verantwoordelikheid op owerhede om nasionale erfenisbates van uitsonderlike waarde vir die nageslag te bewaar en te bevorder. Die Monument bewaar die herinnering aan een van die belangrikste tydperke in Suid-Afrika se geskiedenis &#8211; die Groot Trek.</p><p style="text-align: justify;">Tog word die Voortrekkermonument, ten spyte van sy statut&#234;re status, slegs deur die harte en hande van die gemeenskap en toeriste gedra, sonder 'n sent staatsteun. Dit plaas 'n enorme verantwoordelikheid op 'n instelling wat nie bloot 'n toeriste-aantreklikheid bestuur nie, maar ook 'n historiese terrein, 'n natuurreservaat, 'n museum, biblioteek, argief, opvoedkundige programme en verskeie gemeenskapsaktiwiteite moet onderhou.</p><p style="text-align: justify;">Hierdie situasie staan in skerp kontras met di&#233; van Vryheidspark, wat reg oorkant die pad gele&#235; is. As openbare instelling ontvang Vryheidspark jaarliks etlike miljoene rand in staatsfinansiering deur begrotingstoewysings van die departement van sport, kuns en kultuur.</p><h3 style="text-align: justify;"><strong>Die krag van die gemeenskap</strong></h3><p style="text-align: justify;">Sonder staatshulp steun die Voortrekkermonument swaar op toerisme-inkomste en die getroue ondersteuning van gewone Afrikanerfamilies. Dit is die maandelikse bydraes van R50 en R100 van &#8220;Vriende van die Monument&#8221; wat help om die wiele aan die rol te hou.</p><p style="text-align: justify;">Hierdie getroue bydraes stel die Kultuurtuiste in staat om basiese instandhouding van die Monument, infrastruktuur en natuurreservaat te behartig, salarisse te betaal, sekuriteit te handhaaf en historiese argiewe, museums en kunswerke te beveilig en te konserveer.</p><p style="text-align: justify;">Suid-Afrika se uitdagende ekonomiese klimaat plaas egter ook hierdie vrywillige ondersteuning onder druk. Namate huishoudelike begrotings krimp en lewenskoste deur die dak skiet, daal die Monument se inkomste, wat die instelling noodsaak om belangrike instandhoudings- en bewaringsprojekte uit te stel.</p><h3 style="text-align: justify;"><strong>Makro-ekonomiese en geopolitieke druk op toerisme</strong></h3><p style="text-align: justify;">Histories het die Monument 'n groot aantal internasionale besoekers gelok. Die afgelope paar jaar het toeristegetalle egter onder druk gekom weens twee hoofredes.</p><p style="text-align: justify;">Eerstens veroorsaak die persepsie van ho&#235; misdaadvlakke in Gauteng dat oorsese toeriste, veral uit Europa en die VSA, die provinsie dikwels vermy. In plaas daarvan verkies baie om hul tyd in die Wes-Kaap (Kaapstad en die Wynlande) of in die Krugerwildtuin deur te bring, waar die persepsie van veiligheid sterker is.</p><p style="text-align: justify;">Tweedens het die voortslepende geopolitieke konflik in die Midde-Ooste gelei tot wisselvalligheid in internasionale brandstofpryse en lugdienstariewe. Die stygende koste van internasionale vlugte maak langafstandreise na Suid-Afrika minder bekostigbaar vir baie gesinne, wat weer 'n direkte impak op besoekersgetalle het. Desondanks ontvang die Monument steeds nagenoeg 75 000 besoekers per jaar van reg oor die w&#234;reld.</p><h3 style="text-align: justify;"><strong>Infrastruktuur en veiligheid</strong></h3><p style="text-align: justify;">Die Monument is binne 'n digbegroeide natuurreservaat met 'n grenslyn van sowat 7 km gele&#235;. Die beveiliging daarvan verg aansienlike hulpbronne. 'n Elektronies gemoniteerde grensheining sal die druk op sekuriteitspersoneel verlig, veiligheidsrisiko's verminder en die instelling se reputasie as 'n veilige en gesinsvriendelike toeristebestemming versterk.</p><p style="text-align: justify;">Ten einde elektrisiteitkoste te bespaar, het die Monument 'n sonkragfasiliteit van R8 miljoen opgerig. Die projek is egter gefinansier en die terugbetaling daarvan plaas verdere druk op die organisasie se finansies. Verder word miljoene rande benodig vir dringende herstelwerk aan die Monument se dakstruktuur om ernstige waterlekkasies te voorkom. Dis nie luukse uitgawes nie, maar noodsaaklike beleggings om die terrein se infrastruktuur te beskerm, die besoekerservaring te verbeter en die Monument se voortbestaan te verseker.</p><p style="text-align: justify;">Die geldelike druk is nie tot Pretoria beperk nie. Die Bloedrivier-erfenisterrein in KwaZulu-Natal, wat ook deur die Kultuurtuiste bestuur word, ervaar soortgelyke uitdagings. Waar die staat voorheen 'n jaarlikse subsidie van nagenoeg R400 000 verskaf het, is hierdie ondersteuning intussen gestaak. Vandag sukkel Bloedrivier om finansieel volhoubaar te bly.</p><p style="text-align: justify;">Die onderhoud van die 64 bronswaens, die museum, besoekersgeriewe soos 'n gastehuis en die terrein plaas toenemende druk op die bestuur. Die terrein het boonop in Augustus onder brandstigting deurgeloop wat infrastruktuur beskadig het.</p><h3 style="text-align: justify;"><strong>'n Bruisende hart vir gesinne, gemeenskap</strong></h3><p style="text-align: justify;">Nieteenstaande hierdie uitdagings verrig die personeel van die Kultuurtuiste merkwaardige werk om die instelling volhoubaar te ontwikkel. In 2021 is 'n dinamiese strategie van stapel gestuur om die Voortrekkermonument-terrein te ontwikkel tot 'n lewendige Kultuurtuiste &#233;n moderne ontspanningsbestemming waar Afrikaners en ander besoekers hul kultuur kan beleef en die natuur kan geniet.</p><p style="text-align: justify;">Die 341 hektaar-reservaat bied vandag goed versorgde bergfietsroetes vir beginners en ervare ryers, asook draf- en staproetes wat deur die inheemse bosveld en verby historiese bakens kronkel. Die weeklikse Parkrun lok ook honderde fiksheidsgeesdriftiges Saterdae na die terrein. Besoekers kan ook wild soos swartwildebeeste, rooibokke, blesbokke en sebras in die hart van die stad besigtig.</p><p style="text-align: justify;">Vir gesinne met kinders bied die plaaswerf 'n besondere ervaring waar jong besoekers kan perdry en mak diere voer en vertroetel. Die Skool op Wiele-restaurant bied 'n unieke eetervaring met 'n nostalgiese skooltema, terwyl die Boeremark, wat op die laaste Saterdag van elke maand plaasvind, vars produkte, handwerk en tradisionele boerekos aan besoekers bied.</p><p style="text-align: justify;">Die Kultuurtuiste bevorder die Afrikaner se kultuur deur geleenthede soos die Mampoerfees, Erfenisdagvieringe en Geloftedag. Die verskeidenheid fasiliteite, waaronder Fort Schanskop-amfiteater, verskeie lapas, die Kruger-galery, Voortrekkersaal, 'n pragtige kapel, die FAK-Liedjietuin en De Kroonkamer, maak dit ook 'n ideale bestemming vir enigiets van intieme funksies tot groot feeste en kongresse.</p><p style="text-align: justify;">Die Toekomsbou Museumteater benut oudiovisuele tegnologie en akteurs om geskiedenis op 'n boeiende en toeganklike wyse aan besoekers oor te dra, terwyl die eerste Afrikaanse Ontsnapkamer vir heerlike spanpret en kopkrap sorg.</p><p style="text-align: justify;">Onder die Senotaafsaal vertel die Vrijheidsreis-museum die verhaal van die Groot Trek en die Voortrekkermonument aan die hand van oorspronklike geskiedkundige voorwerpe. Besoekers kan onder meer die bebloede broek sien wat Sarel Cilliers tydens Vegkop gedra het, die tafel waar Dingaan en Piet Retief onderhandel het, en die kleimakette wat as grondslag vir die beroemde fries gedien het.</p><h3 style="text-align: justify;"><strong>'n Oproep tot die gemeenskap</strong></h3><p style="text-align: justify;">Die Voortrekkermonument is nie net 'n klipmonument uit die verlede nie. Dit is 'n lewende ruimte waar 'n gemeenskap sy identiteit vier, sy geskiedenis bewaar en aan sy toekoms bou. Die onlangse brand by die Monument het gewys hoe kwesbaar hierdie baken kan wees, maar ook wat moontlik is wanneer mense hul kragte saamsnoer.</p><p style="text-align: justify;">Sonder staatsondersteuning rus die verantwoordelikheid om hierdie Monument vir toekomstige geslagte te bewaar grootliks op die skouers van die gemeenskap self. Die Kultuurtuiste bedank elke vriend, borg en donateur wat help om hierdie erfenisbaken in stand te hou.</p><p style="text-align: justify;">Alle Afrikaners, gesinne en vriende vir wie die toekoms van ons erfenis belangrik is, word uitgenooi om die Voortrekkermonument te besoek, die natuur te geniet, die plaaswerf te ervaar, die geskiedenis te ontdek en deel te word van 'n gemeenskap wat aktief aan die toekoms bou.</p><p style="text-align: justify;">Word vandag nog 'n <em>Vriend van die Monument</em> deur 'n maandelikse bydrae te maak. Deur die Kultuurtuiste te ondersteun, help ons om te verseker dat hierdie trotse erfenisbaken nie net behoue bly nie, maar ook vir geslagte kan groei en floreer.</p><p style="text-align: justify;">Besoek <a href="https://vtm.org.za/donasies/">vtm.org.za</a> vir meer inligting.</p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170426257?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Nog artikels op </strong><em><strong>OntLaer</strong></em><strong>:</strong></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;d2a95e95-eff8-4904-9cd6-0ed8a3480a30&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;UJ-pryse: Meertaligheid laat Afrikaans groei&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:365194998,&quot;name&quot;:&quot;lezli&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Media-navorser en kopieskrywer met &#8217;n meestersgraad in media. Ek werk met identiteit en woorde. Hierdie Substack is my persoonlike lees van die Afrikaanse media, identiteit, kultuur, en die drie dubbele knoop hiervan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7bfe2fb0-5007-4613-926c-38751bd29c46_1176x1179.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;Am I right?&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:5634654}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-18T04:18:39.774Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!85d_!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc9818388-384d-4f97-9b3a-fb6badc4efa5_1200x630.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/uj-pryse-meertaligheid-laat-afrikaans&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:215170299,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:5,&quot;comment_count&quot;:3,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;25685ecb-ca8a-422a-9383-d1304377df8f&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;'n Beskawingsvertolking van die w&#234;reldpolitiek teen die agtergrond van eietydse gebeure&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:83901005,&quot;name&quot;:&quot;Koos Malan&quot;,&quot;bio&quot;:null,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ca25cf04-9a26-4053-b469-14d4261df3ee_96x96.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-03T18:40:01.386Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!CsUJ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F428a9846-bf87-45e6-ba0e-396509970b0e_1535x1024.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/n-beskawingsvertolking-van-die-wereldpolitiek&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:213670822,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:4,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;8817fcb4-abaf-4b7c-8e05-c0f3cd730a49&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Kerk en Kuns&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:372088101,&quot;name&quot;:&quot;Hilde Kruger&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;'n Grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer. Ek skryf ook so nou en dan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c8e805d5-29b8-4d0c-a600-3b889b0ef7c3_960x640.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-08-27T20:25:30.352Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XZZR!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F359e3947-42a1-4c38-8c7a-5ef2d4482b1f_1200x800.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/kerk-en-kuns&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:212824112,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:7,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/169553153?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p><strong>INTEKEN OPSIES:</strong></p><p>Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang &#8211; weekliks of daagliks &#8211; en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/account&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Daagliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:&quot;button-wrapper&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary button-wrapper" href="https://www.ontlaer.co.za/account"><span>Ontvang Daagliks</span></a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/subscribe&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Weekliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/subscribe"><span>Ontvang Weekliks</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[JOHAN HEINRICH LEEUW: Soewereiniteit is 'n kontrak]]></title><description><![CDATA[Hoe kunsmatige intelligensie stilweg die mag van die staat asook die individu oorneem, en wat dit vir Suid-Afrika se toekoms beteken.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/johan-heinrich-leeuw-soewereiniteit</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/johan-heinrich-leeuw-soewereiniteit</guid><dc:creator><![CDATA[Heinrich Leeuw]]></dc:creator><pubDate>Thu, 05 Nov 2026 21:16:00 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iARQ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F10bb26e2-7c1f-4495-b02d-7a00864030af_1200x737.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iARQ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F10bb26e2-7c1f-4495-b02d-7a00864030af_1200x737.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iARQ!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F10bb26e2-7c1f-4495-b02d-7a00864030af_1200x737.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iARQ!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F10bb26e2-7c1f-4495-b02d-7a00864030af_1200x737.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iARQ!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F10bb26e2-7c1f-4495-b02d-7a00864030af_1200x737.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iARQ!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F10bb26e2-7c1f-4495-b02d-7a00864030af_1200x737.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iARQ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F10bb26e2-7c1f-4495-b02d-7a00864030af_1200x737.jpeg" width="1200" height="737" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/10bb26e2-7c1f-4495-b02d-7a00864030af_1200x737.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:737,&quot;width&quot;:1200,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:155993,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/223680499?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F10bb26e2-7c1f-4495-b02d-7a00864030af_1200x737.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iARQ!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F10bb26e2-7c1f-4495-b02d-7a00864030af_1200x737.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iARQ!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F10bb26e2-7c1f-4495-b02d-7a00864030af_1200x737.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iARQ!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F10bb26e2-7c1f-4495-b02d-7a00864030af_1200x737.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iARQ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F10bb26e2-7c1f-4495-b02d-7a00864030af_1200x737.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170624323?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></div></figure></div><p style="text-align: justify;">In Julie 2026 het iemand in Pageland, Suid-Carolina, twee kamerapale omgesaag. Die polisie het die publiek gevra om te help om die dader op te spoor. Dit was nie 'n alleenstaande geval nie. By Mount Pleasant is binne minder as 'n maand twee soortgelyke kameras afgesaag, in Irmo is skuim oor die lense gespuit, en die stad Framingham in Massachusetts het sy staatskontrak eenvoudig gekanselleer. Almal het dieselfde ding gemeen: 'n Flock-kamera, 'n toestel wat elke motor se nommerplaat lees en onthou wat volgens die polisie net benut word om &#8220;misdadigers op te spoor&#8221;.</p><p style="text-align: justify;">Die kamera is die sigbare deel. Die res is 'n stelsel van rekenaars, databasisse en kontrakte wat die meeste mense nooit sien nie. My honneursnavorsing in Politieke Wetenskap aan Unisa stel een argument: regerings besit nie meer die gereedskap waarmee hulle regeer nie. Hulle huur dit by private maatskappye, en die wetgewing wat dit moes beteuel, kom elke keer te laat. Ek noem dit die &#8216;regulatory foreclosure thesis&#8217;. Hierdie artikel verduidelik wat dit beteken, wys waar dit reeds gebeur, en vra wat Suid-Afrika daaraan kan doen voordat dit te laat is.</p><h3><strong>Die Wet Loop agter, en die Gaping Word Groter</strong></h3><p style="text-align: justify;">Internasionale betrekkinge het nog altyd oor mense gehandel. Dit gaan oor hoe mense en die state wat hulle verteenwoordig, met mekaar onderhandel, oorlog voer en vrede sluit. Kunsmatige intelligensie verander hierdie dinamiek in sy totaliteit. Die vraag is nie meer net hoe state met mekaar onderhandel nie, maar of daar nog 'n mens is wat werklik toesig hou oor die besluite wat gemaak word.</p><p style="text-align: justify;">Die kern van die probleem is wat ek &#8216;decision compression&#8217; noem. Tegnologie ontwikkel in maande, terwyl wetgewing en verdrae jare neem. Die gaping groei dus, en dit krimp nie. Daar is &#700;n tweede kragtige rede: &#700;n wapenwedloop, soortgelyk aan di&#233; van die Koue Oorlog, maar nou in wat Intelligence na verwys as MAD (Mutually Automated Destruction). Dit is die opvolger van Mutually Assured Destruction, die kernafskrikkingsbeginsel wat in die 1960&#8217;s posgevat het en tydens die Kubaanse missielkrisis van 1962 sy grootste toets gehad het. Sowat 60 lande het in 2024 'n nie-bindende bloudruk vir milit&#234;re KI-gebruik onderskryf, maar China het nie. Wanneer die VSA, China en Rusland elkeen weet dat selfbeperking 'n voordeel aan die ander gee, beperk niemand homself nie. Ek noem dit die &#8216;deregulation ratchet&#8217;. So te s&#234; dat hierdie verskynsels net in een rigting span en al hoe strenger raak.</p><p style="text-align: justify;">Die menslike koste is reeds meetbaar. Tydens die Iran-konflik van 2026 het 'n Tomahawk-missiel 'n laerskool in Minab getref. Berigte noem 168 dooies, en 'n voorlopige ondersoek het die skuld grotendeels by verouderde data van die Amerikaanse Sentrale Bevelvoering gel&#234;. In Gaza het die Israeliese weermag volgens joernalistieke berigte stelsels genaamd &#8216;Gospel&#8217; en &#8216;Lavender&#8217; gebruik, laasgenoemde wat na bewering sowat 37 000 mense as moontlike teikens aangedui het. Israeliese offisiere het self na die sisteem as 'n &#8220;massamoordfabriek&#8221; verwys. Die menslike ontleder wat elke teiken moes goedkeur, het dikwels net sowat 20 sekondes gehad. Dit is nie toesig nie. Dit is 'n stempel.</p><p style="text-align: justify;">Hier kom 'n kernbegrip van my navorsing in: Predictive Authoritarianism. Dit beteken dat die logika van die slagveld, om iemand op grond van statistiese waarskynlikheid as 'n bedreiging te merk voordat hy iets gedoen het, na die regering van gewone burgers migreer. China se &#8220;social credit system&#8217; is die wereld se pioniermodel. Die ironie is dat liberale demokrasie&#235; self die kommersi&#235;le gegewensonttrekking uitgevind het wat Shoshana Zuboff as toesigkapitalisme beskryf het, en dit nou in 'n regeringslogika herinvoer wat nouliks onderskeibaar is van die outorit&#234;re model waarteen hulle hulself gedefinieer het. Cambridge Analytica het getoon wat daarmee kan gebeur: persoonlike data van tot 87 miljoen Facebook-gebruikers is gebruik om politieke boodskappe te mikro-teiken, sonder dat 'n staat daarby betrokke was.</p><h3><strong>Drie Denkers in 'n Neutedop</strong></h3><p style="text-align: justify;">My argument leun op drie denkers. Michel Foucault se idee van biopolitiek, soos uitgebrei deur Antoinette Rouvroy en Thomas Berns, beskryf hoe die staat jou nie meer as 'n persoon sien nie, maar as 'n &#8220;statistiese dubbelganger&#8221;: 'n klomp datapunte oor jou liggaam, jou geld, jou bewegings en jou soektogte op die internet. Antonio Gramsci verduidelik hoe sulke stelsels aanvaarbaar word: nie met geweld nie, maar deur die taal van &#8220;doeltreffendheid&#8221; en &#8220;veiligheid&#8221; so gewoon te maak dat niemand dit meer bevraagteken nie. En Robert Keohane se liberale instellingsteorie veronderstel dat internasionale organisasies uiteindelik sal inhaal. Ek verwerp daardie hoop.</p><p style="text-align: justify;">Die verskil tussen agterstand en toesluiting is die hele punt. Agterstand beteken dat die wet uiteindelik kan inhaal. Toesluiting beteken dat die afstand groei by wyse van ontwerp, omdat elke nuwe stelsel wat 'n regering aanskakel die afhanklikheid verdiep wat die wet sou moes uitroei. Die regering wat moet reguleer, is die grootste kli&#235;nt van die tegnologie wat gereguleer moet word.</p><p style="text-align: justify;">Waarom bly dit grootliks onopgemerk? Die ekonoom Anthony Downs het dit rasionele onkunde of &#8216;rational ignorance&#8217; genoem: die meeste mense stel net belang in politieke kwessies wat hulle persoonlik raak, omdat inligting inwin tyd kos. 'n Nommerplaatskandeerder of 'n belastingstelsel raak jou nie vandag nie, en daarom vra niemand vrae voor dit te laat is nie. Hierdie rasionele onkunde word vererger deur sosiale media, kunsmatige intelligensie en die spoed waarteen tegnologie inligting en dienste lewer. Mense leef vir gemak bo alles. Wanneer alles binne sekondes beskikbaar is, voel die moeite om inligting krities te verwerk of die aksies van die staat te bevraagteken al hoe minder die tyd werd. Dit is fundamenteel vir burgerlike vryheid, want &#700;n ingeligte burgery is die voorwaarde daarvoor. Wanneer di&#233; vryheid ontneem word, of mense dit vrywillig prysgee, is dit presies wat Gramsci se hegemonie-begrip uitwys: mag wat nie op dwang rus nie, maar op instemming.&#8221;</p><h3><strong>Palantir en die gesondheidsdiens</strong></h3><p style="text-align: justify;">Palantir se Foundry-platform het as 'n sakeprogram begin, maar dien vandag as die &#8220;bedryfstelsel&#8221; van regerings. In 2023 het Brittanje 'n sewejaarkontrak van &#163;330 miljoen aan 'n konsortium onder Palantir se leiding toegeken vir die nasionale gesondheidsdiens (NHS) se Federated Data Platform. Die deur is egter jare vroe&#235;r oopgemaak, tydens COVID-19. Volgens die regsorganisasie Foxglove is die &#8220;Covid Datastore&#8221;-kontrak onder noodaankoopre&#235;ls toegeken en eers na regsaksie openbaar. Die eerste drie maande het &#163;1 gekos. Daarna het verlengings van miljoene ponde gevolg, sonder mededingende tender.</p><p style="text-align: justify;">Die maatskappy was nie skaam oor sy strategie nie. Interne briefwisseling wat deur Bloomberg gepubliseer is, wys dat Palantir se Britse hoof, Louis Mosley, dit beskryf het as om &#8220;hulle pad in te koop&#8221; en klein NHS-verskaffers op te koop om politieke weerstand af te breek. Ek lees dit as 'n handboekvoorbeeld van hoe krisistye werk: noodmagte word selde teruggegee nadat die krisis verby is.</p><p style="text-align: justify;">Dan is daar die slot. Die NHS bly op papier die databeheerder, maar klousule 16.1 van die kontrak bepaal dat dit geen eienaarskap oor Palantir se intellektuele eiendom het nie. NHS-ontleders het berig dat hulle kode moet skryf wat basies net met Foundry werk. Dit beteken dat die staat nie kan wegstap sonder om die hele stelsel van voor af te bou nie, en ook nie kan nagaan of die algoritmes billik is nie, omdat die kode vir sy eie personeel onleesbaar is.</p><p style="text-align: justify;">Die belofte van privaatheid het ook nie standgehou nie. Daar is aan die publiek ges&#234; dat data anoniem en ge&#235;nkripteer sou wees, maar verslae in 2026 het getoon dat Palantir toegang tot rou, identifiseerbare pasi&#235;ntedata gekry het. 'n Interne NHS-opsomming het self gewaarsku dat dit 'n risiko van verlies aan openbare vertroue inhou. Dokumente wat deur inligtingsversoeke verkry is, wys verder dat 'n kennisgewing van Junie 2025 vir 'n privaat vergadering tussen die Britse gesondheidsminister en Palantir die voorgenome hersiening van die regulasies oor vertroulike pasi&#235;ntinligting as 'n moontlike geleentheid beskryf. Privaatheid was dus die middel waarmee openbare instemming verkry is, en is daarna stilweg opgegee.</p><p style="text-align: justify;">Die gevaarlikste skakel is die een tussen siviele en milit&#234;re gebruik. In Julie 2025 het Mosley voor 'n Britse parlement&#234;re komitee bevestig dat Foundry in milit&#234;re omgewings saam met Palantir se oorlogsplatform, Gotham, gebruik word, en dat data tussen die twee &#8220;naatloos&#8221; kan beweeg. Die parlementslid wat hom ondervra het, het ges&#234; dit klink soos 'n ja. Niemand het dit betwis nie. Drie maande tevore het die Amerikaanse immigrasiediens ICE reeds 'n kontrak van $30 miljoen aan Palantir toegeken vir ImmigrationOS, 'n stelsel wat die hele proses van identifikasie tot verwydering stroomlyn. In Brittanje alleen het die nuuswebwerf The Nerve ten minste 34 staatskontrakte ter waarde van sowat &#163;670 miljoen getel.</p><h3><strong>Anthropic en die Pentagon</strong></h3><p style="text-align: justify;">Die tweede gevallestudie draai die prentjie om. Hier is die staat nie die koper wat sy soewereiniteit weggee nie, maar die mag wat dwing. In 2026 het die Amerikaanse Departement van Oorlog Anthropic, die maatskappy agter Claude, gevra om sy KI vir &#8220;alle wettige doeleindes&#8221; beskikbaar te stel. Anthropic het geweier om twee gebruike toe te laat: massa-toesig oor Amerikaners en volledig outonome wapens. Die maatskappy se tegnologie was nie onbelangrik nie. Sy toetsmodel Mythos het 'n 27 jaar oue kwesbaarheid in die uiters veilige OpenBSD-bedryfstelsel gevind, en die Britse KI-veiligheidsinstituut het gerapporteer dat dit 30% van 'n gesimuleerde 32-stap korporatiewe netwerkaanval kon voltooi, 'n taak wat menslike kundiges sowat 20 uur sou neem om te voltooi.</p><p style="text-align: justify;">Anthropic se uitvoerende hoof, Dario Amodei, het 'n skerp punt gemaak: die Amerikaanse regering kan reeds kommersi&#235;le datastelle koop om massa-toesig sonder 'n lasbrief te doen, wat tegnies wettig is net omdat die wetgewing nie met die tegnologie bygehou het nie. KI maak van so 'n versameling data 'n instrument vir toesig op groot skaal. Die weiering was dus nie teen milit&#234;re gebruik as sodanig nie, maar teen 'n onbeperkte oordrag van die reg om te bepaal wat die tegnologie mag doen.</p><p style="text-align: justify;">Op 5 Maart 2026 het die Pentagon Anthropic formeel as 'n &#8220;voorsieningskettingrisiko&#8221; geklassifiseer, 'n etiket wat tot dusver vir buitelandse teenstanders soos Huawei gereserveer was. Dit was die eerste keer dat 'n Amerikaanse maatskappy dit gekry het. 'n Federale regter in Kaliforni&#235;, Rita Lin, het die klassifikasie later daardie maand voorlopig geblokkeer en dit klassieke onwettige vergelding teen vryheid van spraak genoem. Maar die staat se hande is nie gebind nie: dit kan eenvoudig ophou om Claude te gebruik. 'n Parallelle saak voor die app&#232;lhof in Washington het 'n ander verloop gehad. Die hof het aanvanklik geweier om die klassifikasie op te skort, en volgens berigte het dit op 25 September 2026 die klassifikasie gehandhaaf, hoewel die eerste uitspraak vir eers van krag sou bly. Anthropic het op 13 Oktober om 'n herverhoor gevra. Die Pentagon se ondersekretaris Emil Michael het intussen herhaal dat die klassifikasie van krag bly.</p><p style="text-align: justify;">Na Anthropic se weiering het OpenAI die gaping gevul en die &#8220;alle wettige gebruik&#8221;-standaard aanvaar, in ruil vir beheer oor sy eie veiligheidsfilters. Dit is die ratel in aksie. Een maatskappy se beginsel het 'n prys gehad, en 'n mededinger het dit nie betaal nie. Daar is nog 'n voorval wat my argument versterk. Op 12 Junie 2026 het Anthropic toegang tot sy nuutste modelle, Fable 5 en Mythos 5, opgeskort om aan Amerikaanse uitvoerbeheermaatre&#235;ls van die Departement van Handel te voldoen. Die Departement het die beheermaatre&#235;ls op 30 Junie opgehef en toegang is op 1 Julie herstel. Die les is dat 'n staat nie 'n KI-model hoef te koop om dit te beheer nie. Hy kan dit aan- en afskakel.</p><h3><strong>Flock: dieselfde logika op die straathoek</strong></h3><p style="text-align: justify;">Terug by die kameras. Flock Safety bedryf na bewering meer as 100 000 kameras in die VSA en werk met meer as 6 000 polisie-agentskappe saam. Die maatskappy beweer dat die kameras net nommerplate herken, nie gesigsherkenning doen nie en nie mense volg nie. Tog het joernaliste Flock se eie opleidingsvideo&#8217;s gevind waarin polisiebeamptes verdagtes &#8220;van plek tot plek&#8221; volg. 'n Ondersoekende verslaggewer in Atlanta het gevind dat sommige Flock-kameras ontwerp is om mense te volg terwyl hulle te voet loop. Die polisie hoef gewoonlik nie 'n lasbrief te h&#234; om die data te deursoek nie.</p><p style="text-align: justify;">Die sekuriteitsprobleme is ewe onrusbarend. 'n Navorser, Benn Jordan, het in Desember 2025 sowat 70 Flock-kameras gevind wat sonder wagwoord op die oop internet gestroom het. Daar is berigte van beamptes wat toegang misbruik het, onder meer in Alabama. In Augustus 2026 het Flock aangekondig dat dit verpligte oudits en korter verstekbergingstye sal invoer. Dit is die patroon wat my navorsing voorspel: die versekering kom n&#225; die skandaal, en die nuwe re&#235;ls word deur die maatskappy self geskryf. In Littleton, Massachusetts, het stadsamptenare volgens berigte ontdek dat Flock-kameras heraktiveer het wat die stad afgeskakel het, sonder om hom in te lig.</p><p style="text-align: justify;">Flock is 'n klein weergawe van die groot prentjie. Elke stad wat aansluit, maak die netwerk meer werd en dit moeiliker om te verlaat. Die staat betaal 'n intekengeld vir 'n instrument wat hy nie besit nie, nie ten volle kan ouditeer nie en nie sonder groot ontwrigting kan afskakel nie. Dit is vendor lock-in, net op 'n straathoek.</p><h3><strong>Die nuutste KI-stelsels</strong></h3><p style="text-align: justify;">Die tegnologie waaroor ek in my navorsing skryf, het sedert Augustus alweer verskuif. Volgens een opsporingsdiens is in September 2026 sowat 23 nuwe modelle van 15 verskaffers vrygestel, en in Oktober het BenchLM 20 modelle van 16 verskaffers bevestig. Google het Gemini 4 Argon op 13 Oktober vir die publiek vrygestel, twee weke n&#225; 'n beperkte vrystelling aan kuberverdedigers deur sy Fairwind-program. Dit herinner sterk aan Project Glasswing, waarin Anthropic sy kragtigste kuberkundige model slegs met geverifieerde infrastruktuuroperateurs gedeel het.</p><p style="text-align: justify;">Terselfdertyd het Meta op 15 Oktober Muse Spark Open vrygestel, 'n model met 816 miljard parameters waarvan die gewigte op Hugging Face beskikbaar is, en Moonshot AI het op 23 Oktober Kimi K3.1 Pro vrygestel. Wanneer modelle se gewigte oop is, kan geen aankoopklousule of hofbevel hulle terugroep nie. Die gestaffelde vrystelling wat Glasswing en Fairwind verteenwoordig, is net so sterk soos die swakste laboratorium. Daar is 'n eerlike teenargument: die feit dat die topmodelle se kuberkapasiteit tog gehek word, wys dat vrywillige selfbeperking bestaan, presies soos Keohane sou voorspel. Ek meen dit hou nie, want daardie beperking bly net solank dit nie mededingingsvoordeel kos nie. Die volgende maande sal wys wie reg is.</p><h3><strong>Suid-Afrika: die ontwerp is reeds hier</strong></h3><p style="text-align: justify;">Suid-Afrikaners kan Flock nie as 'n ver Amerikaanse probleem afmaak nie. Vumacam, deel van die veselnetwerkgroep rondom Vumatel, het volgens sy eie syfers meer as 7 000 openbare-ruimte-kameras in Gauteng. Dit lees gemiddeld sowat 12 miljoen nommerplate per dag en merk sowat 55 000 &#8220;voertuie van belang&#8221;. Die Gauteng-regering het 'n ooreenkoms gesluit om toegang tot byna 7 000 van hierdie kameras te kry, en Vumacam het met 'n dronemaatskappy saamgespan. Die maatskappy s&#234; dit gebruik nie gesigsherkenning nie en voldoen aan die Wet op die Beskerming van Persoonlike Inligting (POPIA). Dit kan wees. Maar soos die Daily Maverick reeds in 2021 uitgewys het, moet so 'n stelsel elke motor skandeer om die gesogte motor te vind, en elke skandering laat 'n spoor van waar jou nommerplaat gesien is.</p><p style="text-align: justify;">Ander dele van die argitektuur is minder sigbaar maar meer omvattend. Die Suid-Afrikaanse Inkomstediens se Modernisering 3.0-program is reeds aan die gang. Dit gebruik KI-gedrewe datapassing om belastinglekkasie op te spoor, trek data direk van banke en werkgewers sonder dat die belastingbetaler tussenbei kom, en bereken outomatiese risikotellings wat bepaal wie geoudit word. Die Nasionale Gesondheidsversekeringswet sentraliseer mediese rekords en uiteindelik biometriese identifiseerders. En ABIS, die voorgestelde Geoutomatiseerde Biometriese Identifikasiestelsel, sal sowat 340 miljoen historiese rekords digitaliseer en die handmatige bevolkingsregister vervang met vingerafdrukke, gesigsherkenning en irisskanderings. ABIS is nog in die tenderfase, met afhandeling wat vir laat 2026 of vroeg 2027 verwag word.</p><p style="text-align: justify;">Elke stelsel is op sigself verdedigbaar. Saam skep hulle 'n fiskale dubbelganger, 'n gesondheidsdubbelganger en 'n biometriese identiteitslaag wat in werklike tyd met mekaar gekorreleer kan word. Let op die taal: in die Noorde praat regerings van &#8220;doeltreffendheid&#8221; en &#8220;veiligheid&#8221;, in Suid-Afrika van &#8220;waardigheid&#8221; en &#8220;toegang&#8221;. Die woorde verskil, die argitektuur nie. En die burger stem in omdat die alternatief geen diens is nie.</p><p style="text-align: justify;">Dit is ook nie net 'n Chinese storie nie. Michael Kwet het in 2019 met Suid-Afrika as gevallestudie geskryf dat 'n klein groep hoofsaaklik Amerikaanse maatskappye wat sagteware, hardeware en netwerke beheer, 'n vorm van &#8220;digitale kolonialisme&#8221; uitoefen. Suid-Afrika sit dus tussen twee afhanklikhede: Amerikaanse platforms en Chinese infrastruktuur. Geen van die twee is in Suid-Afrikaanse hande nie.</p><p style="text-align: justify;">Dan is daar die vraag oor wie die onderliggende netwerke bou. Huawei en ZTE het volgens die navorsing wat ek gebruik sowat 70% van Afrika se 4G-infrastruktuur gebou. Dit is 'n kontinentale syfer, en hoeveel daarvan in Suid-Afrika se eie netwerke sit, is 'n vraag wat nog deeglike navorsing verg. Wat wel gedokumenteer is: Hikvision het tussen 2019 en 2021 sowat 15 000 kameras in Johannesburg ge&#239;nstalleer, handel tussen Suid-Afrika en China het in 2023 US$34,18 miljard bereik met invoere uit China byna dubbel Suid-Afrika se uitvoere, en die Afrika-Unie se hoofkwartier in Addis Abeba, wat deur Chinese ondernemings gebou is, het volgens Le Monde en die Financial Times jare lank data na bedieners in Sjanghai gestuur. Mikrofone is in die mure en lessenaars gevind. Die Unie het dit meer as 'n jaar lank stilgehou. My lees: nie uit onbekwaamheid nie, maar omdat die ekonomiese verhouding openbaarmaking te duur gemaak het.</p><h3><strong>Wat kan gedoen word</strong></h3><p style="text-align: justify;">Ek is nie teen tegnologie nie. Outomatisering het werklike voordele vir gesondheid, belasting en veiligheid. My punt is dat die manier waarop ons dit koop, ons 'n keuse ontneem. Ek stel drie maatre&#235;ls voor wat die proses kan vertraag, al kan dit nie die toesluiting omkeer nie.</p><p style="text-align: justify;">Eerstens moet staatskontrakte vir KI-stelsels verpligte uitgangsklousules bevat: 'n maksimum insluitperiode van drie tot vyf jaar, intellektuele eiendom van die semantiese lae wat na kontrakbe&#235;indiging na die staat terugkeer, en 'n verbod op die &#8220;sleep-en-los&#8221;-vermenging van siviele en milit&#234;re stelsels. Tweedens het Afrika gesamentlike aankoopstandaarde nodig wat streeksdataverwerking bo enkelverskaffers plaas, hetsy Chinees of Westers, en Suid-Afrika moet in BRICS druk vir gedeelde dataverwerkingstandaarde. Derdens moet wetgewing vereis dat algoritmiese besluite in gesondheid, immigrasie en belasting aan werklike menslike hersiening onderworpe is, met redes en die reg om te betwis. 'n Twintig-sekonde-goedkeuring is nie toesig nie.</p><p style="text-align: justify;">Jy hoef nie 'n kamera af te saag nie. Begin met eenvoudige vrae wanneer 'n plaaslike owerheid, 'n woonbuurtvereniging of 'n skool 'n nuwe kamera- of datastelsel bekendstel: wie besit die stelsel, wie kan die data deursoek, hoe lank word dit bewaar, en kan die kontrak be&#235;indig word sonder dat ons alles moet vervang? As jy glo jou persoonlike inligting word onwettig verwerk, kan jy 'n klag by die Inligtingsreguleerder indien. Dit is klein stappe, maar toesluiting werk deur gewoonte. Elke keer as iemand vra voordat die kontrak onderteken word, word dit effens moeiliker om dit stilweg te doen.</p><h3><strong>Slot</strong></h3><p style="text-align: justify;">Die staat kan steeds bevele uitreik. Wat hy grootliks verloor het, is die vermo&#235; om seker te maak dat daardie bevele uitgevoer word deur infrastruktuur wat hy besit of ten volle beheer. Soewereiniteit word nie in een dramatiese daad gegryp nie. Dit word stuk vir stuk weggeteken, kontrak vir kontrak, noodgeval vir noodgeval, totdat omkeer ondenkbaar duur is. Die mense in Pageland het begryp wat hierdie artikel probeer s&#234;: wat op die pale hang, is nie net 'n kamera nie. Dit is 'n kontrak. Die vraag is of ons die volgende een sal lees voordat dit onderteken word.</p><ul><li><p style="text-align: justify;"><em>Hierdie artikel is 'n verkorte en opgedateerde weergawe van die skrywer se Unisa-honneursnavorsingsverslag (HRPSC82). Die volledige bronnelys is by die skrywer beskikbaar. Hierdie artikel is met behulp van KI vertaal. </em></p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170426257?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Nog artikels op </strong><em><strong>OntLaer</strong></em><strong>:</strong></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;70c8a68b-f751-4ee4-b317-991530cf42c6&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die le&#235; wagtoring&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:2185870,&quot;name&quot;:&quot;Wessie du Toit&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Wessie du Toit writes about design, culture, and other aspects of the modern world. His Substack is The Pathos of Things.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!VY_r!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F479d238d-809b-4288-9d9a-51539dc1ecac_2143x2143.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://www.thepathosofthings.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://www.thepathosofthings.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;The Pathos of Things&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:997278}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-24T18:14:50.116Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!-tJT!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdfb4c656-cc54-4280-9969-68bea99d3769_1071x900.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-lee-wagtoring&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:216866822,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:8,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;a233ea8d-6725-45ed-b36c-da4f70b0cb60&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Koffie en die toekoms van kommunikasie&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:372088101,&quot;name&quot;:&quot;Hilde Kruger&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;'n Grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer. Ek skryf ook so nou en dan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c8e805d5-29b8-4d0c-a600-3b889b0ef7c3_960x640.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-10T19:21:23.220Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!55Xb!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F23a4ed0f-4054-40b2-88f4-bb4631f1fd5a_2048x1365.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/koffie-en-die-toekoms-van-kommunikasie&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:214857242,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:8,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;020ea58e-94b1-4746-a2cb-a1d419836a18&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;9/11 se lang skaduwee&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:340963429,&quot;name&quot;:&quot;Dr Eugene Brink&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ontleder, entrepreneur en sakekonsultant van die Paarl. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/3bf0b820-9139-4d0e-96f6-178bad82ae18_400x400.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-10T18:59:56.018Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UVuu!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F443db7fe-f8c8-403f-b0b9-5400697b0b09_4896x3264.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/911-se-lang-skaduwee&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:214997651,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:6,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/169553153?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p><strong>INTEKEN OPSIES:</strong></p><p>Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang &#8211; weekliks of daagliks &#8211; en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/account&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Daagliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:&quot;button-wrapper&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary button-wrapper" href="https://www.ontlaer.co.za/account"><span>Ontvang Daagliks</span></a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/subscribe&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Weekliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/subscribe"><span>Ontvang Weekliks</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Twee verkiesings, dieselfde boodskap]]></title><description><![CDATA[Twee presidente, twee bele&#235;rde partye en een ondubbelsinnige boodskap van kiesers wat genoeg gehad het.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/twee-verkiesings-dieselfde-boodskap</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/twee-verkiesings-dieselfde-boodskap</guid><dc:creator><![CDATA[Dr Eugene Brink]]></dc:creator><pubDate>Thu, 05 Nov 2026 20:51:31 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!23S8!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcba87da4-daaa-424f-bedf-43ecde4db8d4_696x520.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!23S8!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcba87da4-daaa-424f-bedf-43ecde4db8d4_696x520.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!23S8!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcba87da4-daaa-424f-bedf-43ecde4db8d4_696x520.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!23S8!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcba87da4-daaa-424f-bedf-43ecde4db8d4_696x520.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!23S8!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcba87da4-daaa-424f-bedf-43ecde4db8d4_696x520.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!23S8!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcba87da4-daaa-424f-bedf-43ecde4db8d4_696x520.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!23S8!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcba87da4-daaa-424f-bedf-43ecde4db8d4_696x520.png" width="696" height="520" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/cba87da4-daaa-424f-bedf-43ecde4db8d4_696x520.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:520,&quot;width&quot;:696,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:511574,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/223680071?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcba87da4-daaa-424f-bedf-43ecde4db8d4_696x520.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!23S8!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcba87da4-daaa-424f-bedf-43ecde4db8d4_696x520.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!23S8!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcba87da4-daaa-424f-bedf-43ecde4db8d4_696x520.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!23S8!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcba87da4-daaa-424f-bedf-43ecde4db8d4_696x520.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!23S8!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcba87da4-daaa-424f-bedf-43ecde4db8d4_696x520.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170624323?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></div></figure></div><p style="text-align: justify;">In vandeesweek se verkiesings in beide Suid-Afrika en die VSA het die grootste party groot verliese gely.</p><p style="text-align: justify;">Die peilings is in albei lande in twyfel getrek, maar indien hulle wel verkeerd was, was dit omdat hulle die verliese onderskat het. Die Republikeine is nou weer 'n minderheid in albei huise van die Amerikaanse kongres en die Demokrate het historiese seges behaal. Texas het nou hul eerste Demokratiese senator en goewerneur in dekades, Kansas het die eerste keer in bykans &#8217;n eeu 'n Demokratiese senator verkies en Suid-Carolina is ook onder Demokratiese beheer.</p><p style="text-align: justify;">In Suid-Afrika blyk dit sover dat die ANC sy kreeftegang voortsit. Weliswaar nie altyd jeens dieselfde opponent nie, maar die tendens duur voort. Soos in Amerika was hierdie verkiesing nie 'n algemene een om die president te verkies nie, maar is hulle steeds en desnoods referenda oor hoe 'n president en hul onderskeie partye presteer. Die grootste en/of regerende party ly gewoonlik verliese in sogenaamde mindere verkiesings, maar die Republikeine en waarskynlik die ANC is klinkend die rug op verskeie maniere toegekeer.</p><h3 style="text-align: justify;"><strong>Gedeelde kwessies en tendense</strong></h3><p style="text-align: justify;">Ofskoon die VSA en Suid-Afrika op elke vlak uiters uiteenlopende samelewings is, is sekere kwessies universeel en kiesers gaan daarop reageer &#8211; selfs deur nie te stem nie of anders te stem.</p><p style="text-align: justify;">Ek het vanjaar telkens op <em><a href="https://www.ontlaer.co.za/p/iran-is-trump-se-achilleshiel">OntLaer</a></em> en elders gewaarsku dat pres. Donald Trump se besluit om Iran aan te val, die Republikeine, die MAGA-beweging, konserwatisme en ook Trump duur te staan gaan kom. Ek het my meestersgraad oor Amerikaanse buitelandse beleid gedoen en verstaan grondig watter seminale en rampspoedige besluit dit was. Dit het allengs duidelik begin word, soos die konflik ongekende ekonomiese pyn in Amerika en trouens die w&#234;reld veroorsaak het. Adjunkpresident JD Vance het korrek en uitdruklik die blaam op die oorlog geplaas as die rede hoekom sy party so swak presteer het.</p><p style="text-align: justify;">Hoewel dit sekerlik die vernaamste rede vir hierdie historiese nederlaag is, was dit allesbehalwe die enigste een. Soos in Suid-Afrika, is dit 'n verwerping van die arrogante en selfvoldane elites wat toondoof vir gewone mense se omstandighede geword het. En boonop vir hulle vertel dat hulle nie hul leuenagtige o&#235; (en beursies) moet glo nie.</p><p style="text-align: justify;">In talle peilings deur Ipsos, ABC en selfs Fox het dit geblyk dat kiesers tans disproporsioneel bekommerd is oor politieke ho&#235;vlak-korrupsie in die VSA. Hoewel dit nog slegs bewerings is, weeg persepsies (wat deur geloofwaardige onthullings gerugsteun word) swaar in verkiesingsbesluite. Aantygings oor Trump se skoonseun Jared Kushner wat miljarde uit verdedigingskontrakte in die Midde-Ooste (en die Iran-konflik) maak, <em>influence-peddling</em> (waar toegang tot die Trump-administrasie aan buitelandse rolspelers verkoop word), en Trump se betrokkenheid by twyfelagtige buitelandse kripto-skemas het nie ongesiens verbygegaan terwyl gewone mense sukkel nie. Trump het juis by sy laaste optredes voor die verkiesings onwyse (om dit sagkens te stel) opmerkings gemaak waarin hy die spot dryf met mense wat kla oor ho&#235; brandstofpryse terwyl &#8220;ons&#8221; fortuine maak. Dit was manna uit die hemel vir die Demokrate, wat juis meer egalitaries ingestel is.</p><p style="text-align: justify;">Insgelyks het kiesers &#8211; selfs swart kiesers &#8211; die tendens voortgesit om hul steun van die ANC te weerhou deur nie te gaan stem nie of vir ander partye te stem. Pres. Cyril Ramaphosa se vele beloftes (wat oor die jare onvervuld opgehoop het) dat hulle plaaslike regering gaan prioritiseer, het uiteindelik hul geloofwaardigheid verloor. En dit help immers nie as kiesers se water en krag juis op stemdag af is nie. Dit gee verdere impetus aan proteswegblystemme of stemme vir ander partye. Die joernalis Mia Spies het juis aangedui dat die DA 'n eerste behaal het deur meer as 'n miljoen swart stemme in hierdie verkiesing te trek. Klaarblyklik glo al hoe minder mense Ramaphosa se geykte (en enigste sowel as objektief oneerlike) slagspreuk dat slegs die ANC doeltreffend kan regeer.</p><p style="text-align: justify;">Dit is weer eens tekenend van hoe uit voeling en ongevoelig die president en menigte mense in die ANC is oor wat presies die publiek op munisipale vlak moet verduur. En in anekdotiese verhale in die media op stemdag, sowel as talle peilings, het korrupsie sterk gefigureer. Terwyl 'n ekonomies-bestande regerende elite met besluitnemingsmag oor staatskontrakte en beleid onelasties is wanneer dit by ekonomiese pyn kom, trek gewone mense ongelooflik swaar &#8211; soos in die jongste werkloosheids- en groeisyfers weerspie&#235;l word.</p><h3 style="text-align: justify;"><strong>Quo vadis?</strong></h3><p style="text-align: justify;">Dit sal nog gesien moet word tot welke mate die slegte nuus vir die ANC in goeie nuus vir Suid-Afrika kan verander. Hef aan l&#234; nou voor wat koalisievorming in menigte munisipaliteite betref en die ANC kan steeds daarin 'n prominente rol speel. Maar verander gaan hulle opsluit ni&#233;. Daarvoor is hulle te verknog aan hul ideologie en tewens hul gevestigde korrupte (die sogenaamde vrugte van bevryding) belange. Daar is eenvoudig nie omkeer nie en dit sal hulle verder in die toekoms ondermyn.</p><p style="text-align: justify;">In Amerika is daar egter hoop vir die Republikeine. Hierdie verkiesing was 'n wekroep oor wat daar van hulle verwag word en hulle het nou tyd vir besinning oor die pad vorentoe. Dit is nie 'n permanente herkonfigurasie nie en baie van die deurslaggewende gevegte in hierdie verkiesing is naelskraaps gewen en verloor. Hulle weet nou wat Amerikaners ni&#233; wil h&#234; nie: sinnelose oorlo&#235; in die Midde-Ooste wat swak regverdig word, ampsdraers wat hulself verryk terwyl hul besluite hul mense verarm, en neokonserwatiewe buitelandse beleid in die algemeen. Jy kan tot in ewigheid kla dat slegs sosialiste ('n growwe oordrywing aangesien verskeie sentristiese en selfs konserwatiewe Demokrate verkies is) nou in beheer is van die kongres, maar Vance en Ron DeSantis (albei moontlike toekomstige presidente) het solank die voorbeeld gestel deur die uitdagings vir hul party vierkantig in die o&#235; te kyk. Anders as die ANC, is hul ideologiese DNS nie die probleem nie. Hulle het slegs leierskap- en persoonlikheidsuitdagings in die persoon van Trump.</p><p style="text-align: justify;">Uiteenlopende figure soos Ramaphosa en Trump is nou albei in wese flou en bele&#235;rde makoue vir die oorblywende deel van hul termyne. Onder hul leiding het die vyandigheid tussen hul lande gegroei, maar albei here is polities op dieselfde plek. Hulle het hul partye tot historiese laagtes laat daal en myns insiens is sulke vernederings nodig al is die alternatiewe uitkomste nie volmaak nie. Die Republikeine gaan aan die 2028-verkiesing vir die eerste keer in 12 jaar sonder Trump deelneem. Baie kan nog tot dan gebeur, afhangend van wat Trump besluit om verder te doen. Maar vir hulle is daar onteenseglik hoop. Dieselfde geld nie die ANC nie.</p><ul><li><p style="text-align: justify;"><em>Dr. Brink is 'n entrepreneur, sakekonsultant en ontleder van die Paarl.</em></p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170426257?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Nog artikels deur Eugene Brink:</strong></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;7c863c67-1a91-480f-89d9-1d5ba09e4268&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Verkiesing: Temper jou verwagtinge&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:340963429,&quot;name&quot;:&quot;Dr Eugene Brink&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ontleder, entrepreneur en sakekonsultant van die Paarl. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/3bf0b820-9139-4d0e-96f6-178bad82ae18_400x400.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T20:52:20.854Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!MLvp!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa4e58ec3-67d5-41fd-b6ee-a5cf7b09a7d3_1672x941.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/verkiesing-temper-jou-verwagtinge&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222506407,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:3,&quot;comment_count&quot;:1,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;2f0d331a-7b14-4405-b4f2-8769d79bd9a3&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Weet die pers van die verkiesing?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:340963429,&quot;name&quot;:&quot;Dr Eugene Brink&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ontleder, entrepreneur en sakekonsultant van die Paarl. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/3bf0b820-9139-4d0e-96f6-178bad82ae18_400x400.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-08T18:58:07.583Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0UPE!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd642226b-3cc0-4a53-bd21-c98372247a24_1200x630.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/weet-die-pers-van-die-verkiesing&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:219383830,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:5,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;6c521caf-d45a-42c0-98e3-a16db2d68292&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;9/11 se lang skaduwee&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:340963429,&quot;name&quot;:&quot;Dr Eugene Brink&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ontleder, entrepreneur en sakekonsultant van die Paarl. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/3bf0b820-9139-4d0e-96f6-178bad82ae18_400x400.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-10T18:59:56.018Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UVuu!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F443db7fe-f8c8-403f-b0b9-5400697b0b09_4896x3264.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/911-se-lang-skaduwee&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:214997651,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:6,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/169553153?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p><strong>INTEKEN OPSIES:</strong></p><p>Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang &#8211; weekliks of daagliks &#8211; en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/account&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Daagliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:&quot;button-wrapper&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary button-wrapper" href="https://www.ontlaer.co.za/account"><span>Ontvang Daagliks</span></a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/subscribe&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Weekliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/subscribe"><span>Ontvang Weekliks</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[DinkWeer Donderdag | KI en die nuwe onmondigheid]]></title><description><![CDATA[Waarom dink as jy kan prompt?]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-ki-en-die-nuwe</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-ki-en-die-nuwe</guid><dc:creator><![CDATA[OntLaer]]></dc:creator><pubDate>Thu, 05 Nov 2026 09:02:12 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tpFG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febf44b3e-bf55-4283-bbab-f554e3d2e1e8_1536x1024.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tpFG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febf44b3e-bf55-4283-bbab-f554e3d2e1e8_1536x1024.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tpFG!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febf44b3e-bf55-4283-bbab-f554e3d2e1e8_1536x1024.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tpFG!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febf44b3e-bf55-4283-bbab-f554e3d2e1e8_1536x1024.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tpFG!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febf44b3e-bf55-4283-bbab-f554e3d2e1e8_1536x1024.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tpFG!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febf44b3e-bf55-4283-bbab-f554e3d2e1e8_1536x1024.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tpFG!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febf44b3e-bf55-4283-bbab-f554e3d2e1e8_1536x1024.png" width="1456" height="971" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ebf44b3e-bf55-4283-bbab-f554e3d2e1e8_1536x1024.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:971,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:2196384,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/223584565?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febf44b3e-bf55-4283-bbab-f554e3d2e1e8_1536x1024.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tpFG!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febf44b3e-bf55-4283-bbab-f554e3d2e1e8_1536x1024.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tpFG!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febf44b3e-bf55-4283-bbab-f554e3d2e1e8_1536x1024.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tpFG!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febf44b3e-bf55-4283-bbab-f554e3d2e1e8_1536x1024.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tpFG!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febf44b3e-bf55-4283-bbab-f554e3d2e1e8_1536x1024.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170624323?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></div></figure></div><p style="text-align: justify;">Die Duitse filosoof Immanuel Kant het in 1784 'n sinnetjie neergepen wat denkers en ontluikende denkers sedertdien besig hou. In sy opstel <em>Beantwortung der Frage: Was ist Aufkl&#228;rung? </em>('n Antwoord op die vraag: Wat is Verligting)  definieer hy die Verligting so: <em>Aufkl&#228;rung ist der Ausgang des Menschen aus seiner selbst verschuldeten Unm&#252;ndigkeit</em>. (Verligting is die mens se uittrede uit sy selfopgelegde onmondigheid). Hier is 'n paar stukkies agtergrondkennis in orde: Die Verligting was 'n beweging, hoofsaaklik intellektueel en kultureel, waartydens menslike rede en kritiese denke as die basis van ware kennis daargestel is. Die punt was dus dat die menings van die koning, keiser of pous nie meer as die absolute een en enigste waarheid gesien is nie, mense het nou vir hulself begin dink. </p><p style="text-align: justify;">In dieselfde opstel skryf Kant dat die Verligting se leuse miskien iets soos <em>Sapere aude! </em>sou wees - waag dit om insig te h&#234;! Soos wat dit met meeste bewegings maar is, het die Verligting nie 'n begin of einddatum nie, maar miskien sou Descartes se <em>cogito ergo sum </em>as verantwoordelike wegspringpunt geneem kon word, en die Franse Revolusie en die opkoms van Napoleon as iets van 'n einde. 'n Volgende punt uit Kant se definisie wat dalk vir die moderne Afrikaanssprekende aan 'n kontekstekort ly, is &#8220;Onmondigheid&#8221; - wat presies is dit? Mens hoor soms nog dat iemand se 21ste verjaarsdag as hul &#8220;mondigwording&#8221; beskryf word &#8211; dit beteken gewoon dat jy nou self verantwoordelikheid neem vir jou optrede. Niemand besluit of dink meer namens jou nie, en jy kan nie meer die vinger na 'n ander wys elke keer as jy droogmaak nie. Hierdie toestand, waar ander namens jou dink en besluit, sou onmondigheid wees. Kant praat van, as mens dit letterlik vertaal, onmondigheid waaraan die mens self skuld het, onmondigheid wat hy homself opgel&#234; het. Dus het die mens gekies om van homself iets soos 'n minderjarige te maak, wat vir alle belangrike besluite oor sy skouer gekyk het wat die gesagsfigure meen hy behoort te doen. Natuurlik het die Verligting, tereg, heelwat kritiek uit kerklike en monargale kringe gekry, omdat dit aanvoer dat gelowiges soms moeilike besluite abdikeer, en kerklike of keiserlike imperatiewe ondenkend aanvaar en oorneem. Ek sou teen hierdie kritiek aanvoer dat meeste moderne predikante juis van hul lidmate denkende en sprekende gelowiges wil maak, omdat ware gelowiges toenemend in die minderheid staan en al hoe meer vir hul eie geloof 'n antwoord moet gee. Nietemin moet ons kennis neem van Kant se opgewondenheid. Uiteindelik dink die mens nou vir homself, dit is vir Kant goed, dit is vir hom mooi.  </p><h3 style="text-align: justify;">Die robot-teen-robot familiebordspeletjie</h3><p style="text-align: justify;">Ek het 'n paar jaar terug 'n familiebordspelaand bygewoon, en toe al die hulpbronplaatjies hul l&#234;plek op die Catan-bord gevind het, hoor ek skielik hoe 'n jong familielid vir sy foon vra: &#8220;ChatGPT, waar moet ek my huisies bou?&#8221; Op daai oomblik was dit snaaks, en ons het almal lekker gelag vir hierdie innoverende, en sekerlik onregverdige, aanwending van KI. Waarom die tyd en moeite doen om te kyk hoe die stene vir jou geval het en die kans met 'n besluit waag as jy eenvoudig jou denke kan abdikeer? Waarom sukkel en worstel as dit nie nodig is nie? So meen en redeneer veral jonger generasies wat hoe langer hoe meer nie oor hul skouer kyk wat die koning of pous meen reg is nie, maar wat die alleswetende en nimmerfouterende robot op jou foon beveel? Ek is natuurlik nie 'n anti-KI doemprofeet nie, en het inteendeel <a href="https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-post-machinam">onlangs aangedui</a> waarom ek opgewonde oor KI en die bevryding daarvan is. Nietemin is ek hoe langer hoe meer bang dat komende geslagte die vermo&#235; verloor om te dink. Die suiwere en reine woord van KI is vir heelwat van ons 'n amper heilige en onuitdaagbare waarheid, wat nie bevraagteken mag word nie. Dat KI toegang tot baie bronne het is nie noodwendig die punt nie. Die probleem is eerder dat eenvoudige en alledaagse vraagstukke waarmee ons almal behoort te worstel ten einde ons eie menings te vorm en sterk karakters te ontwikkel waarmee ons die w&#234;reld en sy uitdagings in die o&#235; kan kyk, nie meer aangepak word nie. Vir al sy voordele sien ek hierdie tipe aanwending as een van KI se gevaarlikste bedreigings. Wat is die mens as hy sy vermo&#235; om krities te dink afs&#234; en uiteindelik verleer? 'n Tingerige pelslose gorilla? 'n Swak sjimpansee met stomp tande? 'n Stuk biomassa wat teen geen meetbare maatstaf beter is as 'n robot nie? So wat sal ons doen? Hoe sal ons keer dat die golf van onmondigheid ons weer oorspoel? Die antwoord is eenvoudig: <em>Sapere Aude! </em></p><p style="text-align: justify;">Op hierdie punt keer ek na verlede week se uitgawe van <em>OntLaer</em>, waar hierdie roepstem duidelik gehoor en beantwoord is. </p><div><hr></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;fd10e80d-e265-41e7-b23d-546a6dc0eb50&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Verkiesing: Temper jou verwagtinge&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:340963429,&quot;name&quot;:&quot;Dr Eugene Brink&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ontleder, entrepreneur en sakekonsultant van die Paarl. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/3bf0b820-9139-4d0e-96f6-178bad82ae18_400x400.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T20:52:20.854Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!MLvp!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa4e58ec3-67d5-41fd-b6ee-a5cf7b09a7d3_1672x941.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/verkiesing-temper-jou-verwagtinge&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222506407,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:3,&quot;comment_count&quot;:1,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div><hr></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;515b011d-0074-4e00-8c24-f5533f614456&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Perfeksie is nie op die stembrief nie&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:135751980,&quot;name&quot;:&quot;Dani&#235;l Eloff&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Dani&#235;l is a South African attorney who gives legal advice by day and unsolicited opinions by night. Writes about law, liberty, and what keeps society decent. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2f48b668-9742-49f6-ae73-584a293eddbb_1024x1536.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T21:05:02.549Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hJX6!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F062572c9-9527-4c8b-bf48-8312c209abce_1280x853.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/perfeksie-is-nie-op-die-stembrief&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222320799,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:6,&quot;comment_count&quot;:1,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div><hr></div><p style="text-align: justify;">Wat die historiese rede daarvoor ook al mag wees, het ek dikwels as student die indruk gekry dat jong Afrikaners baie minder polities ingestel is as ander jong Suid-Afrikaners. Ons praat veel eerder oor wedstryde as verkiesings, ons lees, as 'n geheel beskou, eerder die biografie&#235; van sportsterre as van politici. Ek speur egter 'n toenemende swaai in hierdie tendens. Dani&#235;l en Eugene se nugtere opmerkings oor gister se verkiesing is vir my 'n mooi greep op die toenemende nuanse wat daar in ons politieke denke ontstaan. Daar is meer as een party om voor te stem, en selfs die beste moontlike uitkoms gaan onder geen omstandighede alle probleme onmiddellik uit die weg ruim nie. Soos wat die uitslae instroom en die koalisies vorm, sal dit wat verlede week geskryf word heroorweeg word as profeties, optimisties, of sommer net verkeerd. </p><div><hr></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;038d4872-97e5-4643-8c44-b62e60163178&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Haat-lees is die internet se skaamtelose plesier&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:365194998,&quot;name&quot;:&quot;lezli&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Media-navorser en kopieskrywer met &#8217;n meestersgraad in media. Ek werk met identiteit en woorde. Hierdie Substack is my persoonlike lees van die Afrikaanse media, identiteit, kultuur, en die drie dubbele knoop hiervan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7bfe2fb0-5007-4613-926c-38751bd29c46_1176x1179.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;Am I right?&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:5634654}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T21:37:10.565Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xUDF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d52360f-b6ec-4b4e-ac70-a720152f1e69_1200x630.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/haat-lees-is-die-internet-se-skaamtelose&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222457347,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:7,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div><hr></div><p style="text-align: justify;">Lezli beskryf haat-lees so: </p><blockquote><p style="text-align: justify;"><em>&#8220;Jy sit ander se argumente onder die vergrootglas en dissekteer dit. Dan deel jy dit met 'n &#8220;get a load of this guy&#8221;-onderskrif, of jy los 'n oogrol-emoji in die comments.&#8221; </em></p></blockquote><p style="text-align: justify;">Hierdie tendens van haat-lees het so deel van ons alledaagse inligtingsinname geword, dat ons dalk nie eens besef hoe dit ons denke vorm en be&#239;nvloed nie. Ek vermoed ongelukkig ook dat baie mense, soos ek, sosiale media weens haat-lesers hoofsaaklik verlaat het. Ongelukkig beteken my afwesigheid op sosialemediaplatforms dat ek heelwat van die pragtige Kersfeesbemarking gaan mis waaroor <a href="https://www.ontlaer.co.za/p/die-gekste-tyd-van-die-jaar-coca">Hilde</a> uitgebrei het. </p><div><hr></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;20b5a856-c23a-4446-98a7-eab1ba66cb63&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Nuutste grondhervormingspogings: Dieselfde ou foute&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:255295250,&quot;name&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Afgetredene met 'n lang geskiedenis van toegepaste sosio-ekonomiese ontwikkeling. Bevryde Afrikaner wat verby self-geseling beweeg het en glo dat ek vrygemaak is om my kultuurtrots en waardes uit te leef en uit te basuin wanneer dit van pas is.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/66f5077a-72b2-432c-8fb9-68846d9e9ea6_747x747.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:8443719}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T21:20:58.472Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bhzG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1d13cfa2-746a-4ea8-9637-0d92a8dba10d_4030x2266.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/nuutste-grondhervormingspogings-dieselfde&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222305258,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:3,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div><hr></div><p style="text-align: justify;">Ek het bo opgemerk dat Afrikaners dikwels nie soveel politieke belangstelling het soos wat 'n mens dalk sou hoop nie. Een punt waar die teendeel nog altyd waar was, is die grondhervormingsgesprek. Piet du Plessis neem die regering se nuwe plan onder die loep in 'n meningstuk wat sekerlik sal groei in relevansie oor die komende maande. </p><h3 style="text-align: justify;">Bly denkend</h3><p style="text-align: justify;">Wat Kant reeds in 1784 raak gesien het, is nogsteeds so: Die vermo&#235; om oor moeilike kwessies na te dink en 'n besluit te neem wat dalk verkeerd mag wees is 'n voorreg waaraan vasgeklou moet word. Ja, dit is harde werk om mondig te wees, ja jy loop 'n bepaalde risiko, maar die alternatief is om jouself een prompt op 'n slag op te offer op die altaar van onkunde en ondenkendheid, en dit is sekerlik veel erger. </p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170426257?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Nog </strong><em><strong>DinkWeer Donderdag-</strong></em><strong>rubrieke:</strong></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;7994290f-735d-4f29-96d2-f3ee7aa36049&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;DinkWeer Donderdag | Gimme Shelter&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:112977202,&quot;name&quot;:&quot;Frederik van Dyk&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Co-editor / Mede-redakteur: OntLaer. Regsgeleerde &amp; meningsvormer / Lawyer &amp; polemicist. Based in Johannesburg, South Africa.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/1bb8dfa3-62c3-414c-a9fc-5ed7f4ac22f9_1024x1024.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null},{&quot;id&quot;:328633223,&quot;name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;OntLaer is &#8217;n Afrikaanse aanlyn publikasie wat die media- en meningskrisis takel met laekoste sloernalistiek, oop debat en inhoud wat dwarsoor die politieke spektrum strek&#8212;vir lesers wat sinvol, hoflik en met bedagte meningsvorming wil deelneem.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8e45192d-d7de-439c-8f60-559e56c7a8df_500x500.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T08:59:12.085Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZAKy!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F349b1697-42fa-4d5f-9f3b-99ab44824ff4_1200x675.webp&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-gimme-shelter&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222611869,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:4,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;400d975b-eab9-446e-a9f4-1fb4e4877867&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;DinkWeer Donderdag | Moord en ander kwessies verdien die regte debatte&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:340963429,&quot;name&quot;:&quot;Dr Eugene Brink&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ontleder, entrepreneur en sakekonsultant van die Paarl. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/3bf0b820-9139-4d0e-96f6-178bad82ae18_400x400.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-22T09:00:53.571Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Fe8v!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d4dc80b-1192-4233-bc0c-9b3329183391_1536x1024.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-moord-en-ander&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:221471638,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:7,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;c75643a4-edc9-4ed6-ad2f-6ff1282bc710&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;DinkWeer Donderdag | Montani semper liberi!&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:130802541,&quot;name&quot;:&quot;Paul Maritz&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ou siel in 'n nuwe w&#234;reld.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ba9f3ee2-bda5-45ba-9bcf-59a9e8140310_897x897.webp&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-15T08:35:34.296Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Vg_D!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9d2b4db-50f3-42a2-8715-35420d73fd36_1600x900.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-montani-semper&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:220171349,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:8,&quot;comment_count&quot;:1,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/169553153?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p><strong>INTEKEN OPSIES:</strong></p><p>Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang &#8211; weekliks of daagliks &#8211; en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/account&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Daagliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:&quot;button-wrapper&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary button-wrapper" href="https://www.ontlaer.co.za/account"><span>Ontvang Daagliks</span></a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/subscribe&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Weekliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/subscribe"><span>Ontvang Weekliks</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Voldag Vrydag met OntLaer (30 Oktober 2026)]]></title><description><![CDATA[Deurdag en deurtrek, van ons deur na joune!]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/voldag-vrydag-met-ontlaer-30-oktober</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/voldag-vrydag-met-ontlaer-30-oktober</guid><dc:creator><![CDATA[Paul Maritz]]></dc:creator><pubDate>Fri, 30 Oct 2026 04:30:41 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/11bc9abb-b8bd-441a-9dd0-ce2c676399c5_1200x630.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif" width="1456" height="291" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:291,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:526358,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/gif&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/163732599?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TYfS!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15367aed-2509-4977-82cc-7076222a6d43_1500x300.gif 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div></div></div></div></figure></div><h4>DIE WEEK IN DRIE SINNE:</h4><ul><li><p style="text-align: justify;"><a href="https://www.ontlaer.co.za/p/perfeksie-is-nie-op-die-stembrief">Dani&#235;l</a> bepleit logika en rede in die komende verkiesing terwyl <a href="https://www.ontlaer.co.za/p/verkiesing-temper-jou-verwagtinge">Eugene</a> herinner wat so 'n verkiesing kan vermag, en wat dit nie kan vermag nie.</p></li><li><p style="text-align: justify;"><a href="https://www.ontlaer.co.za/p/die-gekste-tyd-van-die-jaar-coca">Hilde</a> verklap waarom grafiese ontwerpers se Kersfees reeds in April begin, en <a href="https://www.ontlaer.co.za/p/haat-lees-is-die-internet-se-skaamtelose">Lezli Edgar</a> verduidelik die besigheid agter haat-lees.</p></li><li><p style="text-align: justify;"><a href="https://www.ontlaer.co.za/p/nuutste-grondhervormingspogings-dieselfde">Piet du Plessis</a> is skepties oor nuwe grondhervormingsbeleid, en in sy DinkWeer Donderdag nabetragting wonder <a href="https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-gimme-shelter">Frederik</a> &#8220;<em>of alles so moertoe is dat mooi beraamde en afgeronde debatte geen verskil kan maak nie.</em>&#8221;</p></li></ul><p><strong>Lekker vol. </strong><em>Lekker lees!</em></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;42fbe16c-4c58-452a-95c5-a8eafeb23aae&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Verkiesing: Temper jou verwagtinge&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:340963429,&quot;name&quot;:&quot;Dr Eugene Brink&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ontleder, entrepreneur en sakekonsultant van die Paarl. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/3bf0b820-9139-4d0e-96f6-178bad82ae18_400x400.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T20:52:20.854Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!MLvp!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa4e58ec3-67d5-41fd-b6ee-a5cf7b09a7d3_1672x941.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/verkiesing-temper-jou-verwagtinge&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222506407,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;9b593f4d-feb9-46c4-a9b5-148421a7b079&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Perfeksie is nie op die stembrief nie&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:135751980,&quot;name&quot;:&quot;Dani&#235;l Eloff&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Dani&#235;l is a South African attorney who gives legal advice by day and unsolicited opinions by night. Writes about law, liberty, and what keeps society decent. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2f48b668-9742-49f6-ae73-584a293eddbb_1024x1536.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T21:05:02.549Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hJX6!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F062572c9-9527-4c8b-bf48-8312c209abce_1280x853.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/perfeksie-is-nie-op-die-stembrief&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222320799,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;a01418bd-68b9-42b1-915b-80f5cc63cc27&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die gekste tyd van die jaar, Coca-Cola en 'n tikkie KI&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:372088101,&quot;name&quot;:&quot;Hilde Kruger&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;'n Grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer. Ek skryf ook so nou en dan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/78ecd020-b94f-409b-b7d6-150352d56b9c_1080x1439.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T21:10:08.321Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KBVN!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc7fa940-51b6-49a8-ac5a-6ed07577a89b_1280x728.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-gekste-tyd-van-die-jaar-coca&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222306450,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;a5ea82d0-f95d-4e62-99a0-a9accf39ae08&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Haat-lees is die internet se skaamtelose plesier&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:365194998,&quot;name&quot;:&quot;lezli&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Media-navorser en kopieskrywer met &#8217;n meestersgraad in media. Ek werk met identiteit en woorde. Hierdie Substack is my persoonlike lees van die Afrikaanse media, identiteit, kultuur, en die drie dubbele knoop hiervan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7bfe2fb0-5007-4613-926c-38751bd29c46_1176x1179.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;Am I right?&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:5634654}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T21:37:10.565Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xUDF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d52360f-b6ec-4b4e-ac70-a720152f1e69_1200x630.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/haat-lees-is-die-internet-se-skaamtelose&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222457347,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;04e88b31-4003-464e-93b6-8a35248e7dd5&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Nuutste grondhervormingspogings: Dieselfde ou foute&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:255295250,&quot;name&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Afgetredene met 'n lang geskiedenis van toegepaste sosio-ekonomiese ontwikkeling. Bevryde Afrikaner wat verby self-geseling beweeg het en glo dat ek vrygemaak is om my kultuurtrots en waardes uit te leef en uit te basuin wanneer dit van pas is.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/66f5077a-72b2-432c-8fb9-68846d9e9ea6_747x747.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:8443719}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T21:20:58.472Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bhzG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1d13cfa2-746a-4ea8-9637-0d92a8dba10d_4030x2266.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/nuutste-grondhervormingspogings-dieselfde&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222305258,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;100d477a-5afc-40e7-9925-141b53982317&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;DinkWeer Donderdag | Gimme Shelter&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:112977202,&quot;name&quot;:&quot;Frederik van Dyk&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Co-editor / Mede-redakteur: OntLaer. Regsgeleerde &amp; meningsvormer / Lawyer &amp; polemicist. Based in Johannesburg, South Africa.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/1bb8dfa3-62c3-414c-a9fc-5ed7f4ac22f9_1024x1024.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null},{&quot;id&quot;:328633223,&quot;name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;OntLaer is &#8217;n Afrikaanse aanlyn publikasie wat die media- en meningskrisis takel met laekoste sloernalistiek, oop debat en inhoud wat dwarsoor die politieke spektrum strek&#8212;vir lesers wat sinvol, hoflik en met bedagte meningsvorming wil deelneem.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8e45192d-d7de-439c-8f60-559e56c7a8df_500x500.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-29T08:59:12.085Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZAKy!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F349b1697-42fa-4d5f-9f3b-99ab44824ff4_1200x675.webp&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/dinkweer-donderdag-gimme-shelter&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222611869,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:4,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif" width="1456" height="291" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:291,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1178384,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/gif&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/163732599?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RnOu!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F60a244e3-945b-4be6-86f4-3be777ddf24f_1500x300.gif 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><h4>INTERNASIONALE STORIES OM VAN KENNIS TE NEEM</h4><ol><li><p>In Frankryk het <a href="https://www.euronews.com/2026/10/25/marine-le-pen-launches-presidential-campaign-with-vow-to-restore-rule-of-law">Marine Le Pen</a> haar presidentsveldtog van stapel gestuur, met die belofte om wet en orde terug te bring.</p></li><li><p><a href="https://www.cnbc.com/2026/10/27/lula-brazil-election-markets-fiscal-policy.html">Luiz In&#225;cio Lula</a> da Silva is op Sondag, 25 Oktober 2026, amptelik herverkies as president van Brasili&#235;, terwyl Fl&#225;vio Bolsonaro homself n&#225; sy nederlaag as die land se regmatige leier verklaar het. </p></li><li><p>Minstens 69 mense is Woensdag dood toe 'n <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cm8xz7pkd0jjo">ho&#235;spoedtrein naby Toledo</a> in Spanje van agter teen 'n stilstaande trein vasgery het.</p></li><li><p>Die <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/28/un-votes-to-condemn-embargo-of-cuba-despite-us-lobbying-push">Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies</a> het vir die 34ste agtereenvolgende jaar gestem om die dekades-oue ekonomiese embargo van die VSA teen Kuba te veroordeel, te midde van ernstige kragtekorte en ekonomiese druk op die eiland.</p></li></ol><div><hr></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif" width="1456" height="291" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:291,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:137290,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/gif&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/163732599?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H9mJ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f0ffe20-9a8c-4297-987d-2dfdb9b2dfa9_1500x300.gif 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>INHOUD VAN BUITE, MAAR BINNE ONS BELANGSTELLING:</strong></p><ol><li><p><a href="https://wsjfreeexpression.substack.com/p/thank-god-for-brave-men?r=1v9hrm&amp;utm_medium=ios">Thank God for Brave Men</a> deur Louise Perry op die WSJ Free Expression substack</p></li><li><p><a href="https://www.persuasion.community/p/what-mark-carney-gets-about-liberalism?r=1v9hrm&amp;utm_medium=ios&amp;triedRedirect=true">The Banker trying to save liberalism</a> deur Jeffery Tyler Syck op Persuasion</p></li><li><p><a href="https://niallferguson.substack.com/p/why-europe-is-burning?r=1v9hrm&amp;utm_medium=ios">Why Europe is burning</a> deur Niall Ferguson op sy substack</p></li><li><p><a href="https://www.netwerk24.com/stemme/menings/fransjohan-pretorius-groenpunt-stadions-se-groot-geheim-20261027-1198">Groenpunt-stadions se groot geheim</a> deur Fransjohan Pretorius op Netwerk24</p></li></ol><div><hr></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p>Ons wil graag by jou terugvoer kry.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/survey/2625756?token=&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Hoe voel jy oor OntLaer?&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/survey/2625756?token="><span>Hoe voel jy oor OntLaer?</span></a></p><div><hr></div><h4>ONTVANG DAAGLIKS 'N ONTLAER ARTIKEL VIA WHATSAPP</h4><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg" width="1170" height="1118" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1118,&quot;width&quot;:1170,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:64168,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/172846125?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bxd-!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F38974238-77c6-4d18-9c7f-50dfc0fe7e7a_1170x1118.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><h4>ONTVANG DAAGLIKS &#8216;N ONTLAER ARTIKEL VIA E-POS</h4><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png" width="1119" height="901" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:901,&quot;width&quot;:1119,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:75736,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/172846125?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vRsG!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F180a813e-b971-4792-ae61-b6271235f6e3_1119x901.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div><hr></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Haat-lees is die internet se skaamtelose plesier]]></title><description><![CDATA[Jou verontwaardiging is goeie besigheid.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/haat-lees-is-die-internet-se-skaamtelose</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/haat-lees-is-die-internet-se-skaamtelose</guid><dc:creator><![CDATA[lezli]]></dc:creator><pubDate>Thu, 29 Oct 2026 21:37:10 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xUDF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d52360f-b6ec-4b4e-ac70-a720152f1e69_1200x630.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xUDF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d52360f-b6ec-4b4e-ac70-a720152f1e69_1200x630.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xUDF!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d52360f-b6ec-4b4e-ac70-a720152f1e69_1200x630.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xUDF!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d52360f-b6ec-4b4e-ac70-a720152f1e69_1200x630.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xUDF!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d52360f-b6ec-4b4e-ac70-a720152f1e69_1200x630.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xUDF!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d52360f-b6ec-4b4e-ac70-a720152f1e69_1200x630.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xUDF!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d52360f-b6ec-4b4e-ac70-a720152f1e69_1200x630.png" width="1200" height="630" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/6d52360f-b6ec-4b4e-ac70-a720152f1e69_1200x630.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:630,&quot;width&quot;:1200,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:707987,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/222457347?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d52360f-b6ec-4b4e-ac70-a720152f1e69_1200x630.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xUDF!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d52360f-b6ec-4b4e-ac70-a720152f1e69_1200x630.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xUDF!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d52360f-b6ec-4b4e-ac70-a720152f1e69_1200x630.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xUDF!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d52360f-b6ec-4b4e-ac70-a720152f1e69_1200x630.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xUDF!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d52360f-b6ec-4b4e-ac70-a720152f1e69_1200x630.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170624323?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></div></figure></div><p style="text-align: justify;">In die naam van vryheid van spraak het die internet 'n plek geword waar jy kan s&#234; wat jy wil, wanneer jy wil. Boonop is dit goedkoop, meeste van die tyd selfs mahala.</p><p style="text-align: justify;">Die afgelope twee weke het ek gekyk hoe <a href="https://www.netwerk24.com/stemme/menings/koos-malan-nuwe-vf-plus-klink-al-hoe-meer-soos-fw-roelf-en-marthinus-20261016-1062">Koos Malan</a> en Piet Croucamp mekaar oor en weer in <em>Rapport</em> op Netwerk24 antwoord. Op 16 Oktober skryf Malan dat die nuwe VF Plus al hoe meer soos FW, Roelf en Marthinus klink. 'n Week later antwoord Croucamp met &#8220;<a href="https://www.netwerk24.com/rapport/weekliks/piet-nee-prof-die-doodsgevaar-vir-vf-skuil-op-heel-ander-plek-20261023-1054">Nee, prof, die doodsgevaar vir VF+ skuil op heel ander plek</a>&#8221;. Die reaksies en kommentaar op albei meningstukke wys vir my hoe maklik Afrikaners gelok word om met skuim om die bek te lees.</p><h3><strong>Nie ek haat lees nie, haat-lees</strong></h3><p style="text-align: justify;">Die <a href="https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/english/hate-read">Cambridge-woordeboek</a> omskryf haat-lees as om iets te lees wat jy nie van hou nie, of wat jy as baie sleg beskou, omdat jy dit geniet om dit uit te lag of te kritiseer. Jy sit ander se argumente onder die vergrootglas en dissekteer dit. Dan deel jy dit met 'n &#8220;get a load of this guy&#8221;-onderskrif, of jy los 'n oogrol-emoji in die comments.</p><p style="text-align: justify;">Maar wat as jy nooit geskryf of gepubliseer het met die doel om gehaat-lees te word nie?</p><p style="text-align: justify;">Erik Hinton het reeds in 2015 vir <em><a href="https://www.vice.com/en/article/why-hate-reading-is-beautiful-520/">Vice</a></em> geskryf dat elke gepubliseerde stuk 'n haat-lees is wat net wag om te gebeur. Elke misstap in taal of logika gee die leser 'n rede, en 'n kans, om uit te reik na ander.</p><p style="text-align: justify;">Die kritiek kan op die skryfstyl, die taalgebruik, die skrywer self of die publikasie gemik wees. Hinton tref dieselfde onderskeid. Sommige stukke word gehaat-lees oor hul hoogdrawende taal, en ander oor 'n aanstootlike uitgangspunt. Dan is daar die skrywer wat al so dikwels gehaat-lees word dat lesers klaar oor hom besluit het voordat hulle 'n woord gelees het. Ek wonder hoeveel van Malan en Croucamp se lesers reeds by die byre&#235;l gekies het aan watter kant hulle staan. Wat al hierdie vorme 'n haat-lees maak, is die doelbewuste besluit om jou ontevredenheid met ander te deel.</p><p style="text-align: justify;">Sensasie en klikaas loop dwarsdeur jou tydlyn. Maak 'n uitlokkende uitlating en jy oorheers die kulturele gesprek vir weke. Die likes en comment rol in, en as iemand dit deel, is dit 'n bonus. Nes by 'n ongeluk op die N1 wil almal eers sien hoe die lyke l&#234; en hoe erg die karre verwring is voordat hulle verbyry.</p><p style="text-align: justify;">In die <em>Washington Post</em> vertel <a href="https://www.washingtonpost.com/style/2026/10/20/people-who-love-hate-read/">Singer</a> dat haat-lees bereik &#324; hoogtepunt wanneer die leser die skrywer se werk deel. Die nasleep kom wanneer daardie einste stuk die mees geleesde van die week of maand word. Die syfers skiet op en die leestal swel.</p><p style="text-align: justify;">Volgens Hinton eindig die haat-lees by die redaksie se statistiekskerm, waar die stuk boaan die mees gedeelde lys staan en die skrywer gevra word om nog te skryf. Navorsing deur Jonah Berger en Katherine Milkman van Wharton, wat Hinton aanhaal, verduidelik hoekom. Inhoud wat sterk emosies soos ontsag, woede en angs uitlok, word meer gedeel, of daardie emosie nou positief of negatief is.</p><p style="text-align: justify;">Die haat-leser word dus, sonder om dit te wil, die skrywer se beste bemarker. Jou woede is hulle brandstof.</p><h3><strong>Wanneer die publikasie die teiken is</strong></h3><p style="text-align: justify;">Soms rig die haat hom teen die publikasie self. Op 13 Oktober publiseer Leigh-Ann Hallak op Rational Standard 'n stuk met die titel &#8220;News24 Has United South Africans. We All Hate Them.&#8221; Haar aanklag is dat News24, wat aan Media24 behoort, gewone inligting in gelaaide taal toedraai en dit as skandale voorstel. Volgens Hallak het die afkeer van News24 Suid-Afrikaners oor politieke en rasseskeidslyne heen verenig.</p><p style="text-align: justify;">Hier word my vraag ongemaklik. Wanneer ons as lesers s&#234; dat die hoofstroommedia ons lok, en ons manipuleer met hoe hulle inligting voorstel, is dit dan 'n haat-lees? Of noem ons bloot die kind by sy naam? Op die tydlyn lyk die twee dieselfde: 'n skakel, 'n skerp onderskrif en 'n stroom instemming. En in albei gevalle styg die syfers van die publikasie wat onder skoot kom.</p><p style="text-align: justify;">Deesdae weet jy nie eens of daar 'n mens agter die kommentaar sit nie. <a href="https://www.eurekalert.org/news-releases/1103154">Yang Gao, Maggie Mengqing Zhang en Mikhail Lysyakov</a> het vir 'n studie in <em>Information Systems Research</em> meer as 106 000 plasings op Weibo, China se grootste mikroblogplatform, ontleed. Plasings wat kommentaar van 'n KI-bot gekry het, het 23% meer kommentaar en 11% meer likes ontvang.</p><p style="text-align: justify;">&#8220;Daar word dikwels aangeneem dat mense eerder met mense as met bots sal reageer,&#8221; s&#234; Zhang. &#8220;Maar ons het gevind dat wanneer bots relevante sosiale leidrade in hul kommentaar inwerk, dit mense aanspoor om terug te reageer. Dit verhoog weer betrokkenheid.&#8221;</p><p style="text-align: justify;">Bots lees en klik ook, en dit kos geld. Tydens 'n <a href="https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-01-the-invisible-heist-where-does-your-media-money-really-go/">Daily Maverick-bemarkingsmeestersklas</a>, 'n geborgde reeks wat deur eatbigfish Africa aangebied word, het die gasheer David Blyth uit navorsing deur Juniper, ISBA, PwC en die ANA geput. Volgens sommige ramings bereik tussen 40% en 60% van programmatiese advertensiebegrotings nooit 'n menslike gehoor nie. Die w&#234;reldwye verliese weens advertensiebedrog kan teen 2028 tot US$170 miljard styg.</p><p style="text-align: justify;">Dink dan weer aan die statistiekskerm. 'n Deel van die leestal wat die redaksie so vier, het dalk nooit 'n mens agter die skerm gehad nie.</p><p style="text-align: justify;">Wat my die meeste opval, is Lysyakov se bevinding dat die gesprek wat volg meestal tussen mense self plaasvind, en selde met die bot. Die bot is net die vonk. 'n Haat-lees werk op dieselfde manier. Die stuk gee die aanleiding, en die gesprek self gebeur tussen die lesers. Die verskil is dat jy nou nie meer seker kan wees wie in die skare saam met jou skree nie.</p><p style="text-align: justify;">Wanneer jy haat-lees, neem jy deel aan die gemeenskap wat die internet vir ons skep. Milkman het aan Hinton ges&#234; dat die internet 'n eensame plek is, en dat dinge wat ons ontstel dit makliker maak om uit te reik en gemeenskap te vorm. Hinton noem dit 'n soort ongereelde nagmaal, wat wys hoe hard ons moet probeer om met ons aanlyngemeenskappe kontak te maak. Volgens hom is dit genoeg om te wys waarteen jy is, want gedeelde afkeer verbind mense sonder dat iemand sy eie oortuigings op die tafel hoef te sit.</p><p style="text-align: justify;">Dat 'n stuk uit 2015 vandag nog so akkuraat lees, s&#234; iets oor hoe min die internet in elf jaar verander het. Wat wel nuut is, is wie saam lees. Ons haat-lees steeds as 'n gemeenskap, maar die skare wat die syfers laat styg, bevat nou ook bots.</p><p style="text-align: justify;">Natuurlik wil mens al drie kante van die storie hoor. Op 'n persoonlike vlak is dit verrykend om verskillende opinies teen mekaar op te weeg. Maar Hinton noem die ruil 'n Faustiese ooreenkoms. N&#225; 'n haat-lees voel hy uitgeput, en sy eie gedagtes voel skielik onbeduidend teenoor die reaksie wat sy haat so maklik gewen het.</p><h3><strong>Net skaamteloos genoeg</strong></h3><p style="text-align: justify;"><a href="https://hannahglenn.substack.com/p/the-rise-of-the-amoral-untalented">Hannah Glenn</a> skryf op haar Substack dat di&#233; wat die minste omgee, aanlyn die beste vaar. Volgens haar is aandag deesdae so goedkoop dat enige smaaklose uitlating wat aan 'n kultuuroorlog raak, vir weke die gesprek kan oorneem. Sy vra ook wie vir wie gebruik. Is dit die publiseerder wat die gehoor se woede inspan vir publisiteit, of die gehoor wat die skrywer gebruik om 'n punt te bewys?</p><p style="text-align: justify;">Mense hoef nie eers goeie of bekende skrywers te wees om gehaat-lees te word nie. Hulle moet net skaamteloos genoeg wees. Tog glo Glenn dat die meeste van wat vandag die kultuur opsweep, gou vergeet sal word, saam met die mense wat dit gemaak het.</p><p style="text-align: justify;">Maar dit word eers vergeet wanneer ons ophou om dit aandag te gee. Daarom vra ek myself deesdae een vraag voordat ek op deel druk: Lees ek dit om iets te verstaan, of om saam met die skare te skree? As dit die tweede is, maak ek die oortjie toe. Die skrywer of publikasie kry nie my klik nie, en my eie gedagtes bly myne. Dit klink klein, maar in 'n ekonomie wat op aandag loop, is aandag die enigste ding wat ek kan weerhou.</p><p style="text-align: justify;">Wat bly staan, is die werk wat ons doelbewus lees, bespreek en aanstuur. Elke klik is 'n klein stem oor wat die moeite werd is om te onthou. Gee daardie stem aan iets wat dit verdien.</p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170426257?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Nog artikels deur Lezli Edgar:</strong></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;23e4489f-5633-41ee-8bfb-6ace3764cedc&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;UJ-pryse: Meertaligheid laat Afrikaans groei&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:365194998,&quot;name&quot;:&quot;lezli&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Media-navorser en kopieskrywer met &#8217;n meestersgraad in media. Ek werk met identiteit en woorde. Hierdie Substack is my persoonlike lees van die Afrikaanse media, identiteit, kultuur, en die drie dubbele knoop hiervan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7bfe2fb0-5007-4613-926c-38751bd29c46_1176x1179.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;Am I right?&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:5634654}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-18T04:18:39.774Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!85d_!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc9818388-384d-4f97-9b3a-fb6badc4efa5_1200x630.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/uj-pryse-meertaligheid-laat-afrikaans&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:215170299,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:5,&quot;comment_count&quot;:3,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;77ac2716-4305-45fc-a70a-5ef1ec007fde&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die Wit Pers, home sweet home.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:365194998,&quot;name&quot;:&quot;lezli&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Media-navorser en kopieskrywer met &#8217;n meestersgraad in media. Ek werk met identiteit en woorde. Hierdie Substack is my persoonlike lees van die Afrikaanse media, identiteit, kultuur, en die drie dubbele knoop hiervan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7bfe2fb0-5007-4613-926c-38751bd29c46_1176x1179.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;Am I right?&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:5634654}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-06-18T17:40:48.018Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!uDlW!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd3994ce-fe48-4330-9f8a-ac3c9a481ecb_1200x630.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-wit-pers-home-sweet-home&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:202254627,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:5,&quot;comment_count&quot;:3,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;71701627-d447-4949-be70-3490616a4349&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Van Boer tot Begeerte: Met Eish, Hoer&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:365194998,&quot;name&quot;:&quot;lezli&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Media-navorser en kopieskrywer met &#8217;n meestersgraad in media. Ek werk met identiteit en woorde. Hierdie Substack is my persoonlike lees van die Afrikaanse media, identiteit, kultuur, en die drie dubbele knoop hiervan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7bfe2fb0-5007-4613-926c-38751bd29c46_1176x1179.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://lezliopinies.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;Am I right?&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:5634654}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-05-07T19:13:19.447Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!inIr!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc70474ed-c415-42b5-a8a9-526ef3561064_1586x992.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/met-eish-hoer&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:196391215,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:1,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/169553153?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p><strong>INTEKEN OPSIES:</strong></p><p>Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang &#8211; weekliks of daagliks &#8211; en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/account&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Daagliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:&quot;button-wrapper&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary button-wrapper" href="https://www.ontlaer.co.za/account"><span>Ontvang Daagliks</span></a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/subscribe&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Weekliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/subscribe"><span>Ontvang Weekliks</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nuutste grondhervormingspogings: Dieselfde ou foute]]></title><description><![CDATA[Die staat se grondbeleid sluit boere uit wie se kundigheid later broodnodig raak.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/nuutste-grondhervormingspogings-dieselfde</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/nuutste-grondhervormingspogings-dieselfde</guid><dc:creator><![CDATA[PIET DU PLESSIS]]></dc:creator><pubDate>Thu, 29 Oct 2026 21:20:58 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bhzG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1d13cfa2-746a-4ea8-9637-0d92a8dba10d_4030x2266.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bhzG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1d13cfa2-746a-4ea8-9637-0d92a8dba10d_4030x2266.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bhzG!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1d13cfa2-746a-4ea8-9637-0d92a8dba10d_4030x2266.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bhzG!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1d13cfa2-746a-4ea8-9637-0d92a8dba10d_4030x2266.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bhzG!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1d13cfa2-746a-4ea8-9637-0d92a8dba10d_4030x2266.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bhzG!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1d13cfa2-746a-4ea8-9637-0d92a8dba10d_4030x2266.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bhzG!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1d13cfa2-746a-4ea8-9637-0d92a8dba10d_4030x2266.jpeg" width="1456" height="819" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/1d13cfa2-746a-4ea8-9637-0d92a8dba10d_4030x2266.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:819,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:734127,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/222305258?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1d13cfa2-746a-4ea8-9637-0d92a8dba10d_4030x2266.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bhzG!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1d13cfa2-746a-4ea8-9637-0d92a8dba10d_4030x2266.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bhzG!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1d13cfa2-746a-4ea8-9637-0d92a8dba10d_4030x2266.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bhzG!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1d13cfa2-746a-4ea8-9637-0d92a8dba10d_4030x2266.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bhzG!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1d13cfa2-746a-4ea8-9637-0d92a8dba10d_4030x2266.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170624323?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></div></figure></div><p style="text-align: justify;">In Oktober 2026 het die Suid-Afrikaanse regering 'n plan aangekondig om landbougrond in staatsbesit aan burgers wat nie wit is nie, beskikbaar te stel. Ongeveer 2,5 miljoen hektaar sodanige grond sal aan hierdie burgers beskikbaar gestel word. Die grond word vrygestel ingevolge die Proaktiewe Grondverkrygingstrategie (PLAS), die regering se bestaande program vir die verkryging van staatsgrond.</p><p style="text-align: justify;">Die Departement van Landbou, Grondhervorming en Landelike Ontwikkeling funksioneer ingevolge die staat se beleid oor die verhuring en beskikbaarstelling van staatsgrond. Volgens die geskiktheidskriteria moet aansoekers om landbougrond in staatsbesit &#8220;voorheen benadeelde Suid-Afrikaners&#8221; wees (spesifiek geklassifiseer as Afrikane, Kleurlinge, Indi&#235;rs of Suid-Afrikaanse Chinese). Wit Suid-Afrikaners word uitdruklik en blatant daarvan uitgesluit om aansoek te doen om hierdie landbougrond in staatsbesit.</p><p style="text-align: justify;">Die geskiedenis van die ANC-geleide grondbesitherstelprogram en die oordrag van landbougrond in staatsbesit oor baie jare &#8212; waar, in sommige gevalle, hoogs suksesvolle plase en landbouondernemings aan swart en bruin begunstigdes oorgedra is &#8212; toon dat die betrokke ondernemings dikwels ineengestort het. Dit het dikwels gebeur kort nadat die eienaarskap verander het. D&#237;t ondanks die regering se pogings om nuwe eienaars met bykomende befondsing, toerusting en opleiding te ondersteun. In baie gevalle het die regering of die nuwe eienaars dan geen ander keuse gehad as om wit kommersi&#235;le boere te nader om, as vennote van die begunstigdes, die plase of landbouondernemings te red nie.</p><h4><strong>Voorbeeld 1: Die Zebediela-sitruuslandgoed (Limpopo)</strong></h4><p style="text-align: justify;">Dit was eens een van die w&#234;reld se grootste sitruslandgoedere, wat jaarliks miljoene kartonne lemoene uitgevoer het. Dit is in 2003 ingevolge die grondrestitusieprogram aan die Bjatladi-gemeenskap oorgedra. Weens interne bestuursgeskille in die gemeenskaplike eiendomsvereniging (CPA), 'n gebrek aan kommersi&#235;le bestuurskundigheid en regeringsondersteuning wat te laat opgedaag het nadat die eienaarskap verander het, het produksie ineengestort, die boorde agteruitgegaan en die landgoed 'n enorme skuldlas opgebou. </p><p style="text-align: justify;">Die staat en die gemeenskap moes toe by verskeie geleenthede kommersi&#235;le vennote en private bestuurskundigheid inkontrakteer om produksie weer op dreef te kry en sodoende werksgeleenthede te probeer behou.</p><h4><strong>Voorbeeld 2: Subtropiese plase in die Levubu-vallei (Limpopo)</strong></h4><p style="text-align: justify;">Di&#233; makadamia-, piesang- en avokadoplase van ho&#235; waarde in die vrugbare Levubu-vallei is in die middel van die 2000&#8217;s aan plaaslike gemeenskappe oorgedra. Weens 'n gebrek aan kommersi&#235;le bedryfservaring en bedryfskapitaal het produksie egter binne 'n paar jaar skerp gedaal, wat letterlik verlate boorde tot gevolg gehad het. </p><p style="text-align: justify;">Strategiese vennootskappe met kundiges moes voorts aangegaan word om die onderskeie boerderyondernemings weer kommersieel lewensvatbaar te probeer kry deur bekwame en ervare bestuur te verseker, werkers op te lei en internasionale uitvoergeleenthede te herwin.</p><h4><strong>Voorbeeld 3: Bestuursmislukkings van gemeenskaplike eiendomsverenigings (&#8220;community property associations - CPA's&#8221;)</strong></h4><p style="text-align: justify;">Parlement&#234;re verslae wys daarop dat CPA's gereeld sukkel met interne konflik, finansi&#235;le wanbestuur en 'n gebrekkige begrip van grondregte. Dit dwing die staat dan dikwels om noodbefondsing beskikbaar te stel of op naburige wit kommersi&#235;le boere staat te maak om te keer dat toegekende landbougrond bloot onbenut of onderbenut gelaat word deur die nuwe grondeienaars.</p><p style="text-align: justify;">Voorleggings aan parlement&#234;re portefeuljekomitees, departementele jaarverslae en mediaberigte dui deurgaans op wydverspreide probleme met landbougrondoordragte: interne konflik, finansi&#235;le wanbestuur, nienakoming van toekenningsvoorwaardes, leierskapgeskille en die behoefte aan noodondersteuning of die inkontraktering van wit kommersi&#235;le vennote. In onlangse jare het dikwels slegs ongeveer 7&#8211;11% van die meer as 1 700 geregistreerde CPA's volledig aan die voorwaardes voldoen. </p><p style="text-align: justify;">Herkapitalisering is dan nodig om grond wat aan gemeenskappe oorgedra is, weer kommersieel lewensvatbaar te maak. Dit is ongelukkig sistemiese probleme rondom die oordrag van eiendomsreg op landbougrond in Suid-Afrika wat oor 'n aansienlike tydperk gedokumenteer is.</p><h3><strong>Bre&#235;r patroon van grondhervormingsuitkomste</strong></h3><p style="text-align: justify;">Daar is ook al dikwels in regeringsverslae, akademiese studies en ontledings deur opposisiepartye berig oor ho&#235; koerse van onderprestasie of mislukking op kommersi&#235;le plase wat oorgedra is. In die gemelde bronne word syfers van tussen 50 en 90% genoem vir oordragte wat in die verlede misluk het. Daar is baie <a href="https://www.dlrrd.gov.za/images/Branches/LandRedistriNdTenureReform/LandRedistribution/proactivr-land-acquisition-policy-plap.pdf">PLAS-plase</a> wat min of geen kommersi&#235;le produksie toon nie. </p><p style="text-align: justify;">Probleme met ondersteuning n&#225; skikking en vaardigheidsoordrag, asook kapitaaltekorte en bestuursgebreke, was dus dikwels kenmerkend van landbougrondoordragte. In sulke gevalle was strategiese vennootskappe met en private bestuur deur die uitgeslote wit bevolkingsgroep dikwels nodig om bedrywighede te stabiliseer en die ondernemings van totale ondergang te red. Soos reeds gemeld, is daar talle gedokumenteerde bewyse dat suiwer rasgegebaseerde toewysings sonder sterk belegging in kundigheid en kapitaal herhaaldelik tot braakliggende grond en/of skuldverligtings- en reddingspakkette gelei het.</p><p style="text-align: justify;">Uit die gemelde voorbeelde kan dus geargumenteer word dat die staat, deur rasgebaseerde toekenningskriteria vir landbougrond bo bewese boerderybevoegdheid en kommersi&#235;le kapitaalbelegging te prioritiseer, dekades van gedokumenteerde grondhervormingsmislukkings veroorsaak het. Die gevaar bestaan dat hierdie foute met die huidige rasgebaseerde inisiatief herhaal sal word, ongeag allerlei beloftes van ondersteuning van regeringskant vir die tydperk n&#225; die oordragte.</p><p style="text-align: justify;">Die regering se rasse-ideologie troef steeds landbou-ekonomiese werklikhede, wat opnuut kan lei tot braakliggende landbougrond en die vermorsing van belastingbetalersgeld &#8212; met die daaropvolgende afhanklikheid van juis die kommersi&#235;le (wit) boere wat die beleid van meet af aan deur die beleid as direkte begunstigdes van die nuut vrygestelde 2,5 miljoen hektaar landbougrond uitgesluit is.</p><p style="text-align: justify;">Landbouvoorsieningskettings en voedselsekerheid hang af van kommersi&#235;le lewensvatbaarheid. Kommersi&#235;le boerdery vereis komplekse tegniese, finansi&#235;le en voorsieningskettingbestuur wat nie oornag met regeringsopleiding en -bystand tot stand kan kom nie. Trouens, regeringsopleiding en -ingryping het in die verlede selde suksesvolle uitkomste opgelewer, tensy daardie landboubedrywighede geprivatiseer is deur bekwame, ervare landboukonsultante aan te stel &#8212; maar ongelukkig dikwels eers n&#225; ineenstorting. Waarom sou die regering dus nou meer suksesvol wees? Die probleem is juis die regering se voorliefde daarvoor om die (wit) private sektor aanvanklik grotendeels uit te sluit en dan self as stut en mentor vir ontluikende landbou-entrepreneurs te probeer optree, ten einde te verhoed dat hulle struikel en val.</p><p style="text-align: justify;">Die verwagting is ongelukkig dat pas toegekende staatslandbougrond n&#225; verloop van tyd dus &#243;f braak kan l&#234; &#243;f voortdurende regeringsreddingspakkette nodig kan h&#234;. Dit kom neer op 'n herhaling van vorige mislukte regeringsgrondherstelbeleide wat doelbewus en blatant die kundigheid en ervaring uitsluit wat wit kommersi&#235;le boere oor dekades en eeue verwerf het.</p><h3><strong>'n Pragmatiese alternatief</strong></h3><p style="text-align: justify;">Die regering moes dit met sy nuwe inisiatief as noodsaaklik beskou het om van dag een af weg te beweeg van starre, rasgebaseerde teikens na verdienste- en vennootskapsgebaseerde modelle. Die ANC-geleide regering is egter te behep met sy voorkeur vir rasuitsluiting &#8212; 'n praktyk wat uit die apartheidsera ge&#235;rf is en in Suid-Afrika n&#225; apartheid herhaal word. Ongelukkig het die regering dus die nuwe program begin deur sogenaamde rasse-ingenieurswese voort te sit. Wit burgers moes eerder van meet af aan ook as begunstigdes van nuut vrygestelde staatslandbougrond kon kwalifiseer, sodat die sukseskoers van nuwe landbouondernemings ho&#235;r kon wees as tydens die regering se vorige, grootliks mislukte, rasgebaseerde poging.</p><p style="text-align: justify;">Wen-wen-opsies sluit nierassige grondtoekenning, gesamentlike ondernemings, aandeelhouerskemas en formele mentorskapmodelle in waar ervare kommersi&#235;le boere en opkomende boere van meet af aan saamwerk. Hier is <a href="https://newsday.co.za/south-africa/29460/black-farmer-shares-the-true-reality-of-working-with-white-afrikaner-farmers-in-south-africa/?utm_source=everlytic&amp;utm_medium=newsletter&amp;utm_campaign=businesstech">een van talle ware verhale</a> van wit boere wat tot hul medeboere se redding moes kom toe die regering hulle gefaal het.</p><p style="text-align: justify;">Voortgesette grondhervorming moet fokus op voedselsekerheid, welvaartskepping en produktiewe boerdery eerder as ideologiese gebare wat uiteindelik die grond skaad en belastingbetalersgeld vermors. Dit mag nie die rassediskriminasie van Suid-Afrika se era voor demokrasie herinstitusionaliseer nie.</p><ul><li><p style="text-align: justify;"><em>Piet du Plessis is 'n afgetrede konsultant met 'n agtergrond in die toegepaste maatskaplik-ekonomiese ontwikkelingsbedryf.</em></p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170426257?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Nog artikels deur Piet du Plessis:</strong></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;11009f91-965d-4fa5-b5b6-3c2068a07e4c&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die ANC se wrede onge&#235;rgdheid oor migrasie&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:255295250,&quot;name&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Afgetredene met 'n lang geskiedenis van toegepaste sosio-ekonomiese ontwikkeling. Bevryde Afrikaner wat verby self-geseling beweeg het en glo dat ek vrygemaak is om my kultuurtrots en waardes uit te leef en uit te basuin wanneer dit van pas is.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/66f5077a-72b2-432c-8fb9-68846d9e9ea6_747x747.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:8443719}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-22T17:12:19.778Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!QoU6!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5fceee2c-a1de-4459-948b-e03ab694eb08_1200x858.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-anc-se-wrede-ongeergdheid-oor&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:221595438,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:4,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;53e684d7-68e6-4f0b-8225-7b134512a860&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Versigtiger met &#8220;volksmoord&#8221;&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:255295250,&quot;name&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Afgetredene met 'n lang geskiedenis van toegepaste sosio-ekonomiese ontwikkeling. Bevryde Afrikaner wat verby self-geseling beweeg het en glo dat ek vrygemaak is om my kultuurtrots en waardes uit te leef en uit te basuin wanneer dit van pas is.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/66f5077a-72b2-432c-8fb9-68846d9e9ea6_747x747.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:8443719}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-08T19:12:15.893Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!OBIG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb4020076-a85b-49b5-9a05-780b5a265ac1_1422x946.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/versigtiger-met-volksmoord&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:218889085,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:4,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;3d65d913-f2f1-461f-91d4-ac9b865075ae&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;My ervaring by 'n munisipale ontwikkelingsagentskap&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:255295250,&quot;name&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Afgetredene met 'n lang geskiedenis van toegepaste sosio-ekonomiese ontwikkeling. Bevryde Afrikaner wat verby self-geseling beweeg het en glo dat ek vrygemaak is om my kultuurtrots en waardes uit te leef en uit te basuin wanneer dit van pas is.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/66f5077a-72b2-432c-8fb9-68846d9e9ea6_747x747.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:true,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;primaryPublicationSubscribeUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;primaryPublicationUrl&quot;:&quot;https://pietpolitiek.substack.com&quot;,&quot;primaryPublicationName&quot;:&quot;PIET DU PLESSIS&quot;,&quot;primaryPublicationId&quot;:8443719}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-01T20:01:56.040Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u-2S!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15f919c8-464a-4212-afc7-012451c95b5a_800x564.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/my-ervaring-by-n-munisipale-ontwikkelingsagentsk&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:217990314,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:7,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/169553153?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p><strong>INTEKEN OPSIES:</strong></p><p>Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang &#8211; weekliks of daagliks &#8211; en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/account&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Daagliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:&quot;button-wrapper&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary button-wrapper" href="https://www.ontlaer.co.za/account"><span>Ontvang Daagliks</span></a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/subscribe&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Weekliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/subscribe"><span>Ontvang Weekliks</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Die gekste tyd van die jaar, Coca-Cola en 'n tikkie KI]]></title><description><![CDATA[Die resep vir handelsmerkbestuur l&#234; nie in 'n algoritme nie.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/die-gekste-tyd-van-die-jaar-coca</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/die-gekste-tyd-van-die-jaar-coca</guid><dc:creator><![CDATA[Hilde Kruger]]></dc:creator><pubDate>Thu, 29 Oct 2026 21:10:08 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KBVN!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc7fa940-51b6-49a8-ac5a-6ed07577a89b_1280x728.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KBVN!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc7fa940-51b6-49a8-ac5a-6ed07577a89b_1280x728.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KBVN!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc7fa940-51b6-49a8-ac5a-6ed07577a89b_1280x728.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KBVN!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc7fa940-51b6-49a8-ac5a-6ed07577a89b_1280x728.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KBVN!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc7fa940-51b6-49a8-ac5a-6ed07577a89b_1280x728.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KBVN!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc7fa940-51b6-49a8-ac5a-6ed07577a89b_1280x728.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KBVN!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc7fa940-51b6-49a8-ac5a-6ed07577a89b_1280x728.png" width="1280" height="728" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/fc7fa940-51b6-49a8-ac5a-6ed07577a89b_1280x728.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:728,&quot;width&quot;:1280,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:979115,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/222306450?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc7fa940-51b6-49a8-ac5a-6ed07577a89b_1280x728.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KBVN!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc7fa940-51b6-49a8-ac5a-6ed07577a89b_1280x728.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KBVN!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc7fa940-51b6-49a8-ac5a-6ed07577a89b_1280x728.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KBVN!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc7fa940-51b6-49a8-ac5a-6ed07577a89b_1280x728.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KBVN!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc7fa940-51b6-49a8-ac5a-6ed07577a89b_1280x728.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170624323?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></div></figure></div><p style="text-align: justify;">In die kommunikasiew&#234;reld lyk ons jaarkalender altyd 'n bietjie anders. Wat die kreatiewe proses en produksie betref, werk ons gewoonlik maande vooruit aan Desember se inhoud. Van ons het reeds in April die Kersseisoen en Nuwejaar deur ontwerpe en videoproduksies gevier. </p><p style="text-align: justify;">Eers in Desember sien die res van die w&#234;reld die goedgekeurde produkte op die winkelrakke, asof dit splinternuut is. Dalk nuut vir die publiek, ja, maar ou nuus vir die kommunikasiespan wat dit baie lank geheim moes hou. Dieselfde beginsel geld natuurlik vir Valentynsdag, die Paasseisoen, Moedersdag, Vadersdag, Lentedag en, ja, jou nuwe winterkas vir 2028. Wat die feesseisoen betref, begin winkels reeds in Oktober die baniere met spesiale aanbiedinge ophang en die sogenaamde &#8220;nuutste tendense&#8221; (wat ironies genoeg reeds verlede jaar iewers in 'n raadsaal goedgekeur is) bekendstel. My geskenk aan jou as leser en verbruiker is 'n kykie deur die lens van 'n grafiese ontwerper. </p><p style="text-align: justify;">Dit is tog wat <em>OntLaer</em> ons bied: 'n ander perspektief.</p><p style="text-align: justify;">Ek het 'n groot liefde vir koffie, maar jy kan my ook met 'n suikervrye Coca-Cola omkoop. Dis nie vir almal nie, ek weet. Die normale mens sal seker die volroomweergawe geniet. Die aantal Coca-Cola-botteltjies wat op my werkstafel of in die asblik l&#234;, is gewoonlik 'n visuele aanduiding van hoe hoog die werksdruk in die kommunikasie-afdeling is. Hierdie tyd van die jaar is die werksdruk vir enige mens gewoonlik hoog, want Coca-Cola se jaarlikse Kersadvertensie kruip al hoe nader en die meeste van ons wil rus.</p><h3><strong>Coca-Cola en kunsmatige nostalgie</strong></h3><p style="text-align: justify;">Coca-Cola se KI-gegenereerde Kersadvertensies is 'n goeie voorbeeld van die spanning tussen tegnologiese vernuwing en handelsmerkbestuur. In 2024 het die maatskappy 'n nuwe weergawe van die bekende <em>Holidays Are Coming</em>-advertensiekonsep, wat met generatiewe KI-tegnologie vervaardig is, bekendgestel. </p><p style="text-align: justify;">Die advertensie het heelwat kritiek ontlok weens die kunsmatige voorkoms van sekere beelde en die gebrek aan emosionele warmte. 'n Mens sou verwag dat die maatskappy die publiek se kritiek en Kerswense in 2024 ter harte sou neem. Helaas, Coca-Cola verbaas ons weer. In 2025 stel Coca-Cola w&#233;&#233;r 'n KI-gegenereerde weergawe van die Kersadvertensie bekend. Met 'n produksiespan van slegs vyf mense is ongeveer 70 000 video&#8217;s binne 'n enkele maand vervaardig en saamgestel. Die <em>naproduksiefase</em> begin nou as die nuwe <em>voorproduksiefase</em> gesien word. Hoewel die veldtog steeds aandag getrek het, het waarnemers op visuele inkonsekwenthede gewys, wat die spanning tussen produksiedoeltreffendheid, visuele gehalte en die verwagtinge wat met 'n gevestigde handelsmerk geassosieer word, opnuut beklemtoon het.</p><p style="text-align: justify;">Dit beteken nie dat KI geen plek in advertensieproduksie het nie. Dit beklemtoon egter dat tegniese vaardighede en strategiese handelsmerkbestuur afsonderlike maatstawwe vir beoordeling is. 'n Advertensie kan herkenbare handelsmerkelemente bevat, 'n bekende musiek- of storieformaat benut en steeds nie die emosionele ervaring lewer wat die gehoor verwag nie.</p><p style="text-align: justify;">Ek sou argumenteer dat Coca-Cola se uitdaging uniek is, omdat die handelsmerk se Kerskommunikasie oor dekades 'n kulturele betekenis opgebou het. Dis tradisie. Waarom sou 'n handelsmerk aan 'n tradisie torring wat reeds daarin slaag om nostalgie en feestelike opwinding by kykers op te wek? Die advertensie skep 'n herkenbare Kersw&#234;reld waarin die kyker homself vir 'n oomblik kan inleef, ondanks die gekonstrueerde aard van die voorstelling. Die bekende vragmotors, feestelike beelde en nostalgiese ondertoon funksioneer nie net as dekoratiewe elemente nie, maar dra ook by tot die herkenbaarheid van Coca-Cola se handelsmerk en die emosionele assosiasies wat daarmee gepaardgaan. Tegnologiese vernuwing behoort dus nie die handelsmerkervaring wat verbruikers vertrou, te ondermyn nie.</p><p style="text-align: justify;">KI kan verskeie take in die kreatiewe proses ondersteun deur advertensiekonsepte en slagspreuke te genereer, mark- en verbruikersdata te ontleed, mededingers se kommunikasiestrategie&#235; te vergelyk en inhoud vir verskillende kommunikasiekanale aan te pas. Die vermo&#235; om inhoud en data te genereer, is nie dieselfde as die vermo&#235; om 'n handelsmerk strategies te bestuur nie. Handelsmerkbestuur vereis strategiese besluite oor die gehoor wat die handelsmerk wil bereik, die posisie wat dit teenoor mededingers moet inneem en die assosiasies wat dit by verbruikers wil vestig.</p><h3><strong>Terug na Chery se Grootman</strong></h3><p style="text-align: justify;">Met verwysing na verlede week se rubriek op OntLaer oor die naambekendstelling van Chery se nuwe kajuitbakkie, <em>Grootman</em>, kan ons di&#233; storie ook as 'n Suid-Afrikaanse voorbeeld van die verskil tussen inhoudskepping en strategiese handelsmerkbestuur sien. Chery, 'n internasionale motorvervaardiger, het Suid-Afrikaanse verbruikers genooi om naamvoorstelle vir sy nuwe bakkie, die KP31, in te dien. Een van di&#233; voorstelle is uiteindelik deur die publiek gekies.</p><div><hr></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;d3f8fc3b-e5ce-4df1-abf1-152e98a849cc&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Grootman en sy Chery is hier!&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:372088101,&quot;name&quot;:&quot;Hilde Kruger&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;'n Grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer. Ek skryf ook so nou en dan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/78ecd020-b94f-409b-b7d6-150352d56b9c_1080x1439.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-22T17:13:58.622Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!kxWV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F24d66954-3cb8-49c8-83bd-7b77c680ae4a_796x530.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/grootman-en-sy-chery-is-hier&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:221598864,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:8,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div><hr></div><p style="text-align: justify;">Chery kon die kortpad geneem het en in die proses KI die opdrag gegee het om naamopsies te genereer, maar soos C. J. Langenhoven tereg ges&#234; het: &#8220;<em>As die kortpad die beste was, sou die hoofpad daar geloop het.</em>&#8221; </p><p style="text-align: justify;">Die uiteindelike besluit vereis 'n beoordeling van kulturele betekenis, handelsmerkposisionering, onderskeibaarheid en die verwagtinge wat die naam by verbruikers skep, wat beteken dat die verantwoordelikheid en keuse weereens by die mens berus. Waarom sou Chery dan nie die geleentheid benut om deur die duisende naamvoorstelle te werk en die publiek by die besluit te betrek nie? Die publiek se deelname aan Chery se naamkeuse het dus vir die verbruikers die geleentheid gegee om aktief aan handelsmerkontwikkeling deel te neem. Uit Chery se voorbeeld is dit duidelik dat die strategiese waarde van handelsmerkkommunikasie nie net in die inhoud l&#234; nie, maar ook in die ontwikkelingsproses wat die plaaslike mark in ag geneem het.</p><h3><strong>Die kernuitdagings van KI in handelsmerkbestuur</strong></h3><p style="text-align: justify;">Die uitdagings van moderne handelsmerkbestuur strek oor verskeie dimensies:</p><p style="text-align: justify;">Eerstens is daar die uitdaging van handelsmerkkonsekwentheid. KI kan binne enkele minute verskeie weergawes van 'n embleem, advertensie of slagspreuk voorstel en s&#243; die risiko van inkonsekwentheid in die handelsmerk verhoog.</p><p style="text-align: justify;">Tweedens is daar die uitdaging van kulturele en kontekstuele toepaslikheid. 'n KI-stelsel kan inhoud genereer sonder om die historiese, kulturele of emosionele betekenis van 'n woord, simbool of beeld binne 'n bepaalde mark voldoende te begryp. In 'n land met 'n multikulturele bevolking soos Suid-Afrika is dit broodnodig om die handelsmerk se strategiese waarde binne hierdie konteks in ag te neem.</p><p style="text-align: justify;">Derdens is daar die uitdaging van egtheid en vertroue. Handelsmerke bou hul reputasie deur konsekwente kommunikasie, produkte en optrede. KI kan egter misleidende inligting genereer, handelsmerke naboots en verwagtings skep wat nie met die werklike produk- of handelsmerkervaring strook nie, wat uiteindelik die maatskappy se geloofwaardigheid kan ondermyn.</p><p style="text-align: justify;">Vierdens ontstaan 'n verantwoordelikheidsvraagstuk. Die feit dat 'n KI-stelsel 'n beeld, slagspreuk of teks vervaardig het, verskuif nie die verantwoordelikheid weg van die mens nie. Handelsmerkbestuurders moet steeds rekening hou met die risiko dat KI-gegenereerde materiaal bestaande handelsmerke kan naboots, stereotipes versterk, misleidende aansprake bevat of wetlike en etiese vereistes oortree.</p><p style="text-align: justify;">Laastens is daar die uitdaging om doeltreffendheid van strategiese waarde te onderskei. KI kan die produksietyd verkort en die koste van sekere take verminder. Dit beteken nie dat dit die handelsmerk se posisie verbeter nie. Die sukses van handelsmerkbestuur word beoordeel volgens maatstawwe soos handelsmerkherkenning, verbruikersvertroue, kli&#235;ntelojaliteit en die doeltreffendheid van die handelsmerk se waardeaanbod.</p><p style="text-align: justify;">Dit sal interessant wees om Coca-Cola se Kersadvertensie vir die jaar te sien. Gaan die verbruikers se Kerswense n&#225; twee jaar se KI-slop uiteindelik verhoor word? Of wag daar 'n stukkie KI-steenkool onder die boom? Die finale oordeel berus nie by die algoritme nie, maar by die mense wat die advertensie moet ervaar.</p><ul><li><p><em>Hilde Kruger is 'n skrywer, grafiese ontwerper en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer.</em></p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170426257?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Nog artikels deur Hilde Kruger:</strong></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;123b12a9-c1a1-4a55-95a2-1e7f18245709&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Grootman en sy Chery is hier!&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:372088101,&quot;name&quot;:&quot;Hilde Kruger&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;'n Grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer. Ek skryf ook so nou en dan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/78ecd020-b94f-409b-b7d6-150352d56b9c_1080x1439.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-22T17:13:58.622Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!kxWV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F24d66954-3cb8-49c8-83bd-7b77c680ae4a_796x530.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/grootman-en-sy-chery-is-hier&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:221598864,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:8,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;e4b1a4e3-9659-489e-948d-721a3f4f3e08&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Die w&#234;reldbekende motiveringspreker, entrepreneur en skrywer, Simon Sinek, het telkemale omstredenheid ontlok met sy stelling dat smaakmakers die vryskutwerkers van die algoritme is. As die algoritme verander, kan smaakmakers, volgens Sinek, dadelik sonder besigheid of inkomste wees. Hy voer verder aan dat dit vandag vir enige iemand moontlik is om 'n s&#8230;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die vryskut se ekonomiese waarde&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:372088101,&quot;name&quot;:&quot;Hilde Kruger&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;'n Grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer. Ek skryf ook so nou en dan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/78ecd020-b94f-409b-b7d6-150352d56b9c_1080x1439.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-15T18:41:41.106Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/youtube/w_728,c_limit/MPQ7GJ0OxjM&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-vryskutekonomiese-waarde-agter&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:219554926,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:6,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;06a77cf5-859d-4df7-aca6-3f85c413b2f3&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Watter Game speel Walmart?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:372088101,&quot;name&quot;:&quot;Hilde Kruger&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;'n Grafiese- en multimedia-ontwerper wat in strategiese konseptualisering en handelsmerkontwikkeling spesialiseer. Ek skryf ook so nou en dan.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/78ecd020-b94f-409b-b7d6-150352d56b9c_1080x1439.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-08T19:04:58.739Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ou8s!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F90236583-ca2a-4bbb-b2f5-ebb9bf027c19_1535x1025.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/watter-game-speel-walmart&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:218889343,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:4,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/169553153?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p><strong>INTEKEN OPSIES:</strong></p><p>Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang &#8211; weekliks of daagliks &#8211; en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/account&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Daagliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:&quot;button-wrapper&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary button-wrapper" href="https://www.ontlaer.co.za/account"><span>Ontvang Daagliks</span></a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/subscribe&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Weekliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/subscribe"><span>Ontvang Weekliks</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Perfeksie is nie op die stembrief nie]]></title><description><![CDATA['n Pleidooi om gesonde verstand op 4 November, Stemdag.]]></description><link>https://www.ontlaer.co.za/p/perfeksie-is-nie-op-die-stembrief</link><guid isPermaLink="false">https://www.ontlaer.co.za/p/perfeksie-is-nie-op-die-stembrief</guid><dc:creator><![CDATA[Daniël Eloff]]></dc:creator><pubDate>Thu, 29 Oct 2026 21:05:02 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hJX6!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F062572c9-9527-4c8b-bf48-8312c209abce_1280x853.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hJX6!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F062572c9-9527-4c8b-bf48-8312c209abce_1280x853.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hJX6!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F062572c9-9527-4c8b-bf48-8312c209abce_1280x853.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hJX6!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F062572c9-9527-4c8b-bf48-8312c209abce_1280x853.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hJX6!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F062572c9-9527-4c8b-bf48-8312c209abce_1280x853.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hJX6!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F062572c9-9527-4c8b-bf48-8312c209abce_1280x853.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hJX6!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F062572c9-9527-4c8b-bf48-8312c209abce_1280x853.jpeg" width="1280" height="853" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/062572c9-9527-4c8b-bf48-8312c209abce_1280x853.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:853,&quot;width&quot;:1280,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:67036,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/222320799?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F062572c9-9527-4c8b-bf48-8312c209abce_1280x853.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hJX6!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F062572c9-9527-4c8b-bf48-8312c209abce_1280x853.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hJX6!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F062572c9-9527-4c8b-bf48-8312c209abce_1280x853.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hJX6!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F062572c9-9527-4c8b-bf48-8312c209abce_1280x853.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hJX6!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F062572c9-9527-4c8b-bf48-8312c209abce_1280x853.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170624323?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KVNK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92a2974c-7291-4747-a25f-ac2b5607822d_1322x67.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></div></figure></div><p style="text-align: justify;">Ek skryf hierdie week skaamteloos oor partypolitiek. In April het ek die regsberoep grootliks verlaat. Ek doen nog hier en daar regswerk vir mense, maar werk deesdae hoofsaaklik in die politiek, alhoewel ek nie self 'n politikus <em>per se</em> is nie.</p><p style="text-align: justify;">Ek was altyd heel trots om vir mense te s&#234; ek is AfriForum se prokureur en later om te s&#234; ek is die burgemeester van Kaapstad se regsadviseur. Nou kry ek eintlik 'n bietjie skaam wanneer mense vra wat ek vir 'n lewe doen. Deels omdat ek 'n goeie skoot Boerewantroue teenoor die politiek oor die algemeen het. Ek het 'n natuurlike neiging tot vryheid en klein regering wat soms moeilik strook met partypolitiek. Ek sou waarskynlik tydens die Groot Trek noodlottig my eie koers gekies het. </p><p style="text-align: justify;">Dit voel dus vir my effens vreemd dat ek deesdae so naby aan die politiek is. Ek het altyd ges&#234; dat ek hou daarvan om oor die politiek te skryf en te praat, maar nie om in die politiek te wees nie, en tog hier is ek nou.</p><p style="text-align: justify;">Ek vermoed my beskroomdheid oor my werk in die politiek is deels ook omdat die antwoord langer as 'n beroepstitel is. My hoofwerk is as stafhoof van die DA se federale leier, Geordin Hill-Lewis. Maar ek is ook besonder bevoorreg en gese&#235;nd om 'n direkteur van Action Society en Free SA te wees. Action Society doen wonderlike werk vir van die kwesbaarste mense in ons samelewing en Free SA doen die soort beginselvaste dinkwerk oor vryheid wat Suid-Afrika broodnodig het. Verder skryf ek graag meningstukke en publiseer akademiese werk. Tussendeur, en belangriker as alles hierbo, is ek 'n eggenoot van 'n merkwaardige vrou en 'n pa van 'n wonderlike seuntjie en binnekort 'n dogtertjie.</p><p style="text-align: justify;">So &#8220;<em>ek is in die politiek</em>&#8221; voel dus soos 'n onvolledige antwoord. Dalk is ek ook bang mense hoor dit en het bepaalde vooropgestelde idees. Politici het blykbaar nie die beste reputasie in Jan Publiek se o&#235; nie (nie dat prokureurs noodwendig veel beter daarvan afkom nie).</p><p style="text-align: justify;">Maar vandag gaan ek tog, en onbeskaamd, skryf oor die werk wat die meeste van my tyd daagliks in beslag neem.</p><p style="text-align: justify;">Komende Woensdag, 4 November, stem ons in 'n bepalende verkiesing. En nee, ek gaan nie s&#234; dit is maak of breek nie. Politieke partye hou van &#8220;nou of nooit&#8221;. Dit skep die nodige dringendheid om mense te kry om te stem. As Johannesburg, Pretoria, die Oos-Rand en ons ander dorpe en stede n&#225; Woensdag steeds swak regeer word, gaan die w&#234;reld egter nie eindig nie. En politieke partye sal bloot hul aandag na die volgende &#8220;nou of nooit&#8221; verkiesing verskuif.</p><p style="text-align: justify;">Maar die inwoners sal intussen vir nog vyf jaar met die gevolge moet saamleef. Nog jare se verval beteken iets vir 'n gesin wat sonder water sit of iemand wie se onderneming sukkel om kop bo water te hou (dis nou as daar water is).</p><p style="text-align: justify;">Dus maak hierdie verkiesings saak. Ons het 'n besondere geleentheid om die rigting van groot dele van Suid-Afrika te verander. Dit kan 'n beginpunt van herstel wees.</p><p style="text-align: justify;">My pleidooi is gevolglik vir 'n bietjie gesonde verstand by die stembus.</p><p style="text-align: justify;">Ek skryf graag oor ideologie en kultuur. Dit maak baie saak. Maar kom ons staan vir 'n oomblik terug en kyk na ons huidige regeringslandskap. Watter politieke party kan reeds wys dat hulle 'n dorp of stad behoorlik kan bestuur?</p><p style="text-align: justify;">Die ANC het dekades gehad en letterlik op elke plek waar die ou bevrydingsparty regeer, liederlik misluk.</p><p style="text-align: justify;">Die EFF is nou ook deel van Gauteng se provinsiale regering. &#8220;<em>Land or death</em>&#8221; is nogal 'n ambisieuse slagspreuk vir 'n party wat nog met &#8220;<em>water and electricity</em>&#8221; in die provinsie sukkel.</p><p style="text-align: justify;">ActionSA se bestuur van Tshwane oortuig mens ewe min dat die stad op 'n beter koers is. Vra maar gerus ons nabye vriende in Pretoria wie se kinders tans siek en in die hospitaal is met <em>E. coli</em>. </p><p style="text-align: justify;">En die MKP belowe sommer uit die staanspoor ontwrigting en vernietiging, getrou aan sy Marxistiese inslag.</p><p style="text-align: justify;">Ook die VF Plus moet aan sy resultate gemeet word. Entoesiasme op sosiale media is nog geen bewys dat die party 'n munisipaliteit beter kan bestuur nie. Trouens, as Korrektiewe Dienste se verswakte oudituitkoms onder Pieter Groenewald enige aanduiding is, loop die aanlyn geesdrif die party se werklike bestuursrekord nogal ver vooruit.</p><p style="text-align: justify;">Die DA is natuurlik nie sonder foute nie. Ek gaan ook nie voorgee dat die eerste twee jaar van die regering van nasionale eenheid reeds die verandering gebring het waarop die DA gehoop het nie. Daar is te min tasbare vordering, hoewel dinge wel die afgelope ses maande begin beweeg. Ek glo tog dat mens die verskil kan sien met 'n meer beginselvaste DA in die RNE onder Geordin.</p><p style="text-align: justify;">Tog is die DA die party met die oortuigendste bewese rekord van goeie regering. Kaapstad, Midvaal en uMngeni gee ons onder andere iets tasbaar om te beoordeel. Midvaal het byvoorbeeld vir 2025 sy twaalfde agtereenvolgende skoon oudit behaal. Dit is 'n rekord wat oor jare onder die DA opgebou is.</p><p style="text-align: justify;">News24 se onlangse peiling het eweneens 'n betekenisvolle kontras uitgewys naamlik dat Kaapstadse kiesers somber was oor Suid-Afrika, maar hoopvol oor die rigting van hulle stad.</p><p style="text-align: justify;">Weerens, ek s&#234; nie Kaapstad is perfek nie. Vir iemand wie se klagte onbeantwoord bly of wie se buurt steeds onveilig is, kan 'n gunstige vergelyking met Johannesburg maar skrale troos wees. Inwoners van stede en dorpe waar die DA regeer moet meer verwag en harder vrae stel. Ek wil nie daardie ontevredenheid wegpraat nie. En die DA verwelkom die ho&#235;r standaarde waarteen dit gemeet word. </p><p style="text-align: justify;">Maar perfeksie is nie op Woensdag se stembriewe nie. Ons kies tussen werklike partye, met werklike tekortkominge. Dit help nie ons vergelyk die DA se gebreke met 'n denkbeeldige party wat alles reg sal doen nie. Ons moet ook kyk wat die beskikbare alternatiewe met regeringsmag reggekry het.</p><p style="text-align: justify;">My versoek aan almal wat <em>OntLaer</em> weekliks lees, is om mooi te besin oor daardie rekords en gaan stem Woensdag. Ek glo die DA verdien jou stem. Maar selfs as ek jou nie daarvan oortuig het nie, gaan stem steeds. Elke stem vir 'n verantwoordelike alternatief help om die vernietigende politiek van die ANC, EFF, MK en PA terug te druk.</p><p style="text-align: justify;">Die data waarna ons binne die DA kyk, wys hoe bepalend opkoms gaan wees. Ondersteuning wat by die huis bly, verander geen uitslag nie. Maak dus nou plan om te stem. Praat met jou vriende en familie en moedig hulle aan om ook op te daag.</p><p style="text-align: justify;">N&#225; 4 November moet ons die verkose regerings behoorlik aanspreeklik hou. Ons moet hulle aan ho&#235; standaarde meet en voortgaan om oor ideologie, taal en kultuur te debatteer. </p><p style="text-align: justify;">Ek gaan Woensdag DA stem, met my Boerewantroue en ontnugtering oor die politiek alles saam. Ek glo die DA is die beste beskikbare keuse om ons land in 'n beter rigting te stuur. Maar al wat ek van jou vra is om op die dag te gaan stem.</p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/170426257?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Txr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F160606ac-057e-4423-b63e-3504d5b1e290_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Nog artikels deur Dani&#235;l Eloff:</strong></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;0650aaf8-e1be-436f-8ce0-f5e69feb7a9c&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Hoe groot is jou &#8220;ons&#8221;?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:135751980,&quot;name&quot;:&quot;Dani&#235;l Eloff&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Dani&#235;l is a South African attorney who gives legal advice by day and unsolicited opinions by night. Writes about law, liberty, and what keeps society decent. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2f48b668-9742-49f6-ae73-584a293eddbb_1024x1536.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-15T18:36:18.247Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!aAyk!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0339d24a-74e6-4ce9-a515-aab43da02641_1774x887.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/hoe-groot-is-jou-ons&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:220414726,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:8,&quot;comment_count&quot;:4,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;03f790b7-926c-4ffd-bf3d-06464328df53&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Die kwessie&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:135751980,&quot;name&quot;:&quot;Dani&#235;l Eloff&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Dani&#235;l is a South African attorney who gives legal advice by day and unsolicited opinions by night. Writes about law, liberty, and what keeps society decent. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2f48b668-9742-49f6-ae73-584a293eddbb_1024x1536.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-01T20:29:07.088Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!owUY!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7ec5fbf2-3fd9-4d93-aa7d-6c6299fe2339_1672x941.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/die-kwessie&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:216949278,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:10,&quot;comment_count&quot;:1,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;ad72017c-647c-4274-b7c5-31451754c597&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;VERKIESING 2026 | Elke wyk tel&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:135751980,&quot;name&quot;:&quot;Dani&#235;l Eloff&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Dani&#235;l is a South African attorney who gives legal advice by day and unsolicited opinions by night. Writes about law, liberty, and what keeps society decent. &quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2f48b668-9742-49f6-ae73-584a293eddbb_1024x1536.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-18T04:27:46.148Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Fsjo!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F54465bc2-cd59-4f5e-84fd-cced89d0c1bd_1024x779.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/p/verkiesing-2026-elke-wyk-tel&quot;,&quot;section_name&quot;:&quot;OntLaer Daagliks&quot;,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:216114291,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:8,&quot;comment_count&quot;:4,&quot;publication_id&quot;:4517124,&quot;publication_name&quot;:&quot;OntLaer&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!nqsF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F77e8aefa-ef1e-43d1-b853-9548c638abe3_500x500.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png" width="1322" height="67" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:67,&quot;width&quot;:1322,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3700,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/i/169553153?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UJzR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F14962e0e-547a-49f1-be55-5bcf16c19c46_1322x67.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p>Volg <em>OntLaer</em> <a href="https://www.facebook.com/people/OntLaer/61576001902498/">Facebook</a> en <a href="https://www.linkedin.com/company/ontlaer/">LinkedIn</a> vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.</p><p><strong>INTEKEN OPSIES:</strong></p><p>Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang &#8211; weekliks of daagliks &#8211; en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/account&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Daagliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:&quot;button-wrapper&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary button-wrapper" href="https://www.ontlaer.co.za/account"><span>Ontvang Daagliks</span></a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.ontlaer.co.za/subscribe&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ontvang Weekliks&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.ontlaer.co.za/subscribe"><span>Ontvang Weekliks</span></a></p>]]></content:encoded></item></channel></rss>